Zaterdag 18/01/2020

Digitalisering erfgoed moet op lager pitje

BEZUINIGINGEN. De Vlaamse regering knipt fors in de toelage voor het Vlaams Instituut voor Archivering, dat het Vlaamse erfgoed moet digitaliseren en archiveren. Minister van Media Sven Gatz (Open Vld) ontkent dat dit de voorbode is van een afschaffing.

Meer dan 500.000 uur archiefmateriaal ligt er, klaar om te digitaliseren en toegankelijk te maken voor iedereen. Radio- en tv-beelden van de VRT en de regionale omroepen, maar ook van onder meer het SMAK, In Flanders Fields Museum, MHKA of Vlaams Theater Instituut. Het Vlaams Instituut voor Archivering (VIAA) kreeg twee jaar geleden de belangrijke taak om het Vlaamse audiovisuele erfgoed te bewaren voor de toekomst. Een klus die vaak dringend is, want vele oude dragers doorstaan met moeite de tand des tijds.

Maar het ambitieuze project moet nu meer dan een versnelling lager schakelen. Terwijl het de eerste twee jaar van de Vlaamse regering in totaal 11,8 miljoen euro kreeg, waarvan vier miljoen euro voor infrastructuur, krijgt het VIAA dit jaar nog 1,441 miljoen euro: 1,32 miljoen euro van minister van Cultuur en Media Sven Gatz (Open Vld) en 121.000 euro van minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V). Dat geld moet dienen om het archief bruikbaar te maken in de klas, al is het maar de vraag of je dat met zo'n laag bedrag kunt realiseren.

Het VIAA mag nog een overschot van 1,8 miljoen euro van de voorbije jaren overnemen, maar zelfs dan is het nog ongeveer de helft minder. Die klap komt aan, zegt directeur Nico Verplancke. "Dit komt niet overeen met de initiële ambities waarmee het VIAA opgericht is. We zullen de tering naar de nering moeten zetten en een aantal plannen terugschroeven. We zullen nu in de loop van de volgende weken kijken wat we wel en niet meer kunnen doen." Wat de impact is op de te digitaliseren beelden, die zich vaak in precaire toestand bevinden, is moeilijk te bepalen. "Maar het heeft ongetwijfeld een impact, al stelt zich vooral de vraag wat er op lange termijn zal gebeuren."

Gevolgen voor personeel

Het snijden in de werkingsmiddelen heeft ook gevolgen voor het personeel: op de site van het VIAA staan er nu 22 medewerkers, waarvan vijf gedetacheerde leerkrachten die het niet uit het eigen budget moet betalen. Hoeveel mensen ontslagen zullen worden, is nog niet bepaald. "Dat hangt samen met het vastleggen van de prioriteiten."

Ook de Vlaamse mediabedrijven zijn niet blij met de beslissing van de Vlaamse regering en klagen aan dat er nog geen duurzame oplossing is. "De overheid en de mediabedrijven hebben al 20 miljoen euro in het VIAA geïnvesteerd," zegt Dirk Vanhegen, de voorzitter van Medianet Vlaanderen, dat een zestigtal mediabedrijven omvat. "Het zou jammer zijn als dat verloren gaat. Bovendien is deze beslissing ook niet in overleg met de mediasector genomen, terwijl we wel nauw betrokken waren bij de oprichting van het VIAA."

Minister van Media Sven Gatz zegt de teleurstelling bij het VIAA te begrijpen. "Maar je moet naar de voorgeschiedenis kijken. Er is een paar jaar geleden een groot bedrag vrijgemaakt. De ambities van toen waren ook vrij optimistisch. Nu is er nog een redelijk bedrag voor het VIAA waarmee ze voort kunnen werken."

De beslissing van de Vlaamse regering geldt voor één jaar. Wat er vanaf 2016 met het VIAA moet gebeuren, moet de volgende maanden bepaald worden. De vrees binnen het VIAA dat dit wel eens een voorbode zou kunnen zijn van het afbouwen van het instituut, klopt niet, zegt Gatz. "De digitalisering van erfgoed blijft een prioriteit. Maar we krijgen nu wat meer tijd om samen met het VIAA te bepalen wat het moet doen, met hoeveel mensen, waar dat zal gebeuren,... Het VIAA zal ook voor meer eigen inkomsten moeten zorgen. In ons omringende landen zien we dat dat bij archiefinstellingen oploopt tot 15 procent. Daar is het VIAA nog niet aan toe."

Vanuit Gent wordt er ook hard gelobbyd om het VIAA onderdak te geven in het te renoveren Wintercircus aan de Waalse Krook, waar iedereen het archief zou kunnen raadplegen. Een beslissing daarover is nog niet genomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234