Donderdag 29/10/2020

Different shoppen

'Dif': het jaarlijkse Belgisch-Nederlandse bookazine

Het pluche konijn op de cover is het slachtoffer van een geraffineerd voodoo-ritueel. Het popje is bezaaid met fijne spijkertjes en zijn grote manga-ogen kijken de lezer droef aan. Traantjes parelen over zijn grijsblauwe vachtje. Toch is de tweede Dif met dit omslag een stuk aantrekkelijker dan met het egaal zwarte omslag van de editie van vorig jaar. Dif is een luxueus salontafelboek, met vele grote foto's en enkele stevige journalistieke stukken.

Dif

Fons Burger & Danny Ilegems (hoofdredactie)

Dif Books, Rotterdam, 400 p., 19,90 euro.

Ook al ontbreekt een volledige inhoudstafel, toch worden in grote rode blokken vooraan een dertiental artikels geïntroduceerd, tegen een gerasterde achtergrond van foto's die verderop in het boek volledig tot hun recht komen. Zoals in de vorige aflevering zijn de kopjes nogal spectaculair: 'moord', 'de eerste keer', 'homofobie in het voetbal', 'psychopaten' of 'Beware of Bric', waarbij 'Bric' verwijst naar de nieuwe markten van Brazilië, Rusland, India en China. Bovendien vindt men er de obligate mini-interviews met BV's en BN's: vier Nederlanders (met onder meer Mylène de la Haye, die in Nederland het "tieten-kont-tieten-kont"-programma Lief & Leed maakte en Nova-presentator Jeroen Pauw) en twee Vlamingen (Roos van Acker en Wendy van Wanten). Dif toont en passant ook hoe de Groot-Nederlandse gedachte steeds minder realistisch wordt: zo wordt er in het dossier over psychopaten van uitgegaan dat de Vlaming wel ongeveer weet wat een 'tbs'er' is (een ontoerekeningsvatbaar verklaarde crimineel die psychiatrisch behandeld wordt), terwijl dat zeer twijfelachtig is. De selectie van de geïnterviewden tracht de kerk dan weer in het midden te houden: meestal zijn de Vlamingen in Nederland ook bekend (Kamagurka, Hugo Camps, Herman Brusselmans, Annelies Verbeke) en vice versa (Ronald Giphart, Heleen Van Royen, Jan Mulder, Lydia Rood). Een ander dossiertje gaat net (iets) dieper op de verschillen tussen Vlaanderen en Nederland in, met dubbelinterviews van onder meer de schrijfsters Kristien Hemmerechts en Connie Palmen en de schilders Luc Tuymans en Marlene Dumas. Palmen: "Je hebt een Vlaming heel erg snel op de kast als je een opmerking maakt over zijn accent, hem imiteert of corrigeert." Hemmerechts: "Als ik een Nederlander een Vlaming hoor imiteren, ervaar ik dat als grof. Nog los van het feit dat hij het meestal niet kan, stoor ik me aan de toon. Hij stelt mijn taal voor als een soort curiosum."

De kwaliteit van de artikels is ongelijk. Trendgevoeligheid is een van de belangrijkste criteria geweest bij de onderwerpskeuze, maar vaak zijn de trends niet nieuw ('de nieuwe asocialen' gaat over onder meer foutparkeerders en terroristen) of zijn de stukken gebaseerd op een aantal losse intuïties, die dan als kapstok voor een kort stuk of een flukse fotoreportage dienen (met bijvoorbeeld zwartwitfoto's die het hedendaagse 'wantrouwen' moeten uitdrukken). Na lectuur van de hele Dif (400 grote pagina's) zou je denken dat de onoverzichtelijke wereld iets minder onoverzichtelijk is geworden - artikels over grote economische evoluties versterken die verwachting - maar dat is natuurlijk niet zo. Dat zal ook niet echt de bedoeling geweest zijn, want zowel de lay-out als de ontelbare 'straffe quotes' laten zien dat er in de wereld vooral weer heel véél het geval is geweest. Een paar voorbeelden van ondertitels en citaten: "Ze glimlachte vragend maar schrok toen kennelijk even hard omdat ze mijn bebloede gezicht zag", "De meeste homovoetballers houden hun mond. Ik ken in mijn omgeving twee spelers die ook zo zijn, maar ze willen er niet over praten" en "Beesten, bejaarden, dwergen, gehandicapten en verkrachters moeten de internetseksindustrie overeind houden." Het interview met NOS-nieuwslezer Philip Freriks, hier bekend van het Groot Dictee der Nederlandse Taal, begint zo: "Ik kan klaarkomen van een mooie, eerste zin."

Maar er zijn heus ook minder schreeuwerige teksten. Zo zijn er boeiende getuigenissen over ontwikkelingshulp (die toch echt vaak niet blijkt te werken) en de commercialisering van het boekenvak (met cultuurpessimisme en -optimisme). Het zeer lezenswaardige interview met Johan Cruijff spreekt dan weer in religieuze termen over de voetballer. Het stuk over 'De Verlosser' heet 'De vader, de zoon, en de heilige geest' - een drievuldigheid die aan de interviewers "verschijnt", die in Barcelona "zalig" werd verklaard en die met de initialen JC uiteraard een aantal "discipelen" heeft. Toch is de toon van het interview zelf vrij rustig en schrijven ze Cruijffs woorden bijna letterlijk op. Dat leidt onder meer tot een filosofische passage waarin taalacrobaat Cruijff een beschouwing wijdt aan de drietaligheid van zijn kleinzoon: "Je kunt een kind niet uitleggen dat dit table is, mesa is, tafel is. En dat het allemaal hetzelfde is. Dat is niet uit te leggen. Tot het moment dat het valt. Zo gek is dat." Het boek wordt afgesloten door een literaire leesbijlage met teksten van Manon Uphoff, Abdelkader Benali en Herman Brusselmans. Het is zeer de vraag of Dif inderdaad het verschil zal maken, zoals de baseline het stelt, maar het verdient zeker uw beter grasduinmoment.

Bert Bultinck

Trendgevoeligheid is een van de belangrijkste criteria geweest bij de onderwerpskeuze

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234