Dinsdag 19/10/2021

Diersterfte brengt mens 'op rand van afgrond'

Nooit eerder was de boodschap zo indringend. Er is op de wereld een 'biologische uitroeiing' gaande die alleen te vergelijken is met de grootste uitsterfgolven uit de prehistorie. Dat schrijft gerespecteerd bioloog Paul Ehrlich in een vlammend artikel.

Al sterven er weliswaar nog niet veel soorten uit, de dierpopulaties en -leefgebieden krimpen wel in zo'n angstaanjagend tempo dat de wereldramp al in volle gang is. Dat waarschuwt de inmiddels 85-jarige bioloog Paul Ehrlich samen met twee andere conservatiebiologen in een vlammend artikel in vakblad PNAS. Wat zich voltrekt, is niets minder dan een "angstaanjagende aanslag op de fundamenten van de menselijke beschaving", aangejaagd door "de fictie dat er op een eindige planeet oneindige groei kan plaatsvinden", noteert Ehrlich, wiens boek The Population Bomb (1968) aan de basis stond van de bekende denktank Club van Rome.

Samen met de eveneens veterane ecologen Rodolfo Dirzo en Gerardo Ceballos analyseerde Ehrlich gegevens van 27.600 gewervelde diersoorten, afkomstig van de internationale unie voor natuurbescherming IUCN. Van al die soorten is een derde in verval: ze zijn met minder exemplaren en hebben steeds minder leefgebied. Daaronder zijn ook veel heel gewone soorten, zegt Ehrlich: "een sterk signaal van de ernst van de huidige biologische uitsterfepisode." Van 177 zoogdiersoorten die de biologen apart analyseerden, heeft bijna de helft de afgelopen eeuw liefst 80 procent of meer van hun oorspronkelijke territorium ingeleverd.

Dat komt keihard aan, vinden ook niet-betrokken biologen. "Dat er een uitsterfgolf gaande is, is al geaccepteerd. Maar dit ziet er nog veel serieuzer uit", zegt ecoloog Patrick Jansen (Wageningen Universiteit). "Het is heel simpel: we staan aan de rand van de afgrond", zegt de Utrechtse hoogleraar en publicist Jelle Reumer. "We zitten al in de zesde massa-extinctie, en het gaat allemaal nog veel erger worden."

Die 'zesde extinctie' verwijst naar de vijf eerdere, prehistorische megarampen waarbij hele takken van de levensboom werden weggeslagen, doorgaans na extreem vulkanisme of meteorietinslagen. Onbegrijpelijk dat er over de crisis niet meer ophef is, vindt Jansen: "Dat Adele stemproblemen heeft, is groter nieuws. Dat zegt iets over de complete ongevoeligheid van de mens voor de enorme problemen die opdoemen."

Kritiek is er ook: zo zou Ehrlich te weinig oog hebben voor de lokale successen van natuurbehoud, die er ook zijn. Terwijl het wellicht nuttig is om meer in te zoomen, denkt dierecoloog Frank van Langevelde (Wageningen Universiteit). "Ehrlich noemt als enige, algemene oorzaak de overbevolking. Maar op plaatselijk niveau heb je te maken met zaken waaraan je misschien iets kunt doen, zoals vervuiling, stroperij en ontbossing."

Maar Reumer en Jansen zijn het met Ehrlich eens. "Omdat de beer en de leeuw niet zijn uitgestorven, denk je: het gaat wel goed", zegt Reumer. "Maar ooit leefden er leeuwen in Europa, Afrika en delen van Azië. En met haast álle soorten is het zo."

Grote boosdoener is de overbevolking, vindt ook hij: "Het is misschien een taboeonderwerp, maar we zijn gewoon met te veel. De overbevolking moet worden teruggedrongen." Dat kan met geboortecontrole, maar ook met ontwikkelingshulp en onderwijs, zegt Jansen.

Haast is geboden, schrijft Ehrlich: "Alle tekenen wijzen erop dat de biodiversiteit de komende decennia steeds heftiger aanvallen te verduren zal krijgen, wat een somber beeld schetst van de toekomst van het leven, ook dat van de mens."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234