Vrijdag 10/07/2020

Diepe kloof tussen VS en Rusland wordt nog dieper

Herbert Mcmaster, veiligheidsadviseur VS.Beeld AP

In München was er afgelopen weekend de jaarlijkse Veiligheidsconferentie, waar uit de hele wereld ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken hun kijk presenteren op de toestand van de wereld.  Wat vooral duidelijk werd: Europa moet beginnen te vrezen voor de steeds slechtere relaties tussen Rusland en de VS.

Nog nooit werden de VS geleid door een president die zo verzot is op Vladimir Poetin als nu. Maar voor het eerst sinds de jaren tachtig staan de grootmachten lijnrecht tegenover elkaar in cruciale Europese veiligheidskwesties, zoals Oekraïne en de toekomst van het cruciale INF-verdrag uit 1987, dat kernwapens van de middellange afstand in de ban doet.

De jaarlijkse ontmoeting van defensieleiders in München werd op scherp gezet door nieuws uit de VS: de aanklacht van speciaal aanklager Mueller tegen Russische personen en organisaties wegens bemoeienis met de presidentsverkiezingen. Dat Russische zegslieden dit afdeden als ‘gezwets’ en ‘fantasieën’, is staand beleid en verbaast niet. Maar het zal het laatste restje hoop in het Kremlin dat met Trump zaken te doen zijn, verpulverd hebben.

Trumps veiligheidsadviseur McMaster haalde hard uit toen een Russische senator hem vroeg over de claim van Russische experts dat juist de VS veel cyberaanvallen op Rusland plegen: “Het verbaast me dat er nog Russische cyberexperts vrij zijn, als je ziet hoe druk ze het hebben met het ondermijnen van onze democratieën.”

McMaster noemde Europa nauwelijks tijdens zijn toespraak, behalve in de eerste zin: “Naar München komen is als thuiskomen.” Wat de regering-Trump wél bezighoudt? Noord-Korea, Iran en zijn extremistische voetsoldaten, terrorisme, Assads gebruik van chemische wapens. En, na aanvankelijke aarzelingen, “het versterken van de internationale fundamenten van vrede en welvaart”.

En Rusland, natuurlijk. Dat intervenieert volgens de Amerikanen in hun democratie, zet het INF-verdrag op losse schroeven, en destabiliseert Oekraïne. De regering-Trump besloot recent antitankraketten aan Kiev te gaan leveren, iets waarvoor Obama terugschrok en waar veel EU-landen tegen zijn. Wat de VS betreft blijven de sancties tegen Rusland gehandhaafd zolang Rusland de Krim niet teruggeeft.

Sabotage

Niettemin beloofde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Gabriel in München dat de Europese sancties geleidelijk weg kunnen als Moskou meewerkt aan een door Kiev gesteund plan voor een robuuste VN-vredesoperatie in Oost-Oekraïne. Maar zijn Russische collega Lavrov leek niet enthousiast. Hij sprak over “sabotage (van het vredesproces) door Kiev, met een militair scenario”.

Op nucleair gebied beschuldigen de VS en Rusland elkaar niet alleen van schending van het INF-verdrag, maar ook van gevaarlijke aspecten in elkaars nucleaire doctrines. De VS roepen vragen op, ook in Europa, met de optie van nucleaire vergelding voor “een niet-nucleaire aanval met soortgelijke gevolgen als een aanval met kernwapens”. En datzelfde geldt voor Rusland met zijn nucleaire ‘escaleren om te de-escaleren’-doctrine, die voorziet in de inzet van een klein aantal kernwapens.

Nu Rusland weer vaak bijna-ongelukken met NAVO-landen uitlokt in Europese wateren en het luchtruim, is het niet geruststellend dat inzake kernwapens de twee supermachten al een paar jaar niet praten en als ze communiceren elkaar totaal niet lijken te verstaan.

En de EU? Die probeert zichzelf eindelijk op te richten op defensiegebied, maar heeft nog een lange weg te gaan. Zo zijn EU-landen door de brexit nog maar goed voor 20 procent van de NAVO-inspanning. In München poogden Europese diplomaten ook Iran tot verdere afspraken te dwingen om het nucleaire akkoord met dat land te redden. Hoog nodig, want de waarschuwingen aan Iran van de VS en Israël weerklinken steeds luider. En verder is het voor de EU turen naar de supermachten, wier gedrag het onder Trump en Poetin maar beperkt kan beïnvloeden.  

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234