Dinsdag 30/11/2021

'Die nieuwe partij kómt er'

'Al wat ik wou, was weer onder de mensen kunnen komen. U noemt dat nu het verzilveren van een lening aan Guy Verhofstadt via een mandaat. Tja.' Gewezen VLD-penningmeester Leo Goovaerts, een week later, in gesprek met Douglas De Coninck.

Hoe gaat het met uw nieuwe rechts-liberale partij?

"Goed, maar ik moet eerst nog met Ward Beysen spreken."

Hebt u al een naam?

"Ik moet eerst nog met Ward Beysen spreken."

Nee, ik vroeg: hebt u al een naam?

"Ik heb u wel verstaan. Het antwoord is: ik moet eerst nog met Ward Beysen spreken."

Die heeft al laten weten dat hij bij de VLD blijft.

"Is dat zo? We zullen zien."

Wat als hij nee zegt?

"Dan komt de nieuwe partij er net zo goed. De structuur staat op papier, de senaatslijst ligt klaar, maar alles kan anders worden als Ward meedoet. Want die nieuwe partij, die is niet van mij, hé. Ik ben geen 25 jaar meer. Ik wil dat wel graag in gang steken, omdat ik voel dat er iets leeft. U zou eens moeten weten hoeveel brieven en mails ik al kreeg van VLD-leden, waaronder ook mandatarissen, die het niet meer kunnen aanzien."

En die de overstap willen maken?

"Dat is toch wat ze mij schrijven. Vooral dan vanuit West- en Oost-Vlaanderen. Partijen zoals we die nu kennen zijn ten dode opgeschreven. De toekomst is aan de 'bewegingen', zoals Guy Verhofstadt dat destijds prachtig verwoordde. Een contract afsluiten met de burger, zo van: dat gaan wij doen. De tijd dat de partijen slechts eens om de vier jaar een catalogus van nieuwe beloften hoefden voor te leggen is voorbij. Eigenlijk is het de bedoeling dat wij de tien jaar oude ideeën van Guy Verhofstadt en Frans Verleyen waarmaken."

Frans Verleyen?

"Ja, u weet toch dat Frans Verleyen (oud-hoofdredacteur van het weekblad Knack, ddc) voor meer dan de helft die Burgermanifesten heeft geschreven? Die draad willen wij weer oppikken. Wat schiet er over van de dromen van toen? Niets. Macht, macht en nog eens macht. Waarom heb ik dat verhaal over die lening naar buiten gebracht? Omdat het illustreert wat voor een man Guy is geworden. 'Wie is die vlieg daar?' Zo bekijkt hij mij."

Leo Goovaerts (62) beroemt er zich op de man te zijn die Rik Daems "lanceerde" en de jonge Patrick Dewael "ontdekte", toen die stage liep in zijn advocatenkantoor in Brussel. Nadat hij van 1981 tot 1985 op het kabinet van vice-premier Willy De Clercq had gezeten, werd hij in 1989 door partijvoorzitter Guy Verhofstadt aangesteld als penningmeester, wat hij zou blijven tot in 1997. Op het partijhoofdkwartier waren er in zijn beginperiode vier kantoren: dat van Verhofstadt, dat van woordvoerder Bart Somers (daarvoor Guy Vanhengel), dat van de altijd onzichtbare partijsecretaris Claire Ysebaert en het zijne. De een is nu premier, de ander de toekomstige premier. Guy Vanhengel is minister in twee regeringen. "En ik? Ik zit hier met u te praten."

Lager kan een mens niet vallen.

"Ik behoorde tot het hart van de partij. Ik was de technocraat die ruimte moest creëren voor al dat politieke talent. Ik heb daar de hele boekhouding geïnformatiseerd, puinhopen opgeruimd..."

En Verhofstadt 2 miljoen frank toegestopt.

"Hij zegt nu dat het een 'schenking' was. Hier is het originele overschrijvingsformulier, van 12 oktober 1988. Daarop staat duidelijk 'lening', toch?"

Dit snap ik niet. Verhofstadt is van 1985 tot 1988 minister van Begroting en vice-premier. Hij is in 1988 amper minister af en hij zit al in geldnood?

"Hij was nog jong, toen. Hij zag het allemaal groot, had net een zware campagne achter de rug (waarbij hij in 1987 in Gent de electorale degens moest kruisen met premier Wilfried Martens, ddc). Annemie Neyts was in die tijd partijvoorzitter. De PVV was in de oppositie aanbeland en Guy had geen functie meer, ook niet binnen de partij. Hij had niet eens een kantoor in Brussel. Hij huurde een veel te luxueus pand in de Handelsstraat waar hij naar Brits voorbeeld het 'schaduwkabinet' installeerde. Het moest er allemaal een beetje chique uitzien. Enfin, hij leent en leent maar bij de partij, plundert de kas van de VLD-jongeren om tafels en stoelen te kopen voor dat schaduwkabinet... tot hij op zeker ogenblik voor 5 miljoen frank in het krijt staat bij de partij. Een vijfde van de totale schuld."

De PVV had een schuld van 25 miljoen frank?

"Inderdaad. Ik heb in die periode ooit in een brief geschreven: 'De PVV is voor de volle 100 procent een filiaal van de Generale Bank.' Goed, de Europese verkiezingen van 1989 komen eraan. Lijsttrekker Willy De Clercq komt vragen hoe dat zit met zijn campagne. In dat klimaat heeft Annemie hem op het matje geroepen: 'Guy, nu gaat ge betalen.' Toen stond hij voor mijn deur: 'Kunde gij iets doen voor mij?' Ik heb hem toen 2 miljoen frank geleend."

U hebt wel erg lang gewacht om dat geld terug te vragen.

"Dat is waar."

We zijn vijftien jaar verder.

"Het was en bleef een lening."

En een belegging in uw politieke toekomst.

"Als dat zo is, wat maakt dat dan van Guy Verhofstadt?"

Een beleggingsmakelaar?

"U zegt dat, ik niet. De reden waarom ik al die jaren dat geld niet heb teruggeëist, is simpel. In 1989 zette Guy Annemie opzij. Hij werd weer partijvoorzitter. Hij besefte maar al te goed dat hij binnen de partij scheef bekeken werd. Hij mocht dan al een schitterende minister van Begroting zijn geweest, als voorzitter was gaf hij altijd meer uit dan hij had. Dus haalde hij mij binnen als penningmeester. We hebben vaak geruzied. Hij verweet me dat ik aan 'besparingswoede' leed (lacht). Maar gaandeweg vonden we elkaar. De periode van verruiming brak aan. Het was fantastisch om daar middenin te zitten. Ik dacht zelfs niet meer aan die 2 miljoen. Voor alles wou ik Guy helpen. Ik lees nu her en der dat hij de bedenker was van het systeem van fundraising-diners. In werkelijkheid organiseerde was ik haast elke avond op pad met hem en zijn chauffeur. Hij gaf lezingen, ik haalde het geld op. 25.000 frank per deelnemer. Zo heeft hij toen nog een miljoen van zijn schuld kunnen aflossen. Maar vijf min twee-plus-één is nog altijd twee. Hij had dus nog steeds 2 miljoen frank schuld bij de partij... waarvan ik penningmeester was. Ik kon hem in die omstandigheden toch moeilijk het mes op de keel zetten? Dat ging toch niet?"

Hij spreidt een paar documenten uit de interne VLD-keuken uit op de restauranttafel. Hier, dit moeten we lezen. Dan zullen we het nog beter begrijpen. Brief van 15 juni 1998. Van de penningmeester aan de voorzitter. 'Beste Guy.' In de brief wordt beschreven hoe Goovaerts op bevel van Verhofstadt drie vuilniszakken heeft gevuld met zowat de hele boekhouding van de VLD. Alles wat niet direct van nut was voor het dagelijkse beleid, diende te worden vernietigd. Omdat, lezen we, de staat Jersey zijn wetgeving op het bankgeheim heeft versoepeld en er hardnekkige geruchten gaan over een nakende huiszoeking in de partijlokalen van de VLD. De drie vuilniszakken zijn 's ochtends door de penningmeester in een vuilniswagen gegooid.

Dat was naar aanleiding van de obussenaffaire?

"Wat?"

Deze brief hier.

"Oh (grist de brief uit onze handen), maar die passage bedoelde ik helemaal niet. Hier, dit moet u lezen, de passage waarin ik Verhofstadt herinner aan die lening. Ik toon u die brief om duidelijk te maken dat ik vanaf het moment waarop het financieel beter ging met de partij, en met Verhofstadt, wel degelijk ben gaan vragen hoe dat zat met die lening."

Wat zat er in die drie vuilniszakken?

"(onverstoorbaar) De VLD-boekhouding was tot het midden van de jaren negentig een puinhoop. Iedereen leende aan iedereen. Op zeker moment was de wanhoop zo groot dat we een coöperatieve vennootschap, het Centrum voor Vorming en Beleid, oprichtten. Ik was daar gedelegeerd bestuurder van. Het was de bedoeling dat de PVV via die constructie kredietkaarten zou verhandelen. Ja, we zouden Visa gaan beconcurreren (lacht). Gelukkig is daar niets van in huis gekomen, maar die coöperatieve heeft ons wel toegelaten om 20 miljoen frank te lenen, voor de Europese campagne in 1989. Hier, lees dit eens. Verslag van de bedrijfsrevisoren, 24 juli 1996: 'Uw partij heeft een chronisch financieel tekort ingevolge budgettaire overschrijdingen.' Ik herinner me de dag dat de nieuwe wet op de partijfinanciering van kracht werd. De VLD kreeg 17 miljoen frank. Dat geld heeft een uur op onze rekening gestaan. Binnen het uur was daar al iemand van de bank om het op te eisen."

Hoe de partij al die stormen trotseerde? De eresenator vist een document met 'staat van giften en uitgaven per 02.09.89' uit zijn aktetas. In een linkerkolom worden de financiële bijdragen vermeld die de toenmalige PVV-kopstukken hun partij toestopten. Rechts staan de schuldenaars vermeld. Patrick Dewael staat links. Hij heeft de PVV 623.546 frank "geleend", André Kempinaire 652.337 frank, en Freddy Vreven (de overleden ex-defensieminister die lange tijd werd verdacht van het ontvangen van smeergeld in ruil voor het obussencontract, ddc) 221.534 frank. In de rechterkolom springen één cijfer in het oog. 2.008.261 frank. Dat is, op dat ogenblik, de schuld van Verhofstadt. "Zo overleefden we. Iedereen leende van en aan iedereen, ongeacht rang of stand. Het was een hels karwei om dat allemaal bij te houden. En hieraan kunt u zien hoe diep Verhofstadt in de problemen zat. Ik vind het helemaal geen schande dat zo'n man zo begeesterd is door zijn ideeën, plannen en manifesten dat hij geen oog heeft voor praktische zaken. Wat ik schandelijk vind, is dat hij daar nu over liegt."

Hij tovert een privé-bankuittreksel van de premier te voorschijn. Enkele dagen nadat de 2 miljoen van Goovaerts op zijn rekening is verschenen, stort Verhofstadt datzelfde bedrag op 19 oktober 1988 door naar rekening 220-0633733-68 van de vzw CMI, het wettelijke vehikel waarachter de PVV in die tijd schuilgaat. "Dat geld was bestemd voor de partij, maar wel om een deel van zijn schulden aan de partij af te lossen. Met mijn centen."

Nog een intern VLD-document komt uit de aktetas. Het verslag van de geheime stemming binnen het partijbureau (7 december 1998) over de senaatslijst voor de verkiezingen van 13 juni 1999. Goovaerts krijgt met 25 stemmen tegen 1 plaats vier op de senaatslijst toegewezen. Een maand later geeft hij een interview aan Gazet van Antwerpen, en meer bepaald journalist Guido Tastenhoye, die die dag toevallig aan zijn laatste werkdag toe is, alvorens over te stappen naar het Vlaams Blok. In het interview, waarin volgens Goovaerts "niet helemaal stond wat ik had gezegd", weerklinkt kritiek aan het adres van Verhofstadt. "Dat heeft hij gebruikt als stok om de hond mee te slaan. Op 6 januari 1999 ben ik van de lijst afgegooid. Ik was politiek dood."

En toen stond uw besluit vast: ik wil mijn geld terug.

"Wel, alles werd opeens duidelijk. Enkele maanden daarvoor, op 16 juli 1998, had ik de zaak van die 2 miljoen met Guy zitten te bespreken in zijn kantoor in de Senaat. Patrick Dewael was daar ook bij aanwezig. Toen is mij die plaats op de senaatslijst aangeboden. In ruil vroeg hij me dat ik een document zou ondertekenen waarin stond dat die lening een 'gift' was geweest. Hier, het document (leest voor) dat ik daar toen ter plekke opstelde: 'Het heeft mij verheugd dat u mij heeft bedankt voor het bedrag van twee miljoen dat ik u in 1998 als gift overmaakte...' Met de hand geschreven, zoals u ziet. Goede vrienden onder elkaar."

U zag die 2 miljoen dus wel degelijk als pasmunt voor een zitje in de Senaat?

"Oh, er heeft de voorbije jaren binnen de VLD veel geld gecirculeerd voor het toekennen van plaatsen op lijsten en mandaten. Precies door het structurele geldgebrek is dat een deel van de partijcultuur geworden. Nee, ik noem geen namen; nog niet (lachje). Ik zeg u alleen dat mijn situatie niet zo ongewoon was. Begin 1999 ben ik tot het besef gekomen dat Guy mij bedroog. Hij had me dat papiertje doen tekenen, voelde zich plots zeker van zijn stuk en heeft mij bij de eerste gelegenheid van de lijst gegooid. Nu ben ik wel een jurist. Ik heb destijds, heel bewust, niet geschreven dat het ging om een 'onherroepelijke' gift. Dat woordje is van groot belang. Zelfs al oordeelt de rechtbank straks dat het gaat om een 'gift' en niet om een 'lening', dan doet dat niets af aan mijn recht om mijn 'gift' terug te eisen. Ik heb Guy gedagvaard op 14 juni 1999, de dag na de verkiezingen. Ik wou mij partij zo net voor de verkiezingen niet schaden."

Maar nu wel?

"Pfft, dit moest ooit naar buiten komen. Tot in 2001 zijn er verzoeningspogingen geweest, waarbij Karel Poma (voorzitter van de statutaire commissie, ddc) heen en weer pendelde tussen Guy en mij. Op zeker ogenblik zegt Karel: 'Zet uw wensen op papier.' Dat heb ik gedaan. Ik heb hem twee nota's bezorgd, waarin ik mijn ideeën uiteenzette voor een koninklijk commissariaat voor de gerechtelijke achterstand en bescherming van de privacy."

Opnieuw wou u uw lening verzilveren via een lucratief mandaat?

"Niets geen lucratief mandaat. Ik wou dat gratis doen. Ik ben meer dan dertig jaar advocaat geweest. Ik heb omtrent beide problematieken wetsvoorstellen gelanceerd. Dat zijn de domeinen waar ik eindelijk weer eens iets nuttigs had kunnen betekenen (stilte). Kent u dat, de 'burgerlijke dood'? Dat is een begrip uit het burgerlijk wetboek van Napoleon. Je bestaat niet meer, maar je loopt wel nog rond. Zo voelde ik mij. Al wat ik op de duur nog durfde te verhopen was een vorm van eerherstel. Weer onder de mensen kunnen komen en iets kunnen antwoorden wanneer men mij vroeg: 'Wa doede gij tegenwoordig?' Ik ben in Brussel opzijgezet om plaats te maken voor iemand die minister is geworden als opvolger van de opvolger van de opvolger."

U doelt op Guy Vanhengel?

"Natuurlijk. Vergeet ook niet: al mijn problemen gaan terug op het feit dat ik in 1988 zo goed ben geweest om Guy uit de nood te helpen. Leg zoiets maar eens uit aan je vrouw."

Wat let Verhofstadt eigenlijk om u die 2 miljoen frank terug te betalen?

"Koppigheid. Zo is hij geworden: 'Ik ben premier, ik heb beslist dat...' Op een gegeven moment, en we zitten dan al in september 2001, zijn de onderhandelingen via Karel Poma over dat koninklijk commissariaat zo goed als rond. Ik onderteken een document van 'afstand van rechtsvordering' en maak dat over aan mijn advocaat, die het voorlegt aan de advocaat van Verhofstadt. Dat is een klassieke eerste stap naar verzoening. Normaal blijft zo'n document dan in handen van de advocaten tot beide partijen hun beloften hebben ingelost. Pas daarna kan het op wederzijds verzoek doorgestuurd worden naar de rechtbank. Wat doet Verhofstadt? Hij ondertekent dat document zelf. Op de zitting van 4 september 2001 stuurt hij zijn advocaat met dat document naar de rechtbank: 'De premier eist dat...' Hij eiste dat de rechtbank dezelfde dag, in mijn afwezigheid, het einde van de vordering vastlegde. Dat is tegen alle deontologische principes. Gelukkig liet de rechter zich niet imponeren. De rechtszaak gaat verder."

Volgens Leo Goovaerts komen er nog meer zaken. "Voor ik mijn verhaal over die 2 miljoen vertelde aan de Financieel-Economische Tijd heb ik met een aantal mensen gesproken. U dacht toch niet dat dit het enige schandaal was? Er zijn nog mensen die VLD-kopstukken geld toestopten, stank voor dank kregen en nu de afweging maken. In de maanden die komen zult u wel zien wat ik bedoel."

Staan er ontevreden VLD'ers op uw senaatslijst?

"Tot nu toe niet. Maar ik moet nog met Ward Beysen spreken."

Bent u net als hem tegen het cordon sanitaire?

"Ik ben voor het ver-Oostenrijken van het Vlaams Blok. Ik ben daar pragmatisch in: tot nu toe heeft niemand mij kunnen aantonen dat dat cordon sanitaire ergens voor dient. Het Blok gaat er sindsdien alleen op vooruit. De peilingen voorspellen nu weer een status-quo, zoals steeds, zodat je nu al met zekerheid kunt stellen dat het Blok weer zal groeien. En wat zegt de VLD? 'Dat zijn slechte mensen, dat is crapuul.' Straks haalt het Blok 25 procent. Wat zullen de traditionele partijen dan zeggen? 'Een op de vier Vlamingen is slecht.' Ook dat is typerend voor het regerende machiavellisme. Daartegen ageer ik. Het is vanuit datzelfde cynisme dat Guy mij eruit heeft gegooid."

"Iedereen weet dat ik lang heb gezwegen. Te lang, misschien."

Het ware verhaal van de twee miljoen frank, volgens Leo Goovaerts: 'De Europese verkiezingen van 1989 komen eraan. Willy De Clercq komt vragen hoe dat zit met zijn campagne. In dat klimaat heeft Annemie

Neyts hem op het matje geroepen: 'Guy, nu gaat ge betalen.' Toen stond Verhofstadt voor mijn deur: 'Kunde gij iets doen voor mij?' Toen heb ik hem die twee miljoen geleend'

Leo Goovaerts: 'Er heeft de voorbije jaren binnen de VLD veel geld gecirculeerd voor het toekennen van plaatsen op lijsten en mandaten. Precies door het structurele geldgebrek is dat een deel van de partijcultuur geworden.'

Intern bankieren bij de PVV in 1989: alle kopstukken lenen wat aan de partij of van de partij. In de rubriek 'nadelig saldo' is voorzitter Guy Verhofstadt de absolute koploper met een schuld van 2.008.261 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234