Woensdag 15/07/2020

'Die aardappelen rooien was onze maatschappelijke plicht'

Onderzoekster Barbara Van Dyck staat vandaag samen met tien medeactivisten terecht voor het vernielen van de Wetterse veldproef met genetisch gemanipuleerde aardappelen. De aanklachten zijn niet mals: bendevorming, beschadiging, diefstal en het verwonden van agenten.

Vierhonderd actievoerders van het Field Liberation Movement (FLM) bestormden op 29 mei 2011 het Wetterse experiment met genetisch gemanipuleerde aardappelen (ggo). Een tachtigkoppige politiemacht ten spijt werd een vijfde van de plantjes vernield. Dat de actie nog een juridisch staartje ging krijgen had het FLM verwacht, een dagvaarding voor bendevorming en een schadeclaim van 170.000 euro kwamen wél als een schok. Van Dyck is er nog steeds niet goed van. "Bendevorming lijkt me een uiterst zware aanklacht voor een actie van burgerlijke ongehoorzaamheid. We hadden politieke, géén criminele motieven."

De openbaar aanklager in Dendermonde ziet dat anders en wrijft de elf activisten ook moedwillige vernieling van andermans eigendom aan. De beklaagden riskeren tot vijf jaar cel. De actie kostte Van Dyck eerder al haar job als onderzoekster aan de KU Leuven. Niettemin blijft ze achter haar deelname staan. "Ik blijf erbij dat mijn ontslag disproportioneel was en de actie noodzakelijk om het maatschappelijk debat over ggo's aan te zwengelen. Of ik nog had deelgenomen aan het protest met wat ik nu weet? Het was geen makkelijk jaar, maar door in je zetel te blijven zitten maak je geen verschil."

Medebeklaagde Anton Lucioni (41), fietsenmaker en parttime activist, stelt het scherper: "Het was onze maatschappelijke plicht om die aardappelen te rooien. Mijn overtuiging is gebleven, zelfs gesterkt. Als het moet, sta ik er morgen weer. Die aanklacht voor bendevorming slaat nergens op. Men wil ons criminaliseren om het echte debat, over de risico's van ggo's, te ontwijken."

Rechtszaak of geen rechtszaak, het FLM is even strijdvaardig als ooit. Overmorgen staat alweer een nieuwe actie tegen ggo's gepland: een vreedzame burgerinspectie aan het hoofdkwartier van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) in Zwijnaarde. "Het is aan ons, bezorgde burgers, om hardop vragen te blijven stellen bij de ggo-gewassen, voor we voor voldongen feiten geplaatst worden", zegt Lucioni. "Eigenlijk zouden ze het VIB en de UGent(die zich burgerlijke partij stellen, KVDP)moeten vervolgen voor het planten van aardappelen in openlucht waar ze de risico's nog niet te goed van kennen."

De bioveiligheidsraad heeft zopas een nieuwe aanvraag voor een ggo-veldproef goedgekeurd. Met genetisch gemodificeerde maïs deze keer. Lucioni: "Is het allemaal voor niets geweest? De bedrijven en het VIB gaan gewoon door met het ontwikkelen van ggo-gewassen, maar in vergelijking met een jaar geleden wordt er wel meer over gedebatteerd. We hebben het publiek tenminste aan het denken gezet. Natuurlijk ben ik bezorgd over deze zware aanklacht, maar het maatschappelijke debat is voor mij belangrijker dan de gevolgen voor mijn persoon."

Van Dyck: "Het gaat hier om een beweging die groter is dan de elf mensen die nu terechtstaan. En als onderzoekster is het mijn taak om fenomenen kritisch te bestuderen en in vraag te stellen. Zoals de toenemende invloed van private investeerders en bedrijven op wetenschappelijk onderzoek en het feit dat de politiek en de universiteiten zich meer laten leiden door een snelle return on investment en patentenjacht."

Elf maanden na haar ontslag aan de KU Leuven heeft Van Dyck weer fondsen gevonden om haar onderzoek naar sociale innovatie te financieren. Details wil ze niet kwijt. Ze is niet verbonden aan een universiteit, al sluit ze een terugkeer naar een academische instelling niet uit. "We zien wel, eerst het vonnis van het arbeidshof over mijn ontslag én dat van de strafrechtbank afwachten."

Het FLM heeft op zijn website een oproep gelanceerd om vandaag met zoveel mogelijk steunbetuigers af te zakken naar de rechtbank van Dendermonde. Europarlementslid Bart Staes (Groen) zou al hebben toegezegd. "We staan niet alleen", zegt Lucioni.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234