Zaterdag 17/04/2021

Didier Reynders test het water in Teheran

Een normalisering van de relaties tussen het Westen en Iran is in zicht als Teheran positief meewerkt in dossiers als Syrië en de nucleaire productie. Dat zei minister Reynders tijdens zijn bezoek aan Iran. Maar de hoop op verbeterde mensenrechten in Iran blijft voorlopig klein.

Er waait, sinds de verkiezing van de gematigde president Rohani vorig jaar, een nieuwe wind door Iran. De hoop is groot dat er weldra een einde komt aan de verlammende sancties, opgelegd door de internationale gemeenschap. De hoop groeit om opnieuw normale relaties te kunnen hebben met westerse landen, na het tijdperk van de aartsconservatieve en anti-Westerse president Mahmoud Ahmedinejad.

"We willen eindelijk uit dit isolement gehaald worden", merkt Reyhaneh Tabatabaie op. "De jaren onder Ahmedinejad waren de ergste van ons leven." De 34-jarige Tabatabaie is journaliste en politiek activiste en liep in 2009 mee in de betogingen tegen Ahmedinejad, waarna ze twee keer in de gevangenis belandde. "We willen opnieuw leven zoals in een normaal land, zonder sancties en met een normale relatie met het buitenland."

De nieuwe wind bracht ook de Europese diplomatie op de been. In de afgelopen maanden kwamen de Italiaanse en Zweedse buitenlandministers hier al de sfeer opsnuiven, en afgelopen weekend dus ook minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders. In april is het de beurt aan EU-buitenlandchef Catherine Ashton. Het was dankzij Ashton dat vorig najaar een interimakkoord tot stand kon komen. De missie van Reynders was dan ook haar inspanningen te ondersteunen. "Ons doel is om op termijn de relaties met Iran te kunnen normaliseren."

Grote Iraanse markt

Maar daarvoor is wel samenwerking nodig in enkele belangrijke dossiers. Eerst en vooral is er het nucleaire dossier, waarrond nu een interimakkoord van kracht is. Dat akkoord loopt in juni af en tegen dan moet er een definitieve regeling rond Irans kernproductie op tafel liggen. "Pas dan kan een echte economische relatie worden aangeknoopt", zegt Reynders, alluderend op de mogelijkheden voor Belgische bedrijven om opnieuw te exporteren naar de grote Iraanse markt die vrijkomt eens de sancties tot het verleden behoren.

Reynders, die in Teheran met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif en met de Iraanse president Rohani sprak, toonde zich achteraf optimistisch en zei dat er een basis was voor dialoog. Maar het wantrouwen tegenover het Westen blijft nog groot, zei de Iraanse minister van Buitenlandse zaken. "Het is belangrijk nu om opnieuw het vertrouwen te winnen", zei Zarif na afloop van zijn ontmoeting met Reynders. De gesprekken luidden meteen een nieuw tijdperk in voor de Belgisch-Iraanse relaties. In het afgelopen decennium is er, behalve enkele bezoeken om specifieke problemen aan te kaarten, geen officiële delegatie uit België geweest.

Een ander belangrijk dossier op tafel was de kwestie Syrië, en dan vooral de mogelijkheden om met de steun van Iran, een van de grootste bondgenoten van Bashar al-Assad, vorderingen te kunnen maken op humanitair vlak. Nog een heikel thema dat Reynders aankaartte bij de Iraniërs was de mensenrechtensituatie in Iran. "Ook hier is er bereidheid tot dialoog", zei de minister hierover.

Krant opgedoekt

Maar dat het thema een pijnpunt blijft in Iran, is zeker. Journaliste en activiste Reyhaneh Tabatabaie zegt dat er sinds de verkiezing van Rohani weinig veranderd is op dat vlak. "De krant waarvoor ik werkte, Bahar, werd vier maanden geleden gesloten omdat er een kritisch artikel over de sjiitische islam in verschenen was. Ook andere kranten zijn opgedoekt. Onze oppositieleiders zitten nog steeds in de gevangenis."

"Nochtans was het een verkiezingsbelofte van Rohani om hen snel vrij te laten", zegt Tabatabaie. "Natuurlijk is er meer tijd nodig om zulke delicate kwesties op te lossen. En we weten ook dat anderen dan Rohani gaan over de vrijlating van oppositieleiders en de persvrijheid. Er is de opperste leider Khamenei, er is het parlement, er zijn de ayatollahs in de Raad van Hoeders. Maar als Rohani niet snel vorderingen maakt op het gebied van mensenrechten, zal hij het vertrouwen van mensen als ik kwijtgeraken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234