Zaterdag 21/09/2019

DICHTER bij Ellen

Dichteres Ellen Deckwitz (1982) doet elke week haar ding met poëzie en proza

Twijfelgeval

Door al die prijzen die er aan schrijvers worden uitgereikt, zou je soms vergeten dat de lezer op zijn tijd ook een pluim verdient, al was het maar omdat ieder boek waar hij in begint, hem teleur kan stellen. Daarbij geldt: hoe groter de auteur, hoe groter de mentale dwarslaesie als die iets matigs maakt. Zo hebben velen een deuk opgelopen door The little friend van Donna Tartt, Purity van Jonathan Franzen of het vijfde deel van de Harry Potter-reeks. Het is natuurlijk de vraag of dat aan de schrijver of de lezer ligt: of de eerste gemakzuchtig is geworden of dat de verwachtingen van de laatste te hoog waren.

Mede daarom sloeg ik deze week met knikkende knietjes Manhattan Beach open, de nieuwe roman van Jennifer Egan en haar eerste sinds het fenomenale Bezoek van de knokploeg uit 2010. Manhattan Beach verschilt behoorlijk van zijn voorganger (dat uit verhalen bestaat, zich deels in de toekomst afspeelt en zelfs een hoofdstuk heeft dat bestaat uit een powerpointpresentatie): het is een historische roman, gesitueerd in het New York van de jaren 30 en 40. We volgen de coming of age van een jonge vrouw wier vader is verdwenen. Verschillende wereldjes schuren langs elkaar heen: het gangstermilieu, de oorlogsindustrie, de zelfkant van New York, de upper class.

Aanvankelijk was ik enthousiast. Dat is te danken aan de vele heerlijke zinnen ('Brienne zat tegenover haar, licht gebruind en met een bijna leeg glas in haar hand - zoals de meeste glazen die Brienne vasthield' of 'Soms leek het of de ruwe massaliteit van wat niét hem was Eddie zou gaan vermorzelen'), de ontroerende band tussen een vader en zijn opgroeiende dochter ('"Je wordt steeds groter", zei hij' (...) '"Jij wordt steeds kleiner", zei ze') en door het slim doseren van flashbacks.

Maar daartegenover staat dat een deel van de gebeurtenissen gewoon niet geloofwaardig is (de personages komen in een massa mensen toevallig net die ene persoon tegen die ze moeten hebben), er clichés inzitten ('Ze sloeg hem zo hard dat hij sterretjes zag. "En nooit meer terugkomen", zei ze') en het verhaal ergerlijk rond is.

Voor mij was Manhattan Beach dus een teleurstelling. En ik ben daar alleen in, getuige de juichende recensenten in onder meer The Guardian en de New York Times, en waardoor ik ook een beetje ben gaan twijfelen aan mijn oordeel. Ja, Manhattan Beach heeft zijn zwaktes, maar misschien houd ik wel te veel van Knokploeg. Waardoor ik niet kan zeggen of mijn teleurstelling nu door Manhattan Beach komt, of door mijn verwachtingen. Misschien moet ik mijn hoofd kaalscheren en á la Sinéad O'Connor voor de spiegel 'Nothing compares to you' zingen. Je bent nog te zeer verliefd op de vorige, om echt open te staan voor iets nieuws. Wat dat betreft is Manhattan Beach voor mij een rebound, en ben ik gewoon te dol op Knokploeg.

Het enige wat ik daardoor met zekerheid over Manhattan Beach kan zeggen, is dat ik nog lang niet over haar voorganger heen ben. Liefde kan blind maken, en misschien in dit geval, leesblind. En dat is waarom je soms ook een hekel kunt hebben aan boeken die je fantastisch vindt.

***

'Arthur Berringer beschouwde alle menselijke prestaties - van de Romeinse veroveringen tot de Amerikaanse onafhankelijkheid - als bijzaken naast de machinaties der bankiers (door belastingheffing in het eerste geval, en door de Louisiana Purchase in het tweede). Zoals ieder stokpaardje leverde dit de nodige vermoeide zuchten van de familieleden op. Maar Dexter deed niet mee. Hij vond het bestaan van een verborgen waarheid iets fascinerends; een waarheid die schuilging achter het klaarblijkelijke en enkel allegorisch zichtbaar werd. Dat had hem op zijn vijftiende zo geïntrigeerd in de twee mannen die zijn vader iedere derde maandag van de maand bezochten, in diens restaurant op Coney Island. Een derde man kwam minder vaak langs, droeg altijd splinternieuwe slobkousen, en had een rode zakdoek die haast uit zijn borstzakje barstte. Dexters vader ging altijd zelf achter de bar staan om die man zijn cognac in te schenken, in plaats van dat aan de barman over te laten.

Na die bezoeken waren vernedering en woede van zijn vaders strakke gezicht af te lezen, en Dexter wist dat hij niet moest vragen wat die mannen hadden bedoeld. Maar ze trokken hem aan - de vaag smeulende emoties achter hun ogen, de zwaarte van hun handen als ze hem op zijn schouder klopten, of een tik gaven. Hij gaf ze alle aandacht, vulde hun glazen bij, en wanneer zijn vader niet oplette hing hij rond bij hun tafeltje. Langzaam begonnen ze hem op te merken, een zwijgend, dierlijk bewustzijn. Later, toen de mannen die in de Wereldoorlog hadden gevochten terugkeerden, herkende Dexter in hun gebarsten blikken en slaperige bewegingen iets van datgene wat hij in de mannen van Mr Q. bewonderd had. Toen wist hij al wat het was: ze waren vertrouwd met geweld.'

Uit: Manhattan Beach, Jennifer Egan, De Arbeiderspers, 2017

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234