Zaterdag 19/10/2019

Dichter bij Ellen

Paul Kingsnorth, Beest, Ambo Anthos 2017. Vertaling: Nicolette Hoekmeijer.

ergens in een gebouw staat ze voor me en er hangt een wolk tussen ons in. nou ja zegt ze als jij echt het gevoel hebt dat je dit moet doen dan kan ik daar weinig aan veranderen. ik weet wat je denkt zeg ik en ik weet hoe het klinkt en ik weet dat god dood is ik weet dat hij tegelijk met al het overige is uitgeroeid. ik weet dat alle onderdelen zijn gedemonteerd en nu her en der op het vloerkleed liggen en dat we nu elk de vrijheid hebben om in ons eentje ongelukkig te zijn ik weet dat er nu niets meer heilig is. misschien draai ik er wel omheen omdat ik weet hoe idioot het klinkt in de oren van de mensen die alles uit elkaar halen maar ik denk dat er dingen zijn die heel diep in sommige mensen zijn verankerd en die niet uit elkaar gehaald kunnen worden ik denk dat de dingen die ons drijven niet zijn voor te stellen. het smalle paadje over de heide voert me omhoog over de hellingen die naar de rand van de moor leiden. het is alweer iets van tien minuten geleden misschien twintig misschien dertig dat ik het voor het laatst heb gehoord ik denk dat ik nog altijd in een rechte lijn loop.

Dichteres Ellen Deckwitz (1982) doet elke week haar ding met poëzie en proza

aatst zei een vriend dat hij fictiemoe was. Daarmee bedoelde hij dat hij zoveel proza had gelezen dat de standaardtrucjes van de roman hem de keel uitkwamen. "Die verplichte goede beginzin, de daadwerkelijke hoofdpersoon die pas na vijf hoofdstukken komt opdagen, schijnbaar onopvallende gebeurtenissen die later van doorslaggevend belang voor de plot of ontwikkeling van de personages blijken te zijn, het komt me de keel uit, bah!" riep hij. Ik gaf hem een cakeje met oxazepam erin en even later ging het wel weer, met hem althans. Ik kon er niet van slapen (en baalde dat ik hem mijn laatste kalmeringsmiddel had gevoerd).

Fictiemoe klinkt alsof je een gerecht te vaak hebt gegeten. Ik ben zo onlangs een periode lang quinoamoe geweest. Deze vriend leest eigenlijk altijd hetzelfde soort Amerikaanse bildungsromans, in de geest van Jonathan Franzen, Philip Roth en Ben Lerner. Hoe prachtig ook, op een zeker moment raak je dan verzadigd.

Ik zou hem meteen HhhH (2010) van Laurent Binet willen voorschrijven, dat begint als een verslag van een onderzoek naar de moord op Heydrich maar gaandeweg veel persoonlijker blijkt dan een doorsnee non-fictiewerk. De argonauten (2015) van Maggie Nelson zou ook niet mogen ontbreken, omdat het meer dan een roman is: een essay, een autobiografie en een liefdesverhaal. En deze fictievermoeide vriend zou moeten beginnen met de roman Beest van de Engelse schrijver Paul Kingsnorth, die afgelopen week in het Nederlands uitkwam.

Beest is een werk dat elke vorm lijkt te ontspringen. Soms leest het als een koortsdroom, dan als één lang gedicht, vervolgens weer als profetie. Wat is er aan de hand? Een man zit in een hutje op de hei. Hij is naar iets op zoek, het is onduidelijk wat, en al lezende kom je steeds sterker vast te zitten in zijn hoofd, waarin verschillende werkelijkheidsbelevingen elkaar in rap tempo opvolgen. Soms zit je samen met hem in de Steentijd, dan weer in een kantoor. Nergens krijg je als lezer ook maar even het idee dat het slechts wartaal betreft. Hoe vaag alles wat hij zegt ook is, het voelt noodzakelijk aan. Tot op de laatste pagina weet je niet waar je aan toe bent.

Ik zou dit boek aan iedereen opdringen die uitgekeken dreigt te raken op literatuur. Het toont meer dan enig ander recent verschenen werk dat lezen een ervaring kan zijn. Net zoals je na het lezen van bijvoorbeeld The Catcher in the Rye of Camus' Vreemdeling opeens de stemmen van de hoofdpersonen in je hoofd hoort nagalmen, ervaar je na het lezen van Beest de werkelijkheid op een totaal andere, vloeiender manier. Ik heb na een uur in dit boek te hebben doorgebracht trippend door mijn woonkamer gehuppeld, zo overdonderend was het.

En net als ik dacht dat het weer een normaal verhaal werd, kwamen er zinnen als: 'De hemel brak open, maar slechts op een kiertje. Daarachter school nog altijd iets waar ik niet bij kon.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234