Donderdag 19/09/2019

DICHTER bij Ellen

Dichteres Ellen Deckwitz (1982) doet elke week haar ding met poëzie en proza

Vroeger kon thuis bijna alles: zo rookte ik op mijn elfde mijn eerste sigaret onder het toeziend oog van mijn vader, die ook maar meteen een Westmalle Tripel voor me inschonk.

Het enige waar een verbod op gold, was alles wat met Japan te maken had, omdat mijn grootmoeder in een jappenkamp had gezeten. U raadt het dus al: in het geheim verslonden mijn broer, zus en ik stapels Japanse boeken: van Mishima tot Kawabata, van het Kussenboek tot Het verhaal van Genji. Verboden fruit leest nu eenmaal het beste weg.

Er is echter één auteur waar mijn broer en zus niet tegen kunnen, en laat dat nu net de rockster van de oosterse letteren zijn: Haruki Murakami. Beiden vinden zijn verhalen te absurd en te gratuit. Toegegeven, er gebeuren in een doorsnee-Murakami zulke vreemde dingen (praatzieke katten, tijdreizen) dat het lijkt alsof hij dagelijks baadt in een kuip vol lsd-zegels. Daarnaast is hij ook niet te beroerd om sommige plotlijnen dood te laten lopen. Dat hij keer op keer wordt getipt als Nobelprijswinnaar frustreert velen, maar aan de andere kant richt zijn werk zich ook op enkele essentiële vraagstukken: wat is vriendschap, hoe ga je om met onbeantwoord verlangen, wat is de meerwaarde van eenzaamheid.

Die mix van magisch-realisme en menselijkheid leverde Murakami wereldwijd dan ook een enorme fanbase op. Aankomend weekend wordt er in Rotterdam zelfs een heus Murakami-weekend gehouden: een tweedaags festival vol muziek en literatuur. Aanleiding is het verschijnen van het tweede deel van zijn De moord op Commendatore in het Nederlands. In de aanloop naar zo'n nieuwe publicatie krijg ik van lezers regelmatig de vraag met welke Murakami ze eigenlijk het beste kunnen beginnen. Ze schrikken van het aanbod en ook van de grote omvang: een doorsneeroman van Murakami weegt al gauw een halve kilo (in paperback!).

Gelukkig is er een prachtige korte novelle Spoetnikliefde, uit 1999, die mij destijds fan maakte. Alle standaard Murakami-elementen zitten erin: een liefdesdrama (een jonge man is verliefd op zijn beste vriendin, die op haar beurt weer verliefd is op haar getrouwde bazin), mystiek (de bazin heeft het gevoel dat ze in tweeën is gesplitst en de ene helft kwijt is) en ongewone metaforen ("Een tijdje hing er een stilte, alsof er verse olie in een brede koekenpan was gegoten"). Er is, zoals bij meer Murakami-romans, sprake van verschillende werkelijkheden die naast elkaar bestaan.

Na afloop blijf je verrast achter en heb je antwoord gekregen op vragen waarvan je niet wist dat je ze had. Al met al is Spoetnikliefde een bonsai-Murakami. Als je dit aankunt, bereid bent de auteur af en toe een hakkelige dialoog en een cliché hier en daar te vergeven, dan ben je klaar voor zijn meesterwerk Kafka op het strand (2002).

En mocht je tijdens Spoetnikliefde ontdekken dat het helemaal niets voor jou is, niet getreurd. Tik op Google 'I hate Murakami' in en er verschijnen zo veel artikelen dat je genoeg leesvoer hebt voor minstens een maand. En zo zorgt de ster uit het Oosten ervoor dat we ons hoe dan ook blijven vermaken met woorden, al dan niet ten koste van zijn werk, en dat is ook een verdienste.

***

VIJFDE LEG

"Op haar tweeëntwintingste werd Sumire voor het eerst van haar leven verliefd. Het was een hevige verliefdheid, als een tornado die over de vlakte raast. Zo een die alles op zijn pas omver blaast, de lucht in slingert, aan stukken rijt en volkomen vernietigt. Zonder een moment aan intensiteit te verliezen steekt hij de oceaan over, ruïneert Angkor Wat, verbrandt de Indische jungle met de laatste bedreigde tijgers en al, in de Perziche woestijn verandert hij in een zandstorm en bedelft een exotische citadel onder het zand. Een verliefdheid van waarlijk monumentale proporties. Het voorwerp van Sumires liefde was zeventien jaar ouder en getrouwd. En, moet ik erbij zeggen, het was een vrouw. Hier begon het allemaal, en hier eindigde het (bijna) ook."

Uit: Haruki Murakami,Spoetnikliefde, 1999, vertaling Elbrich Fennema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234