Maandag 18/11/2019

Dichter aan het front

Met een gastheer als Emile Verhaeren (1855-1916) ligt een expo over de Groote Oorlog binnen handbereik. Met verve vertelt het aan de dichter gewijde museum een verhaal van poëzie, patriottisme en propaganda. En het blijft nog verrassend actueel ook.

Al in de eerste dagen van het drama groeit de populaire 'dichter des Vaderlands' uit tot een volbloedpatriot, die beenhard uithaalt naar de bezetter en diens (soms vermeende) gruweldaden. Dat ongenuanceerde standpunt wordt Verhaeren niet in dank afgenomen door zijn intellectuele achterban: zijn Oostenrijkse bewonderaar Stefan Zweig en de Franse pacifist Romain Rolland betreuren dat hun linkse vriend zich gretig laat inpakken door het vorstenhuis en de geallieerde propaganda.

In september 1914 doopt een woedende Verhaeren zijn pen in vitriool. Het gedicht La Belgique sanglante haalt net voor de val van Antwerpen de frontpagina van de krant La Métropole. De dichter voert er de door de Duitsers afgehakte kindervoetjes in op; dat is een mythe, maar in het vuur van de strijd komen alle wapens van pas. Jarenlang zal Verhaeren tekeergaan tegen het wapengekletter en de Pruisische Kulturkrieg, die onder meer Leuven in vlammen doet opgaan. Maar de bekende Belg duikt even goed in de boekjes op wanneer hij het IJzerfront bezoekt. Een foto van Verhaeren en koningin Elisabeth tijdens een strandwandeling gaat de wereld rond; met een vroege versie van photoshop heeft iemand er de gestalte van koning Albert naast gezet en het gezelschap op een duin gehesen. Vertaalde verzen worden afgedrukt in frontblaadjes en op ansichtkaarten, maar even goed correspondeert de dichter met ex-president Roosevelt.

Wanneer na Verhaerens dood in 1916 wordt gesuggereerd dat hij oorlogsmoe was en verzoening wilde, steekt een nieuwe polemiek op.

Al dit verbaal geweld wordt omkaderd door adembenemende en uitzichtloze oorlogstekeningen en etsen op groot formaat van Jules De Bruycker (1870-1945). In de geest van Bruegel, Bosch, Ensor en Goya laat hij de dood door de Vlaamse polders waren en evoceert hij de verwoeste steden.

Flessenpost

Verhaerens werk krijgt een hedendaagse echo in de tekeningen die Vigdis De Cauter (1974) naar Verhaerens oorlogspoëzie maakte, en door de Luikse striptekenaar Joe G. Pinelli (1960). Trefzeker en zwarter dan zwart zijn de portretten en gevechtsscènes die hij naar het museum heeft gestuurd: flessenpost uit een andere tijd die tegelijk de onze is.

www.emileverhaeren.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234