Zaterdag 21/09/2019

Diana is dood, leve de royals

Het is vandaag 20 jaar geleden dat prinses Diana de dood vond in een Parijse tunnel. Het leidde tot historische taferelen van volksverdriet in Londen. Gek genoeg is de prinses van het volk nog maar op weinig plekken in de Britse hoofdstad aanwezig - cafetaria Diana uitgezonderd. De monarchie heeft zich gerevancheerd: toen bijna opgeheven, nu populairder dan ooit.

Voor Faoud leeft prinses Diana nog. Het kan ook moeilijk anders omdat de muren van zijn cafetaria Diana, nabij Kensington Palace, behangen zijn met foto's van de volksprinses die twintig jaar geleden bij een auto-ongeluk om het leven kwam. "Ze kwam hier soms cappuccino drinken of voor Engels ontbijt met haar zoontjes. Dan stond ze geduldig in de rij", vertelt de Brits-Libanese caféhouder, een olijfje prikkend. Op een van de foto's staat hij met haar afgebeeld, maar zijn favoriet is een foto waarop ze poseert in een zwarte broek en een witte blouse. "Die foto heeft ze aan me gegeven", zegt Faoud.

Op Diana's twintigste sterfdag zal Faoud zijn café versieren met bloemen. Cameraploegen komen er filmen. Het is een van de weinige plekken waar Diana Frances Spencer nog zichtbaar is. Kensington Palace, waar na haar dood de bloemenzee verrees, is bovenal een koningshuismuseum. Voor de poort zit koningin Victoria, niet Diana.

Seksleven met Charles

En in Hyde Park is de Diana Memorial Garden een picknickplek voor gezinnen, waar kinderen kunnen pootjebaden in een stenen beekje. Het standbeeld van Peter Pan staat iets verderop.

In de afgelopen weken is er een kleine opleving van de Diana-manie geweest. Haar zoons William en Harry werkten mee aan een documentaire waarin ze, bladerend in fotoalbums, herinneringen ophaalden aan hun moeder, die 36 was toen ze stierf.

Commotie veroorzaakte Diana: in her own words. Deze documentaire toonde beelden van Diana die bij een logopedist haar hart lucht. Ze vertelde over het tegenvallende seksleven met Charles, de gebrekkige steun van haar schoonmoeder en haar liefde voor een vaderlijke beveiliger, Barry Mannakee.

In de jaren 80 en 90 stond Diana bijna continu in de kranten, met de kroonprins meestal als lijdend voorwerp. De ongelukkige Diana was de eerste koninklijke 'celebrity'. In de paleizen van de Windsors was ze eenzaam, maar daarbuiten werd de Botticelli-blondine voortdurend omringd door paparazzi. Tot haar dood in die tunnel, letterlijk.

De week na naar dood was een van de opmerkelijkste episodes uit de Britse geschiedenis. Het overlijden van de People's Prinses, zoals de vers aangetreden volkspremier Tony Blair haar doopte, was tevens het heengaan van de stijve bovenlip. Openbaar rouwen was opeens geen taboe meer.

Dit was het morgenrood van het nieuwe Engeland: opener, emotioneler en progressiever. Leden van de koninklijke familie toonden in de dagen na haar dood geen emoties en voor het eerst sinds lange tijd kwam de monarchie in gevaar. Diana was naast rebel tegen de gevestigde orde.

Voor de Windsors was het een historisch dieptepunt, erger nog dan het rampjaar 1992. Drie van de vier koningskinderen - Charles, Anne en Andrew - scheidden in dat jaar, het voyeuristische volk kon horen hoe de kroonprins aan Camilla liet weten dat hij graag haar tampon zou zijn en tot overmaat van ramp brandde Windsor Castle half af.

Hoe anders is de situatie anno 2017. De koningin is populairder dan ooit, koningin Camilla is denkbaar en Diana's kinderen - en kleinkinderen - staan er borg voor dat de monarchie nog wel een eeuw meekan. Niets zal ooit meer hetzelfde zijn, luidde het in 1997, maar dat bleek een voorbarige conclusie te zijn.

Schandaalvrij

Het koningshuis is afgelopen jaren schandaalvrij gebleven, wat niet kan worden gezegd van andere sectoren in de maatschappij, zoals de politiek, de banken, de politie en de media. In 1997 stond Tony Blair op het punt enthousiast de euro in te voeren, nu Blair is een paria en het brexit-proces in volle gang, een wending waar de koningin zelf niet rouwig tegenover schijnt te staan.

De Windsors hebben de afgelopen jaren de ene na de andere triomf geboekt: de film The Queen, het huwelijk van Charles en Camilla, het huwelijk van William en Kate, het Diamanten Jubileum waar Charles zijn 'mummy' bedankt, de koningin als Bond-girl tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen. De serie The Crown heeft het koningshuis evenmin verkeerd gedaan.

"Stel je deze gebeurtenissen eens voor met een Diana die vanaf de zijlijn commentaar geeft, op controversiële wijze", zegt Robert Lacey, een historicus die boeken heeft geschreven over diverse vorsten, van Hendrik VIII tot Elizabeth II.

Volgens hem heeft de dood van Diana het voor de Windsors mogelijk gemaakt om zichzelf te presenteren zoals zij dat willen. "Toen Diana in 1995 zei dat ze een Queen of People's Hearts was, verlegde ze de strijd met Charles naar de hele koninklijke familie. Ze stelde in wezen dat ze de monarchie beter kon leiden dan de koningin zelf en slechts haar dood maakte een einde aan deze aanval. Als ze in leven was gebleven, zou de strijd zijn doorgegaan."

Haar voornaamste nalatenschap zijn haar zoons William en Harry, die zich ondanks de tragische gebeurtenissen uit hun jeugd hebben ontwikkeld tot evenwichtige en openhartige mannen. Diana heeft 'her boys' altijd zo gewoon mogelijk ('Wees zo ondeugend als je kunt, maar wordt niet gesnapt') willen opvoeden en dat is succesvol gebleken. Gedreven zetten ze het liefdadigheidswerk van hun moeder voort, van de strijd tegen landmijnen tot die tegen stigmatisering van geesteszieken, terwijl William zich nu al als een koning gedraagt. Anders dan hun moeder hebben ze te maken met een mildere pers en een volk dat minder geobsedeerd is door koningshuisschandalen.

In het selfietijdperk is iedereen een beetje een Diana geworden. En een paparazzo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234