Maandag 16/05/2022

Diagonaal door de fado heen

Vorig jaar brak ze internationaal door met Garras dos sentidos (De klauwen van het hart), intussen ligt er een nieuwe, heel andere cd van haar in de rekken, Paixões Diagonais (Diagonale Passies). De Portugese fadozangeres Mísia, die volgende vrijdag in het Brusselse Koninklijk Circus staat, vergelijkt het met in- en uitademen. 'Dat zijn twee heel andere bewegingen, maar je hebt ze allebei even hard nodig.'

Parijs

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Ze is van een etherische elegantie, praat zacht maar gedecideerd. Alsof ze zich niet wil laten inpakken door de emoties van een minutenlange staande ovatie. Want was de Olympia zaterdag niet voor de tweede avond op rij tot de nok gevuld? Had de krant Libération vorige week niet getiteld dat la célèbre chanteuse de fado eindelijk weer in Parijs was? Had haar fraai gestileerde portret de voorbije dagen niet talloze reclamezuilen op de grote boulevards gesierd?

"Ik geef me nochtans aan diagonale passies over", lacht Mísia in een achterkamertje van de mythische concertzaal, "leid sinds een dik jaar het leven dat model gestaan heeft voor Paixões Diagonais. Buenos Aires, Rio de Janeiro, New York of Berlijn staan stuk voor stuk voor podiumervaringen die zich in mijn werk genesteld hebben. Paixões Diagonais is een verzameling van kruispunten, diagonale lijnen die kriskras door mijn fado heen zijn komen lopen. Mijn vorige cd, Garras dos sentidos, was op dat vlak stukken geslotener, hij zat veel strakker, eenvormiger en traditioneler in elkaar."

Een fado die invloeden uit de wereldmuziek opneemt, Paixões Diagonais bewijst dat het kan. Zozeer zelfs dat de aloude hoeders van het Portugese levenslied, de melancholische volkszangers uit de Lissabonse binnenstad, zich helemaal aan Misía's zijde geschaard hebben, haar zowaar in het Casa do Registo hebben laten aantreden, het heiligdom van elke fadoadept. "Aanvankelijk leken ze niet te weten wat ze met me aanmoesten", lacht Mísia. "Fadozanger José Manuel Osório bekende ooit dat hij geduld en tolerantie aan de dag moest leggen om een concert van me bij te wonen. Hoewel het dat niet is, werd het fadogenre tien jaar geleden, toen het op apegapen lag, als erg rigide beschouwd. Er was nu eenmaal een canon en die moest worden gerespecteerd. Een lied als 'Liberdades Poéticas' (Dichterlijke vrijheden), dat chansonnier Sérgio Godinho eind jaren tachtig voor me schreef, was in die tijd bijna taboe." 'Liberdades Poéticas', een van de aanstekelijkste nummers op de cd, propageert niet alleen een grotere formele vrijheid, de song klinkt ronduit vrolijk, een zeldzaamheid in een genre dat twee handen op een buik is met de saudade, het bekende maar onvertaalbare gevoel van droefheid, hoop en liefde dat de Lusitaanse ziel bewoont. "Daar komen die diagonalen weer op de proppen. Ik heb de fado open willen rekken, er elementen uit de Braziliaanse muziek en poëzie (het nummer 'Ainda que', op tekst van de Braziliaanse dichter Carlos Drummond de Andrade) ingegooid, de klassieke pianiste Maria João Pires (de begeleidster van de titelsong) uitgenodigd, ook al iets wat vroeger ondenkbaar was. Of er zijn de parallellen die ik op zeker ogenblik tussen mijn eigen leven en dat van de Franse zangeres Barbara ontdekt heb, waarna ik aan haar de song 'Triste sina' (Droevig lot) opgedragen heb, een van de moeilijkste nummers op de plaat."

De meeste fadozangers schrijven of componeren niet zelf. Ze voeren uit, daarbij begeleid door een vlijmscherpe Portugese gitaar voor de melodie, een doffere Spaanse voor het ritme. Zou Mísia niet een extra diagonaal tot stand kunnen brengen door een eigen oeuvre te scheppen? "José Saramago en António Lobo Antunes hebben me werk aangereikt, ik heb prachtige teksten gevonden bij Fernando Pessoa, het gedicht 'Par rêve' bijvoorbeeld, dat hij in het Frans geschreven heeft. Mijn creativiteit ligt in de vertolking van hún gevoelens, vooralsnog niet in het redigeren van eigen werk." Als Mísia zingt dat ze huilt, dan laat ze weliswaar geen tranen vloeien, maar voelt ze vlekkeloos aan wat de dichter bedoelt. "Ik zit hem als het ware op de huid. Zijn of haar sentimenten moet ik, hetzij krachtig hetzij ingetogen, aan mijn publiek zien over te dragen. Want het publiek draagt steevast bij aan een geslaagde fado, het werkt mee aan het scheppingsproces. Terwijl ik op het podium sta, gebeurt er, waar ik me ook bevind, van alles in het hart van de mensen - het beste bewijs dat de Portugese taal er minder toe doet dan men zou kunnen denken. Net zoals er mensen zijn die het Portugees perfect beheersen maar nauwelijks door mijn songs geëmotioneerd raken."

Drie maanden geleden, bij het overlijden van fadokoningin Amália Rodrígues, zei Mísia dat ze hoe dan ook haar opvolgster niet was, dat er slechts één Amália was en dat het niet de bedoeling was onder haar schaduw uit te komen. Toch heeft ook Mísia er jarenlang van gedroomd op de planken van de Olympia te staan, de zaal waar bijna veertig jaar geleden Amália's internationale carrière begon. Gaan achter de keuze van haar artiestennaam, Mísia, geen grootse ambities schuil? "Ik heb altijd al willen zingen", zegt de zangeres. "Alleen, ik heb onder andere Spaanse wortels, mijn familienaam is Spaans en voor een fadista vond ik het een beetje vreemd dat ze naar de naam Susana Alfonso zou luisteren. Het is dus Mísia geworden, naar een Poolse vrouw die in de jaren twintig grote bekendheid genoot in Parijs. Ze was een hartsvriendin van Coco Chanel, de beschermvrouw van de Ballets Russes en een begaafde pianiste. Maar ze droeg vooral die klinkende naam. Het is een beetje alsof ik mezelf niet in Portugal gevonden heb, maar in een ander vaderland, dat van de boeken, van de muziek en van de poëzie. Mísia dus."

De cd Paixões Diagonais is uit op het label Erato (Warner). Mísia treedt nu vrijdag, 21 januari, om 20 uur op in het Brusselse Koninklijk Circus. Info tickets: 02/218.20.15 of 0900/00600.

'Terwijl ik op het podium sta, gebeurt er van alles in het hart van de mensen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234