Zondag 13/06/2021

Deze zomer wordt het in Limburg over de koppen lopen@2 INTRO REPO:Vroeger noemde men Haspengouw wel eens fruit- of kastelenland. Sinds kort heeft de Limburgse streek er een epitheton bij: Kataraktland. En daar is alvast Rudi Sterkendries bijzonder blij me

Rudi Sterkendries, de man achter het decor van de Eén-tv-serie 'Katarakt'

Door Sarah Theerlynck / Foto Bob van mol

'Rudi was alomtegenwoordig, altijd had hij wel een reddend ideetje." In het boek Katarakt anders bekeken. Puur Haspengouw zingt hoofdrolspeelster Karlijn Sileghem de lof van Rudi Sterkendries. Trots toont de 61-jarige landbouwer op rust me het fragment. Samen met zijn tien jaar oudere zus Lily woont hij in de ouderlijke woning in Gelinden, een deelgemeente van Sint-Truiden. Tussen de fruitbomen en de fruitboeren. En elf maanden lang ook tussen de acteurs en productiemedewerkers van de serie Katarakt, die het verhaal vertelt van Elisabeth die het zieltogende fruitteeltbedrijf van haar schoonfamilie probeert te redden.

Zelf was Sterkendries dertig jaar lang landbouwer. "Een klein boerke, hoor", zegt hij. "Ik legde ook tegels en deed tuinaanleg. Mijn vader teelde vroeger onder andere kersen, het eerste fruit dat hier in de streek gekweekt werd. Maar de hoogstammen zijn later verdwenen en het bedrijfje was toch te kleinschalig, dus ben ik er niet mee doorgegaan."

Sterkendries is de voorzitter van de club De Haspengouwse Tractorvrienden. De eenenveertig leden gaan 's zomers elke zondag naar tractorbijeenkomsten. "Op mijn zesde leerde mijn vader me al op de tractor rijden, net zoals hij dat bij mijn drie zussen had gedaan. Met die oude tractor is mijn verzameling vijf jaar geleden begonnen. Al vlug liep het uit de hand. (lacht) Ik heb ze nooit geteld, maar ik ben zeker dat ik alle soorten heb waarmee boeren vijftig jaar geleden werkten. Ik denk wel dat ik een van de grootste verzamelaars van de streek ben."

Toen de ploeg van Katarakt oude tractoren nodig had, klopte ze dan ook bij Sterkendries aan. Zijn landbouwtractoren waren veel te breed om voor fruitteelttractoren door te gaan, maar hij had een vriend die hen kon helpen. "En dan raak je aan de praat, hé. Ze zochten ook iemand die de tractoren kon bedienen en herstellen en de acteurs kon leren hoe ze fruit moesten plukken en snoeien. Nou, dat kon ik allemaal. Ik ben misschien geen fruitboer, maar ik heb wel mijn hele leven tussen de fruitboeren gewoond. Als kind hielp ik al plukken en snoeien. Zoiets verleer je niet."

Het klikte meteen met de ploeg. "Ze waren ongelooflijk leergierig. In het begin kenden ze het verschil niet tussen een appelboom en een perenboom, maar ze hebben heel snel bijgeleerd. Na de opnames konden de meesten zelfs de verschillende appel- en perenvariëteiten herkennen. Ik vond het zelf ook heel leuk. Ik kon geen twee dagen van die opnames wegblijven. Iedereen was zo vriendelijk ... Ik mis het nog steeds. Marc Van Eeghem, die de man van Elisabeth speelt, heeft me zelfs meegenomen om fruitbomen te gaan kopen. Zijn tuin staat nu vol. Een week of drie geleden belde hij me nog. Of ik niet mee wilde om een nieuwe pruimenboom te gaan kopen? De zijne was omgewaaid omdat hij vergeten was er een steunpaal tegen te zetten. En regisseur Jan Matthys heeft een oldtimer tractor van mij gekocht. De laatste dag is hij ermee naar huis, helemaal tot in Bierbeek, gereden."

Sterkendries zag de hele serie samen met de ploeg op de VRT. "Ik vond het prachtig. Ik had wel het scenario gelezen en de meeste opnames gevolgd, maar als je dan het resultaat ziet, dan kijk je toch nog je ogen uit. Het is allemaal erg realistisch. Ik begrijp niet dat een aantal streekgenoten kritiek had op de accenten van de acteurs. In een prestigieuze reeks als Katarakt mag er toch geen dialect gesproken worden? Let op, ik spreek mijn dialect heel graag, maar Katarakt is daar te mooi voor. Trouwens, de mensen van Borgloon verstaan het dialect van ons, Truienaars, al niet en ze wonen maar tien kilometer verder. Wat moet dat voor iemand uit Antwerpen zijn?"

"Heb je dit al gezien?" Fier toont hij mij zijn Katarakt-pet. Het is eigenlijk een exemplaar van het tractormerk John Deere, maar hij liet er ook de naam van de serie opzetten. "Die is de hele ploeg rondgegaan." De Katarakt-pet was nog maar het begin. Toerisme Limburg zorgde ook voor een Katarakt-infopunt, een Katarakt-route, een Katarakt-cadeaubon,... "In de zomer wordt het hier over de koppen lopen", voorspelt Sterkendries. "Er zullen bussen ingelegd worden met duizenden mensen. Nu al komen er toeristen kijken. Je hebt altijd voorlopers, hé." Vorige zondag liep Sterkendries ter voorbereiding al de Katarakt-route af met een tweehonderdtal buurtbewoners. En de fruitboeren, zien zij die volkstoeloop wel zitten? "Niet allemaal", zegt zus Lily voorzichtig. "Maar ze passen zich aan", haast Sterkendries zich. 'In de zomer beginnen we al om vier uur te werken', heb ik er al een paar horen zeggen. Zo zijn ze vroeger klaar en kunnen de toeristen hen niet storen, hé."

Maar met of zonder toeristen: fruit kweken blijft een harde stiel. "Veel mensen beseffen dat te weinig", zegt de gepensioneerde landbouwer. "Een fruitboer werkt van een januari tot eenendertig december. Snoeien, plukken, spuiten, ... het hele jaar door. Veel mensen denken dat appels zomaar aan de bomen groeien en dat ze in je handen vallen als ze rijp zijn." Hij heeft ook de evolutie in de sector gezien, zegt hij. Van de kleine boomgaarden met hoogstammen tot de grote bedrijven met laagstammen. Toch blijft fruitboer een beroep dat je van vader op zoon doorgeeft, weet hij. "Je moet tussen het fruit opgegroeid zijn om het te kunnen. Alleen al financieel. Als je geen fruitbedrijf kan erven, is het niet betaalbaar. De jongeren gaan nu ook allemaal naar de landbouwschool. Zij weten hoe ze moeten sproeien volgens de moderne methodes. Maar vroeger ... We hebben hier boeren gekend als Roger, het personage van Jaak Van Assche. Ze bleven maar sproeien en wilden zich niet aanpassen aan de moderne manier van fruit kweken. Hun bedrijven hebben het niet overleefd."

Een keer per jaar, in de zomer, houden Rudi en zijn zus opendeurdag. Dan stallen ze alle machines en tractoren uit op de twee hectare grote weide achter het huis, halen ze de tapinstallatie uit en vieren ze samen met tweeduizend bezoekers feest. Dit jaar was er zelfs een special guest bij: regisseur Jan Matthys die met zijn jazzorkestje het feest kwam opluisteren.

De jaarlijkse feestzaal, de grote schuur achter het huis, is nu volgestouwd met Sterkendries' verzameling. "Verzamelaars van oude tractoren hebben de hemel op aarde gevonden. Komen ze te sterven, valt er niets als oud ijzer te erven", lees ik op het bordje aan de muur. Een David Browntractor uit 1948 staat er vriendschappelijk naast een grote hooikar. Ik loop tegen een oude ton aan. Het blijkt een wasmachine uit de tijd van toen. Lily haalt er het deksel af. Ik kijk naar het roestige raderwerk. "Vroeger moest je meer doen dan op een knoppeke duwen, hé", lacht ze. Ze overloopt de verzameling: een honderd jaar oude sproeimachine, een messenslijper, een graanweegschaal, alle soorten dorsmachines, ... "Mijn zus en ik restaureren dat allemaal", vertelt Sterkendries. "Als we ooit sterven, hoop ik dat een andere verzamelaar onze collectie overneemt en die blijft tentoonstellen", zegt Lily. Hij mag dan maar "oud ijzer" erven: "Hoe zullen kinderen anders ooit weten hoe het vroeger ging?"

Katarakt, Eén, zondagavond

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234