Woensdag 22/01/2020

Duitsland

Deze vrouw is jong en meedogenloos (voor Angela Merkel)

Beeld © photo news

In drie Duitse deelstaten zijn er nu zondag verkiezingen. Als de peilingen ook maar een beetje kloppen, beleven we de grote doorbraak van de in 2013 opgerichte partij Alternative für Deutschland. Sterke vrouw Frauke Petry (40) profileert zich als tegenpool en uitdager van Angela Merkel.

Net als Merkel is ze geboren en getogen in de voormalige DDR, en net als de bondskanselier is ze doctor in de wetenschappen. Maar daar houden de vergelijkingen wel ongeveer op.

Frauke Petry is de nog relatief jonge, bij momenten meedogenloze voorzitter van de Alternative für Deutschland (AfD), een politieke partij die zich vorig jaar steeds nadrukkelijker als 'antivluchtelingenpartij' is gaan profileren.

Petry gaat de controverse daarbij niet uit de weg. Zo pleitte ze eind januari jongstleden nog voor een strengere Duitse grenspolitie, die "desnoods moet schieten als mensen illegaal proberen binnen te komen".

Nogal wat Duitse kiezers zien blijkbaar geen graten in zulke retoriek. Volgens een gisteren gepubliceerde peiling mogen de regeringspartijen CDU en - vooral - SPD in alle drie de deelstaten waar nu zaterdag wordt gestemd serieuze klappen verwachten. Omgekeerd zou de AfD telkens een grote sprong voorwaarts maken.

Veruit de grootste sprong wordt verwacht in de oostelijke deelstaat Saksen-Anhalt. De AfD zou daar 19 procent scoren, en misschien zelfs de op een na grootste politieke partij worden. In een land dat het afgelopen decennium nauwelijks noemenswaardige electorale verschuivingen heeft gekend, wordt zoiets nu al geduid als "een politieke aardschuiving".

Populisme

Hoewel nog piepjong, heeft de AfD al een zeer bewogen geschiedenis achter de rug. De partij werd opgericht in 2013, de grote bezieler was Bernd Lucke, ex-CDU, en een vooraanstaand neoliberaal econoom. De AfD van Lucke was in de eerste plaats een eurosceptische partij, gekant tegen noodleningen aan Zuid-Europese landen, en voor een grexit.

Maar de intellectueel Lucke was geen groot stemmenkanon. Bovendien botste het al van bij het begin met een andere, meer populistische vleugel binnen zijn partij. Het gezicht van die vleugel was en is Frauke Petry, medeoprichter en aanvankelijk de lijsttrekker in deelstaat Saksen.

Bij de deelstaatverkiezingen in 2014 haalde de AfD van Petry bijna 11 procent. Niet veel later werden in de Saksische hoofdstad Dresden voor het eerst Pegida-betogingen georganiseerd. Hoewel Petry nooit openlijk met Pegida heeft geflirt, is de verwantschap tussen partij en beweging groot. Beide zijn vooral succesvol in het minder welvarende oosten, en beide richten de pijlen op Merkels "catastrofale migratiepolitiek".

In juli vorig jaar werd Frauke Petry verkozen tot de nummer één van de AfD. Prompt verliet Bernd Lucke de partij die hij zelf had opgericht. In een open brief verklaarde Lucke dat hij zich niet langer wilde laten misbruiken als "burgerlijk uithangbord" van een partij die vooral zou teren op anti-islamitische, populistische sentimenten.

Bloeiende landschappen

Sinds de AfD geleid wordt door Petry, gaat de partij steeds nadrukkelijker tekeer tegen het asielbeleid van bondskanselier Merkel. Daarbij valt op dat Petry's toon weleens durft te verschillen. Met ongezouten standpunten over migratie schurkt ze soms bijzonder dicht bij Pegida, Geert Wilders of het Front National aan.

Maar even vaak komt ze eerder gematigd uit de hoek. Nog onlangs liet ze zich ontvallen dat de asielcrisis "een complex" vraagstuk is. Bij herhaling benadrukt ze ook dat de AfD veel meer is dan enkel een one-issuepartij.

Bedoeling van de strategie is duidelijk. De AfD mikt op alle rechtse kiezers die het niet met Merkel eens zijn, de fatsoenlijke evenzeer als de minder fatsoenlijke.

Dat je die misnoegde kiezers vooral in het oosten moet zoeken, is geen grote verrassing. In een analyse van het AfD-fenomeen citeerde het kwaliteitsblad Die Zeit gisteren ex-bondskanselier Helmut Kohl. Kort na de val van de Muur beloofde Kohl dat de kapotte deelstaten van de ex-DDR op een dag "bloeiende landschappen" zouden worden. Helaas, schrijft Die Zeit.

"Saksen-Anhalt is geen bloeiend landschap geworden. Het is alsof deze deelstaat nooit echt deel is gaan uitmaken van de Bondsrepubliek. De inwoners voelen dat."

Anders geformuleerd: blijkbaar ervaren niet alle Duitsers Angela Merkel als hun Mutti. Of en hoe Frauke Petry die misnoegde Duitsers kan adopteren, is nog even een open vraag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234