Vrijdag 06/12/2019

Rapport-Mueller

Deze verdachte kwesties onderzocht Robert Mueller

Robert Mueller wandelt zondag na het bijwonen van een kerkdienst voorbije het Witte Huis. Vrijdag diende hij zijn langverwachte rapport in. Beeld AP

Robert Mueller heeft de afgelopen twee jaar 34 mensen en drie bedrijven in staat van beschuldiging gesteld, van wie het merendeel Russen. Zes aangeklaagden hebben schuld bekend, vijf zijn veroordeeld. Maar geen van de vergrijpen tot dusver is de samenzwering waarnaar Mueller op zoek was. Dus nee: de zogeheten collusion (een verzamelterm voor alle vormen van samenwerking bij illegale activiteiten, zoals omkoping, diefstal en illegale campagnebijdragen) is, voor zover we weten, (nog) niet gevonden.

Wat Robert Mueller en Amerikaanse onderzoeksjournalisten de afgelopen twee jaar wél gevonden hebben, zijn zeker negen momenten waarop er contact is geweest tussen vertegenwoordigers van Trump en het Kremlin. Het zijn vaak ad-hocontmoetingen, een tikje amateuristisch en geïmproviseerd – steevast is onduidelijk wie de regie had, als er van regie al sprake was. 

Opmerkelijk is dat Trump en zijn mensen die ontmoetingen stuk voor stuk hebben ontkend, om daarna te liegen over wat besproken werd. Als Trump op enig moment een soort deal heeft gesloten met de Russen, zal het hoogstwaarschijnlijk tijdens een van die ontmoetingen zijn geweest. Drie van die ontmoetingen gewogen.

Donald Trump jr. tijdens een bijeenkomst van de National Rifle Association in Dallas in mei 2018. Beeld AP

Trump Tower, New York

Op 7 juni 2016 krijgt Donald Trump jr. een mailtje van iemand die hij kent van de Miss Universe-verkiezing van 2013 in Moskou. Deze Rob Goldstone is een Britse pr-man voor de Russische popzanger Emin Agalarov, de zoon van een rijke vastgoedman die destijds betrokken was bij de organisatie van het bikinifestijn. Volgens Goldstone kan Agalarov “de Trump-campagne helpen met officiële documenten en belastende informatie over Hillary en haar zaken met Rusland die erg bruikbaar zouden zijn voor je vader”. En: “Dit is duidelijk gevoelige informatie, maar is onderdeel van de steun van de Russische regering voor Mr. Trump.”

“Als het is wat je zegt,
I love it, zeker later in de zomer”, antwoordt Trump jr., die waarschijnlijk hoopte op verdwenen e-mails uit Clintons tijd als minister van Buitenlandse Zaken.

Twee dagen later zit een Trump-delegatie (naast Trump jr. zijn ook Trumps schoonzoon Jared Kushner en campagneleider Paul Manafort van de partij) tegenover een groepje Russen, onder kennelijke aanvoering van advocate Natalia Veselnitskaja. Wat precies wordt gezegd, is onduidelijk, maar de informatie waarmee Veselnitskaja aan komt zetten (over mogelijke Russische belastingfraude door financiers van de Clinton-campagne) is niet dat waar Trump jr. op zit te wachten.

Collusion?
Tijdens de ontmoeting brengen de Russen de Magnitsky-wet ter sprake, een verzameling Amerikaanse sancties waar Rusland graag van af wilde. Dat zou als quid pro quo kunnen zijn voorgesteld. Maar van een deal lijkt geen sprake. Wel kan de ontmoeting een startpunt zijn geweest voor verdere contacten. En het feit dat Donald Trump jr. überhaupt inging op het aanbod van belastende informatie over Clinton is in sommige ogen al een vorm van acceptatie van buitenlandse verkiezingshulp (en dat is illegaal).

Grote vraag is ook: wist Donald Trump van deze ontmoeting? Michael Cohen, Trumps voormalige advocaat, beweerde vorige maand van wel. Feit is dat Trump op 7 juni, nadat zijn zoon het mailtje van Goldstone heeft gekregen, twittert dat hij de week daarna een “belangrijke toespraak” zal houden “om alle dingen die zijn gebeurd met de Clintons” te vertellen. “Ik denk dat jullie het heel informatief en heel, heel interessant zullen vinden.”

Op 9 juni, vlak nadat de bijeenkomst in de Trump Tower is afgelopen, twittert Trump een pesterijtje aan Clinton: “Waar zijn de 33.000 e-mails die je hebt gewist?” Maar Trump houdt vol dat hij niets afwist van de bijeenkomst van zijn hoogste campagnemedewerkers met de Russen.

Konstantin Kilimnik op een foto uit 2006. De man in het midden is Paul Manafort, later de campagneleider van Trump. Beeld AP

Grand Havana Room, New York

Op 2 augustus heeft campagneleider Manafort een afspraak in de Grand Havana Room, een private sigarenbar in Manhattan. Hij ontmoet daar Konstantin Kilimnik, een voormalige Russische zakenpartner met wie hij jarenlang campagnes voor de pro-Russische Oekraïense politicus Viktor Janoekovitsj had georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomst, waarbij ook Manaforts maatje Rick Gates aanwezig was, gebeuren twee dingen, blijkt uit rechtbankstukken. Eén: Manafort biedt Kilimnik interne kiezersdata aan. Twee: de mannen spreken over een vredesplan voor Oekraïne.

Een van de grote vragen die Mueller zou moeten beantwoorden: wist de rest van het Trump-team hiervan af, of was Manafort voor zichzelf bezig? Manafort had aan zijn Oekraïense avonturen een forse schuld overgehouden bij de Russische oligarch Oleg Deripaska, die hij probeerde in te lossen. 

Nadat hij in maart is aangesteld als campagneleider van Trump, mailt hij zijn oude partner Kilimnik met het verzoek een boodschap aan Deripaska over te brengen: “Hoe kunnen we dit [de functie als campagneleider] gebruiken om het weer goed te maken?” In juli biedt hij Kilimnik aan om Deripaska, die in nauw contact staat met Poetin, “privé op de hoogte te houden” van Trumps campagne.

Hoe dan ook vinden de drie mannen hun samenkomst in New York zo verdacht, dat ze op 2 augustus apart van elkaar de tent verlaten. Overigens ontkent Deripaska ooit met Kilimnik te hebben gesproken. Het is puur toeval dat het privévliegtuig van Deripaska net die nacht landt op een vliegveld bij New York, en een paar uur later vertrekt. Kilimnik zou inmiddels weer in Moskou verblijven.

Collusion?
Deze ontmoeting “raakt het hart van het onderzoek”, zei een van Muellers aanklagers begin februari tegen een onderzoeksrechter. Kilimnik zou volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten een agent zijn van de Russische geheime dienst. Heeft hij de kiezersgegevens doorgespeeld aan de teams die bezig waren met het beïnvloeden van de verkiezingen? 

Gedurende de laatste maanden voor de verkiezingen richtten Russische socialemediacampagnes zich bijvoorbeeld op kiezers in sleutelstaten als Wisconsin en Michigan. Kwam Manaforts data daarbij van pas? En dan de mogelijke wederdienst: een vredesplan voor Oekraïne was een grote wens van Rusland, omdat dan de Amerikaanse sancties tegen Rusland (wegens bezetting van de Krim) zouden kunnen worden opgeheven.

Roger Stone, een politiek adviseur van Trump, na een overhoor door een federale rechtbank in Washington DC, 14 maart 2019. Hi moest bij WikiLeaks navragen welk belastend materiaal het had over Hillary Clinton. Beeld EPA

Roger Stone en WikiLeaks

Op 22 juli 2016, vlak voor de Democratische partijconventie, die Clinton als presidentskandidaat van de Democraten op het schild zal hijsen, zet WikiLeaks een door de mysterieuze figuur Guccifer 2.0 gehackte lading e-mails van de Democratische partij online. Er zitten een paar saillante berichten tussen, waaruit blijkt dat Bernie Sanders niet de favoriete kandidaat van het partijbestuur was – de mails helpen bij het vergroten van de onvrede onder Sanders-fans.

Daarop geeft iemand binnen de Trump-campagne (Trump zelf?) aan Stephen Bannon de opdracht om contact op te nemen met Roger Stone. Die zou moeten uitzoeken wat WikiLeaks verder aan beschadigende informatie over de Clinton-campagne heeft, zo staat in de in januari geopenbaarde tenlastelegging van Mueller tegen Stone. 

Stone, een zelfbenoemde dirty trickster die al sinds 1972 met Republikeinse presidentskandidaten rondhangt, benadert een bevriende complotdenker (Jerome Corsi) die iemand kent (de Amerikaanse professor en Trump-fan Ted Malloch, die in het Verenigd Koninkrijk lesgeeft) die toegang heeft tot Julian Assange, de oprichter van WikiLeaks.

Op 31 juli zegt Stone tegen Corsi dat hij Malloch langs wil sturen bij Assange. Of dat gebeurt, is onduidelijk, maar Malloch is wel ondervraagd door Mueller.

De daaropvolgende maanden slaat Stone zich op de borst omdat hij contact heeft gehad met Assange, en weet hij dat er nieuwe e-mails zitten aan te komen. Behalve Corsi en Malloch is er nog een tussenpersoon, de radiopresentator Randy Credico, wiens vrouw voor WikiLeaks heeft gewerkt. Later zal Stone Credico bedreigen, omdat hij tegenover een Senaatscommissie weigert te liegen over de communicatie (Stone: “Je bent een rat. Prepare to die”).

Een van de nieuwe ladingen mailtjes, weet Stone van Corsi, is gestolen van Clintons campagneleider Podesta. Aanvankelijk heeft WikiLeaks de vrijgave daarvan gepland voor de eerste dagen van oktober, maar dat wordt maar uitgesteld. Tot 7 oktober. Dat is de dag dat The Washington Post Trumps “grab ‘em by the pussy”-tape onthult, een tape die Trumps presidentiële kansen sterk lijkt te reduceren. Een half uur later komt WikiLeaks Trump te hulp met de Podesta-mails, met saillante informatie over Clintons speeches voor Wall Street en details over haar stichting.

Collusion?
De Trump-campagne hoorde die vrijdagochtend dat The Washington Post de opname zou publiceren, omdat de krant om commentaar had gevraagd. Stone heeft die ochtend driftig zitten bellen met Corsi. Grote vraag: hebben de Trump-mannen de publicatie van de Podesta-mails met Assange gecoördineerd? Zo ja, dan zou dat samenspanning zijn bij het vrijgeven van gestolen materiaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234