Woensdag 08/02/2023

In kaartOorlog in Oekraïne

Deze steden zijn de volgende Russische doelwitten: ‘Rusland brengt tienduizenden militairen samen’

Een Oekraïense soldaat. Beeld ANP / EPA
Een Oekraïense soldaat.Beeld ANP / EPA

Oekraïense en westerse militaire experts en analisten verwachten de komende dagen of weken een immens Russisch offensief in het oosten van Oekraïne. Daarbij komen vooral de steden Slovjansk en Kramatorsk in het vizier. Op nog geen 10 kilometer van elkaar hebben ze naast een belangrijke strategische, ook een grote symbolische waarde.

Tommy Thijs

De Britse inlichtingendiensten verwachten de komende twee tot drie weken intensieve gevechten in het oosten van Oekraïne. De Russische aanvallen blijven gericht op doelen in de buurt van Donetsk en Loehansk, luidde het vanmorgen in een update van het Britse ministerie van Defensie.

Die twee Oekraïense provincies, die samen de Donbas vormen, zijn al sinds 2014 voor ongeveer een derde in handen van pro-Russische rebellen, die er acht jaar lang strijd leverden tegen het Oekraïense leger langs een frontlijn die sindsdien amper nog is verschoven. Het Kremlin erkende beide gebieden net voor de invasie bijna twee maanden geleden als onafhankelijke ‘volksrepublieken’, en wil ze graag volledig veroveren om ze allicht later te laten aansluiten bij Rusland.

Versterkingen uit alle delen van Rusland, maar ook van troepen die zich de voorbije weken terugtrokken uit de regio rond Kiev en het noorden van Oekraïne, moeten dat doel nu dichterbij brengen. Alle elementen wijzen op een groot Russisch offensief te land, ter zee en in de lucht de komende weken. “Rusland brengt nu tienduizenden militairen samen voor een volgend offensief. Wij hebben meer hulp nodig als we deze oorlog willen overleven”, sprak Oekraïens president Volodymyr Zelensky gisteren in een zoveelste pleidooi om meer en zwaardere militaire middelen uit het Westen.

Ook het Pentagon zegt zware gevechten te verwachten, net als de Oostenrijkse bondskanselier Karl Nehammer, die gisteren met Russisch president Vladimir Poetin sprak in Moskou. Na het gesprek had Nehammer ‘geen optimistische indruk’. Het Russische leger bereidt een offensief voor in Oost-Oekraïne. Deze slag zal hevig worden beslecht”, zei hij.

Kruispunt

Bij dat offensief komen twee buursteden als eerste in het Russische vizier vanwege hun strategisch belang: Slovjansk en Kramatorsk. Beide steden, die tot voor de oorlog ongeveer 107.000 en 150.000 inwoners telden, zijn vandaag een cruciaal kruispunt tussen de frontlinie in het oosten en het ‘vrije Oekraïne’ in het westen. In Kramatorsk bevindt zich bovendien het hoofdkwartier van de oostelijke Oekraïense troepen. De stad werd vorige week al getroffen door een Russische raketaanval op het station, waar honderden mensen stonden te wachten om te kunnen vluchten naar het westen. Minstens 57 burgers kwamen daarbij om het leven.

Gevreesd wordt dat Slovjansk en Kramatorsk de komende dagen al een aanval mogen verwachten vanuit Izjoem, een stadje slechts 40 kilometer naar het noorden dat begin vorige week al door Russische troepen werd ingenomen. Sindsdien verovert Rusland geleidelijk aan steeds meer gebied ten zuiden van Izjoem, en met elke kilometer komen Slovjansk en Kramatorsk meer in het vizier.

Bij de aanval op het treinstation van Kramatorsk kwamen vrijdag minstens 57 mensen om het leven. Beeld AFP
Bij de aanval op het treinstation van Kramatorsk kwamen vrijdag minstens 57 mensen om het leven.Beeld AFP

Konvooi

Tegelijkertijd worden nieuwe troepen en materieel aangevoerd vanuit Rusland en Wit-Rusland. Een 13 kilometer lang Russisch konvooi met honderden vrachtwagens, tanks en andere gepantserde voertuigen werd vrijdag al door satellieten gefotografeerd in het Noord-Oekraïense dorp Velikyi Burluk, op zo’n 40 kilometer van de Russische grens. De colonne reed richting het zuiden en dus vermoedelijk richting Izjoem. Vrijdag bevond het konvooi zich op zo'n 120 kilometer van de stad, waar het zich op dit moment bevindt is minder duidelijk.

Als na Izjoem ook Slovjansk en Kramatorsk vallen, verovert Rusland een belangrijk geografisch overwicht, aangezien de Oekraïense troepen die al sinds 2014 de frontlijn in het oosten verdedigen dan omsingeld worden. Zonder aanvoerlijn vanuit Slovjansk en Kramatorsk dreigen ze hetzelfde lot te ondergaan als Marioepol, waar de laatste Oekraïense soldaten elke dag in een kleiner gebied worden teruggedrongen. De pro-Russische rebellen in het oosten zeggen al enkele dagen dat ze de druk zullen opvoeren aan de frontlijn van Donetsk in het zuiden over Horlivka tot Sjevjerodonetsk in het noorden, om de Oekraïense soldaten zoveel mogelijk uit te putten vooraleer de nieuwe Russische troepen uit het noorden naderen.

Stalingrad

De val van Slovjansk en Kramatorsk zou bovendien ook een grote symbolische betekenis hebben, voor zowel Rusland als Oekraïne. De twee steden werden in april 2014 al eens door de separatisten en Russische veteranen van de veiligheidsdiensten veroverd. Slovjansk kreeg van de pro-Russen toen de bijnaam ‘het nieuwe Stalingrad’, verwijzend naar de stad die nazi-Duitsland nooit volledig in handen kreeg tijdens de Tweede Wereldoorlog door de zware weerstand van het Sovjet-leger.

Slovjansk en Kramatorsk vielen toch weer in Oekraïense handen, na een drie maanden durend offensief. Het regeringsleger drukte de separatisten in de verdediging tot aan de frontlinie, die sindsdien niet meer opschoof.

Het Russische konvooi dat afgelopen vrijdag werd gefotografeerd in Velikyi Burluk. Beeld ANP / EPA
Het Russische konvooi dat afgelopen vrijdag werd gefotografeerd in Velikyi Burluk.Beeld ANP / EPA

Staatsgeheim

Hoe het Russische aanvalsplan voor de Donbas er vandaag exact uitziet, blijft uiteraard staatsgeheim. De verwachting – en vrees – is in elk geval dat het offensief van verschillende kanten zal worden ingezet, mogelijk ook met schijnmanoeuvres op andere steden om de Oekraïense troepen daar bezig te houden. Zo blijft Rusland nu al weken Charkiv in het noorden belegeren, om te verhinderen dat de Oekraïense troepen daar naar het zuiden kunnen trekken om hun landgenoten in de Donbas bij te staan.

Mogelijk plant Rusland nu hetzelfde met Dnipro. Die miljoenenstad 200 kilometer ten westen van de Donbas is het allerbelangrijkste knooppunt van de aanvoerlijn van het Oekraïense leger richting het oosten. Of Rusland effectief een groot offensief tegen Dnipro zal lanceren is niet duidelijk, maar waarschijnlijk zal het de strategisch cruciale stad wel blijven bestoken vanuit de al veroverde gebieden in zowel het noorden als het zuiden van Oekraïne. Vorige week al werd de luchthaven zwaar gebombardeerd en onklaar gemaakt.

Lees ook

Is er een NAVO-uitbreiding op komst? ‘De reactie van Rusland en ook China kan nog heel vervelend worden.’

Gunstiger

Sowieso is Oost-Oekraïne gunstiger terrein voor het Russische leger dan de gebieden waaruit het zich al moest terugtrekken. Met minder (grote) steden en meer open vlaktes is het verdedigende leger kwetsbaarder, bovendien heeft Oekraïne op vlak terrein andere en zwaardere wapens nodig die Rusland wel al heeft. Tegelijkertijd kunnen de Russische troepen zich hier op een kleiner gebied concentreren met kortere aanvoerlijnen, en beschikken ze er over een uitgebreid spoornetwerk, wat het verplaatsen van materiaal vergemakkelijkt.

Tegelijkertijd bevinden de meest ervaren, gemotiveerde en geharde Oekraïense soldaten zich net in de Donbas, en mag Rusland zich aan stevige weerstand verwachten. Vraag is ook hoe het met het moreel van de Russische troepen zit na bijna twee maanden oorlog en aanzienlijke verliezen. Afgezien van het spoornet mogen de Russen zich bovendien ook hier verwachten aan transportproblemen doordat de regen grote delen van het terrein in ondoordringbare modderpoelen verandert.

“Dit zal een immens gevecht met honderden tanks en gevechtsvoertuigen worden”, zegt Franz-Stefan Grady, onderzoeker aan het International Institute for Strategic Studies in Londen in The New York Times. “Het zal extreem gewelddadig worden. De grootte-orde van de militaire operaties zal substantieel verschillend zijn van wat de voorbij jaren in de regio is waargenomen.”

Russische tanks in de Donbas-regio. Beeld REUTERS
Russische tanks in de Donbas-regio.Beeld REUTERS

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234