Dinsdag 03/08/2021

Deze schokken zijn niet te voorspellen

Midden-Italië is weer het slachtoffer geworden van een miljoenen jaren oud krachtenspel dat zich ondergronds afspeelt. Daarover voorspellingen doen, is zo goed als onmogelijk.

Ondergronds is de aarde te zien als een puzzel van bewegende tektonische platen waarop continenten meeliften. Probleem is: die puzzelstukjes passen niet mooi in elkaar. Ze proberen zich langs elkaar heen te wringen of onder elkaar door te schuiven. Deze ondergrondse krachtmetingen doen de aarde nu en dan trillen, wat gisteren leidde tot een ravage, tientallen doden en vermisten.

"Rondom Italië duikt de Afrikaanse plaat onder de Euraziatische plaat", vertelt Harry Geurts van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut. "Tussen deze platen bouwt zich spanning op die zich af en toe ontlaadt als aardbevingen."

Soms gaat zo'n ontlading gepaard met één krachtige aardbeving. Meestal komt de spanning met horten en stoten vrij: een harde schok gevolgd door kleinere naschokken. Zo ging het deze keer ook weer, met het epicentrum op 100 kilometer ten noorden van Rome: eerst een schok van 6,2 op de schaal van Richter, vervolgens enkele 'zwakkere' naschokken van 5,5 en 5,1.

Dat er in de toekomst aardbevingen zullen zijn in Italië staat buiten kijf, maar wanneer welk deel van de laars zal beven, valt niet te voorspellen.

"Er is geen betrouwbaar natuurkundig signaal dat een aardbeving aankondigt", zegt aardwetenschapper Rob Govers van de Universiteit Utrecht. Soms wordt een aardbeving voorafgegaan door kleine schokken, terwijl een andere keer een grote aardbeving plaatsvindt zonder voorschokken. Wetenschappers hebben ook onderzocht of er bepaalde gassen vrijkomen of dat dieren zich anders gaan gedragen. Geen van deze mogelijke voortekenen blijkt betrouwbaar om een aardbeving te voorspellen.

Goed glas wijn

Als de autoriteiten zich toch wagen aan zo'n voorspelling, kan dit grote gevolgen hebben, zo bleek bij de aardbeving van 2009 in hetzelfde gebied dat nu in puin ligt. De Abruzzen trilden destijds al enkele maanden en in de historische stad L'Aquila kwamen zes wetenschappers en een hoge ambtenaar samen om de situatie te beoordelen: is er iets groters op komst?

De wetenschappers concludeerden: een grote beving is onwaarschijnlijk, maar valt niet uit te sluiten. Maar op een persconferentie ging Bernardo De Bernardinis, plaatsvervangend hoofd van het ministerie van Veiligheid, een stap verder: "De wetenschappelijke gemeenschap zegt me dat er geen gevaar is, omdat de aarde met de lichte bevingen energie laat ontsnappen." Hij raadde de mensen aan een goed glas wijn te drinken om tot rust te komen.

Zes dagen later, op 6 april 2009, werd de middeleeuwse stad getroffen door een krachtige aardbeving. Er vielen zowat 300 doden en minstens 1.500 gewonden.

De wetenschappers werden veroordeeld tot zes jaar cel voor het verstrekken van 'onnauwkeurige, onvolledige en tegenstrijdige informatie'. De onderzoekers gingen in hoger beroep en werden in 2014 vrijgepleit, omdat de rechter hen niet verantwoordelijk achtte voor de publieke interpretatie van hun risicoanalyses. Topambtenaar De Bernardinis kreeg wel een gevangenisstraf van twee jaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234