Woensdag 15/07/2020

AchtergrondBende van Nijvel

Deze onderzoekspistes naar de Bende van Nijvel liepen allemaal dood

De Bende sloeg in november 1985 voor een laatste keer toe in de Delhaize van Aalst. Het was het trieste hoogtepunt van een reeks bloedige overvallen.Beeld photo_news

De Bende van Nijvel pleegde tussen 1982 en 1985 een reeks bloedige overvallen, vooral op grootwarenhuizen, met als triest eindpunt de overval op de Delhaize van Aalst in november 1985 waarbij acht doden vielen. Een overzicht van de opvallendste onderzoekspistes van de laatste 35 jaar.

Dat het onderzoek een valse start kent, is een understatement. Jean Deprêtre, procureur des Konings van het parket van Nijvel, is er na de eerste aanvallen van overtuigd dat die het werk zijn van criminelen die zeer brutaal te werk gaan, maar geen politieke of staatsgevaarlijke bijbedoelingen hebben. Deprêtre en zijn ploeg komen zo terecht bij de zogenoemde Borains, een groep criminele randfiguren uit de Borinage. De procureur is geobsedeerd door de Borinage-bende en staat niet toe dat er in een andere richting wordt gezocht. De rechtbank spreekt de bende van de Borinage echter in 1988 vrij. Het onderzoek naar de Bende van Nijvel is zo al meteen vijf jaar vertraagd.

Twee Nijvelse BOB’ers (de Bewakings- en opsporingsbrigade maakte destijds deel uit van de rijkswacht, red.) komen in 1983 met twee rapporten over de ‘vreemde’ doden van de Bende dat jaar - Jacques Fourez die aan de Colruyt van Nijvel wordt vermoord en Jacques Van Camp van restaurant Au Trois Canards in Ohain - en over de diefstal van kogelvrije vesten bij textielfabriek Wittock-Van Landeghem in Temse. Ze linken al die feiten aan ex-rijkswachters uit extreemrechtse hoek (meer bepaald Front de la Jeunesse) en duistere wapen- en drugstrafieken. Maar kort nadien worden de speurders van de zaak gehaald en mogen ze enkel nog simpel politiewerk doen.

Na de roofoverval op textielbedrijf Wittock-Van Landeghem in 1983 en de bloedige raid op de Delhaize in Aalst start ook de onderzoeksrechter van Dendermonde een onderzoek. Het team van Freddy Troch brengt het onderzoek in een stroomversnelling en onthult dat topgangster Philippe De Staercke zich enkele uren voor de aanslag in Aalst rond de Delhaize ophield. De Staercke bekende ooit dat hij lid was van de bende, maar later trok hij die bekentenissen weer in en werd hij buiten vervolging gesteld.

In november 1986 forceert het team van Dendermonde opnieuw een spectaculaire doorbraak nadat duikers een zwaaikom van het kanaal Brussel-Charleroi nabij het hellend vlak van Ronquières uitkamden. In de nacht na de aanval in Aalst, een jaar eerder, hadden getuigen namelijk gezien dat onbekenden een aantal zaken in het kanaal hadden gegooid. Er worden enkele zakken naar boven gehaald met daarin een minibrandkast van de Delhaize in Aalst, een kogelvrije vest én wapens die zowel gebruikt werden bij de overvallen in 1983 als de warenhuisaanvallen in 1985. Maar een onderzoek van de bewijsstukken, door de onderzoeksrechter gevraagd in 2009, toonde aan dat de gevonden voorwerpen, die nog in goede staat waren, pas kort voor de vondst in het water waren gegooid.

Paul Vanden Boeynants wordt meermaals gelinkt aan de Bende van Nijvel.

Troch en zijn Delta-team leggen wel de dossiers van ex-rijkswachters Madani Bouhouche en Robert Beijer en de moord op wapenhandelaar Juan Mendez naast dat van de Bende. Bouhouche en Beijer worden later luttele keren genoemd in het Bende-dossier, maar echte bewijzen zijn er nooit gekomen. 

In december 1990 wordt het onderzoek van het team van Dendermonde stilgelegd en overgeheveld naar het parket van Charleroi. Troch zelf wordt uit zijn functie ontheven door toenmalig justitieminister Melchior Wathelet. Het gonst vervolgens van de geruchten waarom Troch opzij geschoven werd. Ex-premier Paul Vanden Boeynants (1919-2001) was een intieme vriend van Wathelet en ‘VdB’ komt op zijn beurt geregeld voor in het Bende-dossier. Zo wordt Vanden Boeynants op de regionale zender TV Oost in 2001 zelfs een kopstuk van de extreemrechtse organisatie Westland New Post (WNP) genoemd.

De robotfoto nr. 19 van de ‘Reus’, in 1998 verspreid in het Bende-onderzoek.Beeld BELGA

In 1998 komt er een persconferentie, waar de robotfoto’s op grote gele affiches worden getoond. Lionel Ruth, de toenmalige commissaris van de Cel Waals-Brabant, vraagt de bevolking alle mogelijke relevante informatie met hen te delen. Tussen de 1.300 meldingen van oplettende burgers zat er eentje van Marc Van Damme: hij herkende zijn jeugdvriend, een zekere Christiaan Bonkoffsky, als de zogenaamde Reus. Ruth kwalificeerde de tip als niet-relevant, en verborg zich vervolgens veilig onder de metersdikke dossiers. Bonkoffsky is in 2000 nog wel opgeroepen voor een speekseltest en vingerafdrukken, maar ondervraagd werd hij nooit - ondanks zijn profiel als voormalig lid van de speciale rijkswachteenheid Diane-groep en de herkenning op basis van de robotfoto (zie boven). Zijn naam zou later nog opduiken in het dossier.

In 2014 pakken de speurders de mythomaan Jean-Marie Tinck even op. Tinck had aan enkele mensen verklaard dat hij deel uitmaakte van de Bende. “Dwaze cafépraat”, zei hij later, en de man wordt opnieuw vrijgelaten. Daarmee is het onderzoek naar de Bende van Nijvel voor de zoveelste keer terug bij af.

In 2017 beweerde een informant dat gangster Patrick Pilarski met de wapens van de overval in Aalst naar Adinkerke was gereden.Beeld rv

In de zomer van 2017 is er dan weer een zoektocht naar wapens in vijvers achter het huis van de ouders van de overleden gangster Patrick Pilarski in Adinkerke. Volgens een tipgever werden daar kort na de raid op de Delhaize in Aalst wapens gedumpt, door de vader van Pilarski. Of Pilarski ook zelf deelgenomen zou hebben aan de overvallen van de Bende, was echter niet duidelijk. Zijn profiel stemde wel ooit overeen met dat van de zogenaamde Reus van de bende. Maar de zoektocht naar wapens in de vijvers levert niets op. 

In oktober 2017 verklaarde een man uit Dendermonde dat zijn broer, Christiaan Bonkoffsky, twee jaar voordien bekende dat hij de Reus was. De ex-rijkswachter zou hem vlak voor zijn overlijden in verschillende fases hebben opgebiecht dat hij banden had met de Bende van Nijvel. Tientallen ex-collega’s van Bonkoffsky worden meteen ondervraagd, zowel bij de elite-eenheid Groep Diane als bij de lokale politie van Aalst. Het federaal parket verklaarde een jaar later, nadat de onthullingen grondig onderzocht waren, dat Bonkoffsky toch niet de Reus kan zijn.

Christiaan Bonkoffsky, rechts op de foto: het federaal parket verklaarde in 2018 dat hij toch niet de ‘Reus’ kan zijn.Beeld rv

In 2018 wordt de beruchte Michel Libert nog eens genoemd als de Reus. Een oud-lid van het extreemrechtse Westland New Post beweerde dat Libert – de voormalige nummer twee van WNP – de Reus van de Bende van Nijvel zou zijn. Libert wordt al sinds 1984 onderzocht als één van de mogelijke kopstukken.  In de jaren negentig gaf Libert toe meermaals voor de aanslagen van de Bende van Nijvel supermarkten verkend te hebben in opdracht van een onbekende opdrachtgever, maar directe betrokkenheid bij de raids blijft hij altijd ontkennen. “Voor de zoveelste en hopelijk ook de laatste keer: neen, ik ben niet ‘de Reus’ van de Bende van Nijvel”, aldus Libert aan VTM NIEUWS.

Het Nieuwsblad berichtte in juni vorig jaar over een opmerkelijke piste van een hoge federale ambtenaar: die beweert dat Abdelkader Belliraj, de Belgische Marokkaan uit Evergem die in Marokko veroordeeld werd tot levenslang voor terrorisme, de leider van de Bende zou geweest zijn. De ambtenaar stelt dat de Bende van Nijvel een Belgische terreurcel zou geweest zijn die afhing van de internationale terreurorganisatie Abu Nidal. “Fake news, dit slaat nergens op", reageerde de advocaat van de familie van Belliraj.

Bekijk deze video: De Bende van Nijvel kort samengevat

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234