Zondag 16/05/2021

Wetenschap

Deze man heeft bijna geen hersenen en leidt toch een normaal leven

Een hersenscan van de Fransman toont slechts een zeer dunne laag van hersenweefsel. Beeld The Lancet
Een hersenscan van de Fransman toont slechts een zeer dunne laag van hersenweefsel.Beeld The Lancet

Zonder hersenen geen bewegingen, geen geheugen en geen emoties. En toch leidt een 44-jarige Fransman die 90 procent van zijn hersenen mist een perfect normaal leven. Wetenschappers staan voor een raadsel.

Hoe kan de man praten, bewegen en problemen oplossen zonder frontale kwabben, de hersendelen die deze handelingen controleren? Hoe kan hij dingen onthouden zonder een volwaardige hippocampus? En hoe kan hij stappen zonder kleine hersenen? Het mysterie houdt wetenschappers al bijna tien jaar bezig.

De zonderlinge situatie van de Fransman werd in 2007 voor het eerst beschreven in The Lancet. Hij was op dat moment 44 jaar, en had tot dan toe geen idee dat er iets mis was. De man was getrouwd, had twee kinderen, werkte als ambtenaar en was relatief gezond.

De enige reden waarom hij zijn huisdokter bezocht, was omdat hij een zwak gevoel had in zijn linkerbeen. Een hersenscan later bleek 90 procent van zijn hersenen vermist.

Waterhoofd

De schedel van de man is bijna volledig gevuld met vloeistof. Enkel een dunne laag aan de buitenzijde bestaat uit echt hersenweefsel. Volgens artsen is het grootste deel van zijn brein gedurende 30 jaar langzaam geërodeerd door de aanmaak van vloeistof in de schedel, een aandoening die gekend is als hydrocefalus of een waterhoofd.

Al als baby bleek dat de Fransman aan hydrocefalus leed. Hij werd behandeld met een stent - een buisje dat in de hersenen werd geplaatst - maar om een onverklaarbare reden werd die verwijderd toen hij 14 was.

Onderzoekers denken dat de man sindsdien overtollige vloeistoffen bleef produceren in de hersenen. In de daaropvolgende decennia heeft het water zijn hersenen weggevreten, tot er niet meer over was dan een dun omhulsel van hersenweefsel.

Kneedbaarheid

Dat kan dan wel verklaren wat er met zijn hersenen gebeurde, maar het verklaart niet hoe de man zo goed kan functioneren met amper 10 procent van een normaal brein.

De hoogst bizarre zaak tart onze - al bij al beperkte - kennis van de hersenen. Eén theorie die sindsdien werd geopperd, is die van de neurale plasticiteit, of de kneedbaarheid van de hersenen. De Belg Axel Cleeremans, cognitief psycholoog aan de ULB, gaf er recent nog een lezing over op de jaarlijkse conferentie van de Association for the Scientific Study of Consciousness in Buenos Aires.

Volgens zijn theorie, die hij voor het eerst publiceerde in 2011, zijn de hersenen in staat om zichzelf te reorganiseren. De werkende delen nemen dan de taken over van de delen die niet meer functioneren. In dit geval denken artsen dat het de zeer trage erosie was die de hersenen toelieten telkens nieuwe wegen en oplossingen te zoeken om te blijven functioneren.

null Beeld The Lancet
Beeld The Lancet
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234