Maandag 27/06/2022

Oorlog in Irak

Deze man haalde Saddam van zijn sokkel. Nu wil hij hem terug

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

"Saddam is weg, maar nu hebben we 1.000 Saddams." Het is een beklijvend citaat uit een al even beklijvend gesprek van de BBC met Kadhim Al-Jabbouri. Dat was de man die met zijn voorhamer de eerste deuken sloeg in het standbeeld van Saddam Hoessein. Als hij ziet hoe Irak er nu aan toe is, heeft hij heimwee naar die tijd.

Stefan Grommen

Het zijn iconische beelden, die van Kadhim Sharif Hassan Al-Jabbouri die op 9 april 2003 met zijn voorhamer op de voet van het reusachtige standbeeld van Saddam Hoessein begint te beuken. Weinig later wordt het standbeeld met Amerikaanse hulp van zijn voetstuk getrokken en is de heerschappij van de dictator - in de symboliek en in de feiten - voorbij.

De forse Al-Jabbouri, een kampioen in gewichtheffen, heeft in die periode een populaire motorwinkel in Bagdad. Als Harley Davidson-kenner werd hij vroeger geregeld ingeschakeld door Saddam om diens motors te repareren. Maar dat begon hij principieel te weigeren toen hij ontdekte dat het Saddamregime 14 familieleden van hem had omgebracht. Omwille van die weigering belandde hij anderhalf jaar in de cel.

Die opgekropte frustratie en woede komt boven wanneer Al-Jabbouri hoort dat de Amerikanen Bagdad binnenrijden. "Toen ik hoorde dat de Amerikanen de buitenwijken van Bagdad hadden bereikt, was ik dolgelukkig", zo vertelt hij nu, een dikke dertien jaar later, aan de BBC. Dat naar aanleiding van de publicatie van het onderzoek naar het Irakbeleid van toenmalig premier Tony Blair. "Ik was blij dat de Amerikanen kwamen om komaf te maken met het onderdrukkende regime van Saddam. Ik ben mijn voorhamer gaan halen en naar het centrale plein getrokken. Daar ben ik op het standbeeld beginnen slaan. Ik wilde het neerhalen."

Journalisten verzamelden zich rond hem en stuurden de beroemde beelden de wereld in. Volgens Al-Jabbouri heeft dat hem beschermd tegen de geheime agenten van Saddam, die opgingen in de massa zodra ze de Amerikanen hoorden naderen. Met de hulp van Amerikaanse soldaten werd het enorme beeld uiteindelijk - live op de televisie - van zijn sokkel getrokken. Woedende Irakezen meppen met hun schoenen op Saddams bronzen gezicht. "Vóór het standbeeld viel, hing een van de soldaten een Amerikaanse vlag op zijn hoofd. Dat kon ik niet aanvaarden en ik heb hem een Iraakse vlag gegeven."

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

"Saddam was beter dan deze mensen"

Maar het neerhalen van het standbeeld en het regime van Saddam Hoessein bracht de Irakezen geen voorspoed. "Vanaf dan ging het elk jaar slechter", zucht Al-Jabbouri. "Er was corruptie, politieke strijd, er waren moorden en plunderingen."

De meest schrijnende illustratie van de Iraakse ellende? Dat de man die dertien jaar geleden het standbeeld van Saddam Hoessein neerhaalde nu naar een tijdperk verlangt dat hij ooit verfoeide. "Wanneer ik nu langs dat standbeeld kom, wil ik het weer rechttrekken, het herbouwen. Maar ik ben bang dat ze me zullen vermoorden."

Hij mist de stabiliteit van het Saddamregime. "Saddam vermoordde mensen, maar dat was niks vergeleken met de huidige regering. Saddam is weg, maar nu hebben we 1.000 Saddams. Het was niet zoals nu onder Saddam. Er was een systeem. We hadden hem niet graag, maar hij was beter dan deze mensen."

Voormalig Amerikaans president George W. Bush en de Britse premier Tony Blair zijn ware criminelen in zijn ogen. Zij hebben de destructieve spiraal waarin Irak is beland - culminerend in een sektarische strijd en bloedige IS-terreur - in gang gezet. "Het voelt nu alsof Irak van ons is afgepakt. Wanneer ze destijds spraken van 'Val van Bagdad', deed dat pijn. Bush en Blair zijn leugenaars. Ze vernietigden Irak en duwden ons terug naar af. Nu zitten we terug in de Middeleeuwen. Als ik een misdadiger was, zou ik ze vermoorden met mijn blote handen."

Kadhim Al-Jabbouri in de reportage van BBC. Beeld bbc
Kadhim Al-Jabbouri in de reportage van BBC.Beeld bbc
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234