Dinsdag 20/10/2020

Wit-Rusland

Deze journalisten uit Wit-Rusland riskeren ongekende repressie bij de volksopstand

Journalist Maxim Solopov wordt sinds maandag vermist.Beeld Tom Vennink

Wie op de hoogte wil blijven van de volksopstand in Wit-Rusland, heeft weinig aan de lokale tv, radio en kranten  − die staan onder staatscontrole. In plaats daarvan wagen verslaggevers van onafhankelijke nieuwssites zich op straat, waar ze het risico lopen te worden beschoten met rubberkogels. 

Misja Friedman staat met zijn fotocamera tussen de woedende demonstranten in Minsk. Het is maandagnacht en Friedman is een van de weinige journalisten die een persaccreditatie heeft gekregen van de autoriteiten – vrijwel alle andere aanvragen zijn afgewezen. Het geplastificeerde kaartje bungelt voor zijn buik, in een doorzichtig hoesje aan een nekkoord. Dan wordt hij geraakt door verschillende rubberen politiekogels. Als hij is bekomen van de pijn, ziet hij dat het hoesje voor zijn buik geperforeerd is door een van de kogels. Het kaartje is verdwenen en dus heeft ook Friedman geen accreditatie meer.

Lees ook

Wat is er aan de hand in Wit-Rusland?

De repressie die journalisten in Wit-Rusland meemaken, is lange tijd niet vertoond in Europa. Verslaggevers zijn beschoten, in elkaar geslagen, gedeporteerd en zelfs verdwenen. En toch slagen zij er in om de wereld te voorzien van informatie over de grootste volksopstand in de 26-jarige heerschappij van president Aleksandr Loekasjenko.

Het kogelgat in het accreditatiehoesje van fotograaf Misja Friedman.Beeld Tom Vennink

Het onafhankelijke nieuwsmedium Meduza raakte maandag zijn correspondent kwijt. Maxim Solopov werd voor het laatst gezien door een collega, die zag hoe Solopov in de straten van Minsk geslagen werd door agenten van de oproerpolitie en toen afgevoerd werd. Sindsdien heeft niemand meer wat van Solopov vernomen.

Onder vuur genomen

Wit-Russische journalisten zijn na vijf termijnen van Loekasjenko wel wat repressie gewend, maar dit niet. De journalisten die nog voor kritische online media durven te werken – tv, radio en kranten staan onder staatscontrole – worden volgens ooggetuigen gericht onder vuur genomen door veiligheidstroepen. De hoofdredacteur van de nieuwssite Nasja Niva zei haar benen niet meer te voelen nadat ze gewond raakte door rubberen kogels. Belsat, een Wit-Russische zender die vanuit Polen opereert om repressie te beperken, raakte contact kwijt met twee correspondenten.

Geweld en arrestaties zijn lang niet de enige manieren waarop de autoriteiten het werk van journalisten onmogelijk proberen te maken. Sinds de bekendmaking van de officiële verkiezingsuitslagen, afgelopen zondagavond, zijn er nauwelijks nog internetverbindingen in Wit-Rusland. Verschillende nieuwssites zijn geblokkeerd.

Maar de informatievoorziening stopt niet. Via VPN-verbindingen, ouderwets sms-verkeer en beveiligde berichten-apps weten journalisten beelden en berichten te verspreiden van de opstanden. Belangrijkst voor de informatiestroom zijn nieuwskanalen op Telegram – een berichten-app die in buurland Rusland tevergeefs geprobeerd werd te blokkeren door de veiligheidsdiensten. Nexta, een nieuwskanaal met meer dan een half miljoen volgers, publiceert onophoudelijk video’s en biedt daarmee het beste alternatief voor een livestream. Het kanaal legt niet alleen de rubberen politiekogels en stungranaten vast, maar ook de stenen en molotovcocktails die maandagavond door sommige demonstranten gegooid werden.

Ondertussen doet de Wit-Russische staatstelevisie verslag van de graanoogst.Beeld Tom Vennink

Toegangscodes

Verslaggevers krijgen hulp van inwoners, die hun woningen beschikbaar stellen als werkruimte na invallen bij de journalisten zelf. Ook delen mensen toegangscodes van hun flatgebouwen met journalisten en demonstranten, zodat er in noodgevallen van de straat gevlucht kan worden.

De berichten en beelden zijn ook belangrijk voor buitenlandse media, zoals De Morgen. Die worden niet toegelaten tot Wit-Rusland. Drie Russische journalisten die zonder accreditatie probeerden te werken, werden door agenten in burger tegen het asfalt gedrukt, in de boeien geslagen en linea recta gedeporteerd. Het leidde ertoe dat de minister van Buitenlandse zaken van buurland Rusland, nu niet bepaald een land dat bekendstaat om persvrijheid, Wit-Rusland dinsdag opriep tot vrijlating van journalisten.

Ondertussen doen de staatskanalen alsof de Sovjet-Unie nog altijd bestaat: terwijl de bevolking op straat stond tussen de politiekogels en ontploffende granaten, deed de televisie uitgebreid verslag van een uitstekende graanoogst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234