Woensdag 30/11/2022

Deze 'goede nazi' redde het leven van tientallen joden

null Beeld Wikipedia/Tumblr
Beeld Wikipedia/Tumblr

Wie 'The Pianist' gezien heeft, herinnert zich wellicht Wilm Hosenfeld, de nazi-officier die de Poolse pianist Wladyslaw 'Adrien Brody' Szpilman redde van een zekere dood. Een nieuwe biografie onthult hoe Hosenfelds schuldgevoel en schaamte de overhand namen en hij er zijn missie van maakte om zoveel mogelijk mensen te redden die hij eigenlijk moest vermoorden.

Arno Van Hauwermeiren

Wladyslaw Szpilman zat als een rat in de val toen hij zich in 1944 verschanst had in een huis in Warschau. Zijn hele familie was voor zijn eigen ogen vermoord en hem stond hetzelfde lot te wachten, maar er kwam hulp uit onverwachte hoek. Een officieer van het naziregime bracht hem eten en verzweeg zijn aanwezigheid voor de SS-troepen die door de Poolse hoofdstad trokken, op zoek naar joden.

'The Pianist', de Hollywoodklassieker uit 2003, vertelt het verhaal van Wladyslaw Szpilman, die op een ongelooflijke manier uit de klauwen van het naziregime kon blijven. Wilm Hosenfeld, vertolkt door Thomas Kretschmer, speelde echter een kleine rol, waardoor zijn verhaal nooit veel aandacht heeft gekregen. In het boek 'Ich sehe immer den Menschen vor mir' (Ik zie altijd de mens voor mij) schijnt schrijver Hermann Vinke licht op het leven van Hosenfeld, die in het begin van de oorlog Hitler verafgoodde.

In 1940 beschreef Hosenfeld Hitler als een "echt genie", maar keerde op zijn stappen terug, lang voor de oorlog was afgelopen. In brieven, dagboeken en memoires beschrijft Hosenfeld hoe hij nog andere Poolse joden redde. "Waarschijnlijk danken meer dan 60 mensen hun leven aan hem. Hij was zowel redder als slachtoffer van zijn eigen regime."

Hosenfeld sloot zich in 1935 samen met miljoenen andere Duitsers aan bij de nazipartij. Hij zag in Hitler een kans om de schaamte van de eerste Wereldoorlog weg te vegen. "De tanks, de antitankwapens, de vliegtuigen... Ik was gefascineerd door het hele spektakel", schreef Hosenfeld in zijn dagboek.

Adrien Brody speelt de rol van Wladyslaw Szpilman in 'The Pianist' (2003). Beeld fanpop.com
Adrien Brody speelt de rol van Wladyslaw Szpilman in 'The Pianist' (2003).Beeld fanpop.com

Getuige van gruwel

Het duurde niet lang voor Hosenfeld inzag hoe leeg en gevaarlijk de doctrine was. "Ik word me steeds meer bewust van de nutteloosheid van dit alles", schreef Hosenfeld al in 1938, nog voor de Tweede Wereldoorlog uitbrak.

Toen Hitler in 1939 Polen binnenviel, merkte Hosenfeld tot welke gruwel het naziregime in staat was. Drie miljoen Polen werden vermoord en de meeste grootsteden werden volledig vernietigd. Hosenfeld was hier dagelijks getuige van en schreef zijn walging van zich af in brieven naar zijn vrouw. "Ik lijd mee met hen. Het is vreselijk om die arme mannen te zien, maar we zijn machteloos. Ik probeer te helpen waar ik kan", klinkt het in een brief. Zijn afkeer tegenover het nazisme zou alleen maar groeien.

In een andere brief vertelt Hosenfeld aan zijn vrouw dat hij "het uniform van de vijand draagt" en getuigt hij over hoe kinderen als vee in wagons worden gestouwd. De man deed er alles aan om de slachtoffers zoveel mogelijk te helpen. Zo redde hij de man van een zwangere vrouw door hem van een vrachtwagen te halen. "Ik heb een man nodig", zei Hosenfeld aan een SS-officier, waarna hij de toekomstige vader zogezegd lukraak uit de vrachtwagen plukte. De man zou de oorlog overleven.

Wilm Hosenfeld kreeg na de Eerste Wereldoorlog het 'Ijzeren Kruis' voor zijn moed, maar was in de Tweede Wereldoorlog getuige van vreselijke gruwelen. Beeld thegalleryofheroes.com
Wilm Hosenfeld kreeg na de Eerste Wereldoorlog het 'Ijzeren Kruis' voor zijn moed, maar was in de Tweede Wereldoorlog getuige van vreselijke gruwelen.Beeld thegalleryofheroes.com

Veroordeeld

Hosenfeld werd uiteindelijk gearresteerd door de Sovjets en veroordeeld tot 25 jaar voor spionage. Marteling, arbeid en ondervoeding eisten een zware tol en op 13 augustus 1952 stierf Hosenfeld door een gescheurde aorta, waarschijnlijk het resultaat van folteringen.

Hosenfelds daden werden al een beetje geëerd in 'The Pianist' van regisseur Roman Polanski, maar krijgen in dit nieuwe boek van Hermann Vinke de aandacht die ze verdienen. 'Ich sehe immer den Menschen vor mir' is voorlopig enkel verkrijgbaar in het Duits.

Wilm Hosenfeld wordt in 'The Pianist' gespeeld door Thomas Kretschmann Beeld IMDB
Wilm Hosenfeld wordt in 'The Pianist' gespeeld door Thomas KretschmannBeeld IMDB
'Ich sehe immer den Menschen vor mir' van Hermann Vinke is voorlopig enkel in het Duits verkrijgbaar. Beeld Bol.com
'Ich sehe immer den Menschen vor mir' van Hermann Vinke is voorlopig enkel in het Duits verkrijgbaar.Beeld Bol.com

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234