Zondag 15/09/2019

'Deze film is een huidziekte'

Zodra Lust, Caution/Se, Jie , de nieuwe film van regisseur Ang Lee, vertoond werd op het Filmfestival van Venetië, was er herrie. En dat is sindsdien niet veranderd. In China is de (gecensureerde) versie een bioscoophit, maar intellectuelen hebben er een tegencampagne gelanceerd.

door Jan Temmerman/IPS

BRUSSEL l In Venetië kreeg Ang Lee, die in 1954 in Taiwan geboren werd, de Gouden Leeuw voor zijn erotisch geladen spionagedrama. Twee jaar eerder had hij die prijs al gewonnen voor zijn homowestern Brokeback Mountain, waarvoor hij later ook nog de Oscar als beste regisseur zou ontvangen.

Door Taiwan werd Lust, Caution enige tijd geleden ingezonden bij de Academy of Motion Picture Arts and Sciences (Ampas) als hun kandidaat voor de Oscar van de beste buitenlandse film. Maar die kandidatuur werd afgewezen omdat Ampas van oordeel was dat de film niet Taiwanees genoeg was.

Die afwijzing kwam bijzonder hard aan omdat de herrie op het Filmfestival van Venetië precies om die nationale identiteit draaide. Door Taiwan werd grote broer China er toen van beschuldigd de film het label 'Made in Taiwan, China' te hebben meegegeven om op die manier te suggereren dat het onafhankelijke Taiwan nog steeds bij de Volksrepubliek hoort. Beide landen hebben sinds 1949 aparte regeringen, maar China weigert nog steeds de onafhankelijkheid van het eiland te erkennen.

Het verhaal van Lust, Caution situeert zich in de late jaren dertig en vroege jaren veertig, in de periode dat China aangevallen werd door Japan. De jonge actrice Wong Chia-Chi (rol van Tang Wei) wordt gerekruteerd door toneelregisseur Kuang Yu Min (rol van popster Wang Leehom) om mee te spelen in propagandistische theaterstukken, waarin tegen de Japanse invasie gefulmineerd wordt. Maar de regisseur wil meer. Hij verlangt van zijn actrice dat ze zou infiltreren in de familie van de notoire collaborateur Mr. Yee (rol van Tony Leung).

De film bevat een aantal expliciete seksscènes, waarover druk gespeculeerd wordt, zeker nadat regisseur Ang Lee zich had laten ontvallen dat niet alles wat op het scherm te zien is alleen maar 'gespeeld' was. Meteen was duidelijk dat Lust, Caution onmogelijk in zijn originele versie vertoond kon worden in China. En jawel, er moest inderdaad een tiental minuten verwijderd worden vooraleer de censuurcommissie van het Communistische Propagandabureau toestemming wou geven om Lust, Caution in de Chinese bioscopen te vertonen. Ondanks de verwijderde seksscènes is de film daar toch een groot succes. Volgens het persbureau IPS heeft Lust, Caution in twee weken tijd aan de Chinese bioscoopkassa's al 90 miljoen yuan (8 miljoen euro) opgebracht.

Maar tegelijk stuit de film daar ook op heel wat tegenstand. Chinese intellectuelen zijn een soort anticampagne begonnen, waarin zij de film zowaar vergelijken met "een seksueel overdraagbare huidziekte". Opmerkelijk daarbij is dat het niet zozeer de erotische lading is die hen zo dwarszit, maar het verhaal zelf en dan vooral het feit dat dat daarin sprake is van een patriottische vrouw, die tijdens de oorlog tussen China en Japan verliefd wordt op een collaborateur, een verrader van de Chinese zaak. "Deze film is een belediging aan het adres van de goede vrouwen van China", zei Huang Jisu van de Chinese Academie van Sociale Wetenschappen op een discussie over de film, georganiseerd door Boekenclub Utopia in Peking.

"Dit soort films, dat Chinese mannen altijd voorstelt als hengsten die potentieversterkende middeltjes nemen en vrouwen als eeuwig onbevredigde wezens, is een nieuw soort exotische Viagra voor het Westen", vindt Huang Jisu nog. "Zij scheppen een beledigend beeld van een China dat op zijn knieën zit. Maar de Chinezen zijn al langer dan honderd jaar onder het juk vandaan gekomen. Het zijn alleen mensen als Ang Lee die nog op hun knieën zitten."

Volgens IPS roept die kritiek herinneringen op aan de zogenaamde strijdsessies, waarmee de communisten tijdens de Culturele Revolutie (1966-1976) van leer trokken tegen alles waar een contrarevolutionair reukje aan zat. Ook Eileen Chang/Zhang Ailing, de in 1995 overleden schrijfster van het verhaal waarop het scenario van Lust, Caution gebaseerd werd, krijgt het zwaar te verduren. Chang schreef een aantal van haar bekendste verhalen in de jaren veertig, toen de Chinese bevolking moest optornen tegen de Japanse bezetters. Zij kreeg zelf veel kritiek voor haar romance met een man die bekendstond als een collaborateur.

Naast de politieke kritiek op Lust, Caution blijft het feit dat de film een sterke erotische uitstraling heeft. Sommige tegenstanders vinden trouwens dat de censuurcommissie niet streng genoeg is geweest en dat de film eigenlijk helemaal verboden moest worden. Zij vinden dat de wijze waarop regisseur Ang Lee de liefdesrelatie tussen de twee protagonisten in beeld brengt, met daarbij ook nog de spanning tussen begeerte en achterdocht, in schril contrast staat met de meestal subtiele manier waarop seksueel verlangen in de Chinese kunst benaderd wordt.

Nog voor de eerste vertoning in China was regisseur Ang Lee zich ervan bewust dat de film er moeilijk zou liggen. "Er zitten zoveel elementen in het verhaal die Chinezen immoreel vinden", vertelde hij bij de lancering van Lust, Caution in de Amerikaanse bioscopen, waar de film trouwens ook de zware NC-17-rating meekreeg. "Deze film handelt over de donkere kanten van heldhaftige daden, dingen waar we ons ongemakkelijk bij voelen."

Maar sommigen zijn ook gewoon blij dat er zoveel te doen is om een film in het Chinees. "De film heeft de opwinding teruggebracht in de Chinese cinema en geeft de bioscoopzalen weer hun centrale plaats in het stadsleven", schreef Zhang Yiwu in de Beijing Qingnian Bao, een krant die vooral door jongeren wordt gelezen. "Lust, Caution bewijst dat films in het Chinees het kunnen opnemen tegen de films uit Hollywood."

Lust, Caution draait vanaf 30 januari in de Belgische bioscopen.

Huang Jisu (Chinese Academie van Sociale Wetenschappen):

De film is een belediging aan het adres van de goede vrouwen van China

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234