Zaterdag 18/09/2021

Nederland

Deze dierenarts maakt jacht op dierenbeulen: "Ook een eend met een pijl in zijn hoofd moet serieus genomen worden"

Monique Verkerk is forensisch dierenarts. Het kattenlijk op de foto heeft niets met de zaak te maken. Beeld Dingena Mol
Monique Verkerk is forensisch dierenarts. Het kattenlijk op de foto heeft niets met de zaak te maken.Beeld Dingena Mol

Monique Verkerk is de eerste forensisch dierenarts van Nederland. Minutieus ontleedt ze dode dieren en helpt daarmee de daders te pakken. Nu heeft ze een prestigieus Amerikaans diploma op zak.

"Eerst stroop je het vel eraf, dan leg je de organen bloot." Monique Verkerk pakt het lijf van een dode, zwarte poes die voor haar op de snijtafel ligt. Deze ziet er nog piekfijn uit, maar meestal verkeren de kadavers die ze onderzoekt in deplorabele toestand, doordat de dieren op ellendige wijze aan hun eind zijn gekomen. Beesten die met de poten bijeengebonden in het water zijn gegooid, verhongerd, opengesneden, geslagen en getrapt – ze ziet de vreselijkste dingen voorbijkomen.

Verkerk is er om de daders van dat soort misdrijven te helpen vinden, met haar scalpels, ribbenschaar en tangen, incluis het plastic exemplaar om een kogel uit een beestenlijf te vissen zonder dna-bewijs te vernietigen. Ze doet haar werk niet alleen voor het dier. "Dierenmishandeling kan ook een signaal zijn voor huiselijk geweld, ouder- en kindermishandeling. Seriemoordenaars in Amerika zijn zonder uitzondering begonnen met het molesteren van dieren. Het verlaagt de drempel om ook anderen iets aan te doen, daarnaast kan het mishandelen van een dier worden gebruikt als chantagemiddel." Wil oma haar pincode niet geven? Dan gaat Poekie eraan.

Passie

Luguber? Misschien. Maar voor Verkerk is dit werk haar passie en ze leeft op als ze erover kan vertellen. Soms moet ze even letten op de timing: géén verhalen over maden tijdens het eten. "Van het geld dat ik uitgaf aan mijn studie voor forensisch dierenarts had ik ook een auto kunnen kopen. Maar ik hou van dieren. Ik heb altijd al geweten dat ik dierenarts wilde worden, was als klein meisje al gefascineerd door de lichamen van beesten." Kochten haar ouders een deel van een biologische koe om het vlees, dan smeekte zij ze toch vooral de voorkant van het dier te nemen. "De kop begroef ik in de achtertuin, om hem op te graven als alleen de schedel was overgebleven. Daarvan werd ik helemaal gelukkig."

Nog steeds is dat schoonmaken van schedels haar hobby, als ze na werkdagen van achttien uur thuis is. Dan kookt ze beestenkoppen uit, borstelt ze schoon en prepareert ze, zodat ze in tact blijven. "Dan kom ik helemaal tot rust." Behalve als een onderdeeltje verdwenen blijkt. "Zeker als aan het einde van de rit blijkt dat een tandje of botje is verdwenen, kan ik echt balen."

De schedels van allerlei soorten honden - die ze overal in huis heeft staan - helpen haar de dode dieren, die soms onherkenbaar zijn geworden, te identificeren. Het werk als forensisch dierenarts pakte ze zes jaar geleden al op, toen ze hoorde dat patholoog-anatoom Frank van de Goot hekelde dat niemand forensisch bewijs verzamelt als een dier om het leven is gekomen. Zo sloegen ze de handen ineen, het werk verrichten ze gratis, zonder subsidie.

Vorig jaar werd de Nederlandse stichting Forensisch Dierenonderzoek geboren. Afgelopen weekeinde vierde Verkerk haar afstudeerfeestje, na in Amerika haar prestigieuze diploma in ontvangst te hebben genomen. Ze is de eerste Nederlander die het heeft. Niet slecht, voor de vrouw die als meisje begon in het 'middelbaar algemeen voortgezet onderwijs'. "Ik moet het hebben van mijn doorzettingsvermogen."

Bewijs

Ook nu ze dagen van achttien uur maakt, om alles te kunnen bolwerken. Uit het hele land komen zaken binnen, zo’n 75 per jaar. Dat gebeurt via de dierenpolitie, maar ook de dierenambulances. De medewerkers die op de wagens rijden, hebben les gekregen om te zorgen dat er zorgvuldig met bewijs wordt omgegaan én de vindplaats nauwkeurig wordt vastgelegd. "In het begin wilden de medewerkers nog wel eens ‘helpen’, door bijvoorbeeld de klauwhamer keurig van het nekje van de kitten af te halen én hem netjes schoon te maken." Daar ging het bewijs. "Dat gaat nu een stuk beter. Bijna altijd worden dieren in netjes verzegelde zakken aangeleverd."

Hoeveel dierenbeulen uiteindelijk dankzij Verkerk tegen de lamp zijn gelopen, kan ze niet zeggen. Van het verloop van een zaak wordt ze niet op de hoogte gehouden. Toch heeft ze dankzij haar studie een goed beeld van de daders. "Het zijn overwegend mannen, die niet zoveel voorstellen. Ze zijn gefrustreerd over hun leven en moeten dat kwijt, maar richten zich dan alleen op zwakkeren. We zien ook een component van sadisme, dat merk je al bij kinderen die de vleugels van een vlieg uittrekken of voetballen met een egel."

Kinderen

Als kinderen dieren mishandelen, zit daar vaak een tragisch verhaal achter. Neem het meisje van tien jaar, dat onlangs een kinderdagverblijf in Heerlen binnenstapte om het ene na het andere dier de nek om te draaien. "Dan zit er iets niet goed in de omgeving van zo’n kind. Als je niet van dieren houdt, laat je ze gewoon met rust."

Bij sommige daders vraagt ze zich af of ze er geen rekening mee houden dat ze kunnen worden gepakt. Veel dieren worden in het water gedumpt. "Dan komt het uiteindelijk altijd weer bovendrijven." Wat betekent dat ze uiteindelijk ook op haar tafel kunnen belanden, waar ze bewijs tegen daders zoekt.

Toch hebben de dierenbeulen die denken niet gestraft te zullen worden een punt. De dierenpolitie moet haar werk in deeltijd doen, naast ‘gewone’ diensten. Terwijl in Amerika wel een celstraf kan worden opgelegd, blijft het in Nederland veelal bij taakstraffen. En Verkerk doet het werk in haar eentje, met als achtervang slechts de hulp van de patholoog-anatoom die zich normaal gesproken over mensen buigt. "Het liefste zou ik dit fulltime doen, anderen opleiden ook. Een officier van justitie gelast vaak geen onderzoek als er geen daderindicatie is. Maar ook een eend met een pijl in zijn kop hoort serieus te worden behandeld. Je weet dat er dan een gek bezig is."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234