Zondag 24/01/2021

'Liberale' vlucht

Deze charmante ex-zakenbankier is de schrik van klassiek links

Beeld © AFP

De Franse minister van Economie Emmanuel Macron wil met zijn nieuwe wet de stukgelopen Franse economie 'eindelijk ontgrendelen'. Maar de wissel op de toekomst van de PS krijgt lang niet iedereen mee in zijn 'liberale' vlucht vooruit.

Le dynamiteur. Het is een van de explosieve bijnamen die Emmanuel Macron, de 36-jarige Franse minister van Economie en Industrie, de afgelopen weken door de Fransen kreeg opgeplakt.

Vandaag stelt Macron zijn langverwachte wet voor die zijn naam draagt en waarvan de grote lijnen die de afgelopen maanden bekend raakten, al voor heel wat controverse en protest zorgden. De socialistische minister wil immers heel wat Franse heilige huisjes slopen, zoals de 35-urenwerkweek, zondag- en nachtwerk en de bescherming van bepaalde vrije beroepen. Une loi de gauche, staat er voor alle zekerheid expliciet in de wettekst.

De naar Franse normen piepjonge politicus werd als ex-zakenbankier afgelopen zomer door president François Hollande bij de regering gehaald om zijn 'sociaal-liberale' bocht kracht bij te zetten. Hij volgde de dissidente linkse Arnaud Montebourg op, die opstapte uit onvrede met de nieuwe marsrichting van Hollande.

En Macron doet zijn wat rechtsere imago met de wet volgens velen alle eer aan. Maar volgens Macron is er geen alternatief: de "zieke" Franse economie heeft "haar spierkracht verloren". De cijfers geven hem alvast gelijk. De vooruitzichten geven Frankrijk komend jaar nauwelijks een halve procent economische groei, het begrotingstekort is een van de hoogste van de eurozone, en nooit waren er zoveel werklozen in Frankrijk als vandaag.

"Het is tijd voor een Clause IV moment", zo verwees Macron onlangs naar de Britse oud-premier Tony Blair, die als toenmalig oppositieleider tien jaar geleden ook een aantal linkse dogma's liet varen, en mede daardoor twee jaar later aan de macht kwam.

Cavalier seul

Maar de macht, die heeft Macron nu al. Officieel komt hij in de hiërarchie op het Elysée op de twaalfde plaats, maar velen dichten hem nu al de autoriteit van een schaduwpresident toe. En dat is niet naar de zin van veel van zijn partijleden, tot in de ministerraad toe.

Er wordt Macron verweten dat hij te veel cavalier seul speelt. Zijn wet barst immers van de ambitie. Het pakt heel wat meer domeinen aan dan enkel economie, zoals de hervorming van de Franse handelsrechtbanken. Volgens sommige bronnen in de Franse pers zou Christiane Taubira, minister van Justitie, met haar ontslag gedreigd hebben. Dat deel zou nu in een aparte wet worden gegoten. En zo heeft Macron al verschillende maatregelen moeten inslikken.

Maar ook als de tekst de klip van de ministerraad rondt, wacht Macron nog een vijandig Frans parlement. François Hollande en zijn premier Manuel Valls zijn onderweg al de steun van heel wat parlementsleden van hun eigen PS verloren, en de Loi Macron dreigt de groep van frondeurs alleen maar te doen aanzwellen.

"Vandaag hebben we geen meerderheid voor de tekst", zei een insider van de president aan Le Monde. "Dit is een wet die we niet laten passeren", zo klonk het bij Yann Galut, die een groep socialistische parlementairen verenigt die tot nu toe hun regering hadden gesteund. "Wat Macron voorstelt, maakt geen deel uit van het DNA van onze partij."

De wet is nochtans van kapitaal belang voor de historisch onpopulaire Hollande om zijn presidentschap een nieuw elan te geven, zo blijkt uit de peilingen. Als er vandaag parlementsverkiezingen zouden plaatsvinden, zou de PS volledig weggevaagd worden en rechts liefst tien keer zoveel zetels halen als links, zo bleek uit een recente poll. Er is slechts één regeringslid dat standhoudt en zelfs vooruitgaat in de populariteitspolls: Emmanuel Macron. Zes op de tien Fransen zeggen hem en zijn hervormingen te steunen.

Maar ook internationaal wordt de druk op Hollande om te hervormen opgevoerd. De Europese Commissie plaatste Frankrijk onlangs op de strafbank en eist bijkomende maatregelen. "De Commissie zei duidelijk dat wat er nu op tafel ligt, onvoldoende is, en ik ga daarmee akkoord", verklaarde de Duitse bondskanselier Merkel afgelopen weekend opvallend ondiplomatisch. "Frankrijk hervormt voor zichzelf", reageerde premier Valls geprikkeld.

Maar Merkel krijgt bijval vanuit voor de regering onaangename hoek. "Frankrijk moet het voorbeeld volgen van Duitsland en Zweden", zei Jean Tirole, de Fransman die binnenkort de Nobelprijs Economie in ontvangst mag nemen, zondag in Stockholm. "Zij hebben ook moeilijke tijden gekend, maar voerden hervormingen door."

Blijft dus de vraag hoe sterk de Mozart van het Elysée - Macron is een begenadigd pianist - zijn hervormingen zal moeten afzwakken om ze door de ministerraad en het parlement te kunnen loodsen. "Het wordt geen wandeling door het park", beseft de minister. Terwijl de oppositiepartij UMP en verschillende werkgeversorganisaties vinden dat de plannen nu al niet ver genoeg gaan, roepen de Franse vakbonden alvast op om op 16 december actie te voeren. Frankrijk maakt zich op voor een hete winter.

Wat is de wet-Macron?

De wet-Macron moet Frankrijks concurrentiepositie herstellen door in te grijpen op zo goed als alle aspecten van de economie. De precieze inhoud van de hervormingen zijn nog niet bekend, maar dit worden de speerpunten:

- Winkels mogen twaalf zondagen per jaar open zijn, tegenover vijf nu. Bestaande toeristische zones, waar handelszaken elke zondag mogen openen, worden gevoelig uitgebreid. Winkels in 'internationale toeristische zones' (lees: Parijs), moeten de deuren pas sluiten om middernacht.

- Beschermde beroepen zoals notarissen, advocaten en deurwaarders worden grondig hervormd en opengesteld voor concurrentie. De tarieven die ze aanrekenen worden aan banden gelegd.

- Het openbaar vervoer per bus tussen de grote Franse steden wordt flink gedereguleerd en ten dele geliberaliseerd. Macron wil ook af van de staatsparticipaties in de luchthavens van Nice en Lyon.

- De 35-urige werkweek wordt niet afgeschaft, maar er zouden wel een pak meer uitzonderingen toegelaten worden.

- Er worden allerlei maatregelen genomen om werkgevers meer zuurstof te geven. Zo moet de aanvraag van vergunningen een stuk eenvoudiger, net zoals ontslagregelingen en investeringen. De werkgever krijgt ook meer zeggenschap bij arbeidsconflicten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234