Vrijdag 14/05/2021

Interview

Deze Belg maakt 's wereld grootste kunstwerk van één artiest in Brussel

null Beeld Thomas Van Den Driessche
Beeld Thomas Van Den Driessche

Terwijl de Brusselse street artist Denis Meyers (36) het grootste graffitikunstwerk ter wereld afwerkt, wordt het achter zijn rug alweer afgebroken. Hij vindt het niet erg: 'De sloop is de beste catharsis.'

Oei, hier stonden vorige week nog muren. Nu liggen ze in de container. En mijn graffiti helaas ook." Street artist Denis Meyers is al even verwonderd als wij, als we de voormalige kantorenzaal van Solvay binnenlopen. De pilaren staan er nog, de tussenwanden zijn verwoest. Het totaalkunstwerk waar hij aan bezig is, is nog niet helemaal afgewerkt, of het wordt al achter zijn rug afgebroken. "Honderden meters zijn al verloren gegaan", zegt hij. "De slopers vernietigen, terwijl ik nog aan het opbouwen ben. Ze beschouwen me hier als een gek, denk ik." Niet dat Meyers niet gewaarschuwd was. Toen hij aan het grootste graffitikunstwerk ter wereld begon, wist hij dat het Brusselse Solvay-hoofdkwartier in mei definitief tegen de vlakte ging. Bouwpromotors Allfin en BPI gaan er een vastgoedproject ontwikkelen met appartementen, winkels en kantoren. Meyers' kunstwerk is het laatste wapenfeit in een stukje Belgische chemiegeschiedenis. Maar met zijn ingreep schrijft hij meteen ook streetartgeschiedenis.

"Beeld je in dat Albert Einstein hier ooit rondgewandeld heeft. En Marie Curie. En de gebroeders Piccard", zegt Meyers trots, als hij ons rondleidt in Elsene. Met de beste wil van de wereld: dat lukt niet meer. Het ooit legendarische Solvay-hoofdkantoor in Elsene waar Nobelprijswinnaars en briljante chemici de deur platliepen, is een bouwval geworden. Waar is de geest van Ernest Solvay (1838-1922), de Belgische scheikundige, die zijn fortuin verdiende met de massaproductie van sodazout, toen een innovatie? Overal zien we puin, ingegooide ramen en overijverige slopers.

"Zonder handschoenen en muts hou je het hier geen dag uit. En toch is dit de plek waar ik elke dag kom werken. Een damart en een paar goeie schoenen, meer heb ik niet nodig. Als je bezig blijft, krijg je hier geen kou", zegt de moedige Brusselse graffiti-artiest, terwijl het achter hem binnendruppelt. "Ja, sorry, de dakbedekking is al gesloopt. Als het regent, zijn de muren soms zo nat dat ik er niet op kan graffen."

'Ne pas jeter / Niet gooien aub.' Het staat in sierlijke letters op een stuk afgebroken gyproc, in slecht Nederlands. Het lijkt een kunstwerk, maar het is Denis' noodkreet aan afbreek- en recyclagefirma Rotor. "Zij breken alvast alle radiatoren, marmer, tegelvloeren en parketten uit. En soms vernielen ze daarbij stukken van mijn graffiti. Uren werk naar de vaantjes. Part of the job zeker?"

De tijd dringt voor Meyers' levenswerk. Normaal gezien maakt hij kunstwerken op vlakke muren. Maximum een week werkt hij aan zo'n in situ tekening. Maar dit is andere koek. Sinds september is de graffiti-artiest aan het werk in het Solvay-gebouw. De voormalige kantoren, labo's, conferentiezalen, koffiecorners, kantines, kelders, tunnels en gangen zijn één immens canvas geworden voor het grootse graffitikunstwerk ter wereld, althans van één artiest. "Hoe groot het hier precies is? Geen idee, eigenlijk. 50.000 m² of zo. Alleszins groot genoeg om hier te verdwalen, als ik je hier alleen laat rondlopen. Bij mij heeft het weken geduurd vooraleer ik niet meer verloren liep. Ik ontdek hier zelf nog elke week nieuwe gangen en kamers."

Af zal het wellicht nooit zijn. Maar het is waanzinnig wat voor werk Meyers in zes maanden tijd al heeft verzet. Waar je maar kijkt, zie je zijn handschrift op de muren. Soms letterlijk, want de gangen staan propvol woorden in mooie composities. Vooral werkwoorden eigenlijk, die spontaan bij hem opkomen tijdens het spuiten. Filmer, procréer, tromper, calmer, venger. Graffiti is duidelijk een werkwoord voor Meyers: hij wil iets van zich afschilderen.

Op de raampartijen in de voormalige kantoren tekende hij geen woorden, maar portretten. Van familieleden, dj's, muzikanten, chemici, anoniem en bekend door elkaar.

Meyers: "Vijftig ramen zijn er, vier etages hoog. Dat is veel plaats voor mijn koppen." De kelders zijn veruit het meest aangrijpend in het gebouw. Meyers maakte er een dark room vol doodskoppen van. "Hoe dieper je in het gebouw duikt, hoe persoonlijker mijn werk wordt", zegt hij. "Tijdens de rondleidingen in april zal ik mensen een zaklamp meegeven. Als ze de kelders in het schemerdonker betreden, zal het echt op catacomben lijken", glundert hij.

Meyers' graffiti-ingrepen houden het midden tussen intieme dagboekkriebels, een inloop-schetsblok en een nachtmerrie à la David Lynch. Per ruimte past hij zijn werk aan. "Een masterplan heb ik niet. Ik begin altijd spontaan te spuiten wat in me opkomt. De tekeningen zijn een streetartimpressie van mijn instant gevoelens. Het enige waar ik me op baseer zijn mijn schetsboeken, die ik al sinds 1996 bijhoud. Al twintig jaar teken ik constant mensen, als ik in de tram of op restaurant zit. Op een concert of festival dans ik niet, ik schets. Ik tekende alle muzikanten en dj's die ik persoonlijk ontmoette. Sommige van die portretten vergroot ik uit op de muren. Andere personages zijn mensen uit mijn dichte kennissenkring. Mijn vrienden, mijn leraars aan La Cambre, mijn grootouders, mijn kinderen en mijn ex."

Politieke boodschappen of linken met de Solvay-geschiedenis moet je in zijn muurschilderingen niet zoeken. Het werk is een soort van 3D-zelfportret. Een dagboek in spuitbusverf. Een freudiaanse duik in de dark room van zijn onderbewustzijn. Een wandeling in het kraakpand van zijn hersenen. "Dit is geen stripverhaal over mezelf op de muren", zegt hij. "Ik beschouw het meer als een soort theaterstuk in verschillende bedrijven, met verschillende decors. Het gebouw is ook een soort menselijk lichaam. Met defecte infrastructuur, maar ook met verwarmingsbuizen als aders waarlangs het leven nog stroomt."

null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal

Wie is Denis Meyers?
Street artist uit Brussel
Geboren in Doornik, 1979
Studeerde grafische vormgeving en typografie aan La Cambre in Brussel
Zijn grootvader, Lucien De Roeck, ontwierp de affiche en het logo van Expo 58 in Brussel

Meerdere kunstvormen

"Het is maandag 29 september 2015. Het is 9u47. Dit is mijn eerste dag dat ik schilder. Al 2 jaar wacht ik geduldig op dit project." Het zijn de eerste lijnen van een tekst die Denis Meyers rondom één kamer schreef. Een voormalige kantoorruimte wellicht, aan de kapotte bureaustoel te zien. De letters van zijn getuigenis lopen horizontaal door op de verschillende muren. Wie de tekst volledig wil lezen, moet een paar toertjes rond de eigen as draaien. "Wie zal de moeite doen om hier alles te ontcijferen? Niemand wellicht. Mijn tekst wordt iets abstracts," zegt Meyers. "In deze kamer zijn er ook al stukken muur afgebroken, zie ik nu. De woorden zijn gedeeltelijk onleesbaar geworden. Vroeger zou ik huilend weggelopen zijn. Nu leer ik loslaten.

"Voor mij is dit project dé kans om mijn artistieke grenzen te verleggen. Ik wou al langer iets maken waar ik maanden aan bezig zou zijn. Maar het ontbrak me aan gebouw. Het ironische is: ik woonde hier vroeger op 150 meter vandaan. Maar ik leerde dit pand pas kennen toen ik hier was voor een feestje, jaren geleden. Ik verveelde me en ging op verkenning in het verlaten gebouw. Jarenlang heb ik gehengeld bij de familie en eigenaars om hier te mogen komen werken. In september 2015 was alles rond. Sinds dan heb ik de toelating om overal te schilderen, zelfs op de ramen en het dak. Alleen van de originele entreehal in natuursteen moet ik afblijven."

Niet alleen qua oppervlakte is dit project voor Meyers een primeur. Hij grijpt de kans aan om graffiti met andere kunstvormen te kruisen. Zoals video, fotografie, performance, installatie of muziek. "In één ruimte wil ik een video tonen van iemand die traag door mijn schetsboeken bladert. In een andere ruimte wordt een documentaire geprojecteerd over dit Solvay-project. Op weer een andere muur zal ik mijn schilderproces tonen: ik projecteer een film op de plek waar ik een werk al overschilderd heb. Zo zie je het opnieuw ontstaan. In een andere kamer heb ik een graffitiwerk gemaakt, dat enkel zichtbaar is als je van buiten een volgspot naar binnen richt. Dan wordt het op de muren geprojecteerd. En in de kelder nam ik het ritmische geluid van vallende regendruppels op. Die verwerken we in een soundtrack die bij deze plek hoort."

De deadline voor Meyers' werk was van meet af aan duidelijk: mei 2016. Maar tijdens de kunstbeurs Art Brussels, van 22 tot 24 april, zal het gebouw al eenmalig te bezoeken zijn. "Ik verlang ernaar om dames op hoge hakken en met Hermès-tas te zien flaneren op die gesloopte vloeren", lacht hij. "Tijdens de beurs zullen er rondleidingen en evenementen in het gebouw zijn. Maar daarna, op 15 mei, start de definitieve afbraak. Al mijn werk in containers."

Gelaten of gefrustreerd is Meyers er niet over. Graffiti-artiesten als hij zijn het gewoon dat hun werk overschilderd of vernietigd wordt. "De sloop is de beste vorm van catharsis. Destructie is een soort psychotherapie. Ik zal bevrijd zijn van een paar demonen, waarmee ik momenteel afreken op de muren. Eenmaal het werk is vernietigd, kan ik de pagina omdraaien. Dit is het beste wat me mentaal en professioneel kon overkomen."

Het zijn niet louter eenzame dagen geweest voor Meyers. Hij nodigde ook enkele bevriende street artiesten uit voor interventies in de ruimtes. Carte blanche kregen ze niet van Meyers. Die houdt hij voor zichzelf: "Op één bepaalde verdieping mochten Jean- Luc Moerman, Steve Locatelli en Arnaud Kool aan de slag. Ze maakten tekeningen alleen, maar ook samen met mij."

Een andere verdieping is gereserveerd voor Meyers' kinderen van 4 en 7. "Zij mogen ook tekenen. Zowat de enige plek waar wat kleur zal te zien zijn in het hele gebouw. Ik werk quasi uitsluitend in zwart-wit."

Alle zwarte verfbommen die Meyers al gebruikte, bewaart hij netjes op één plaats in het gebouw. Ze staan samen uitgestald, met de ruimte voor een mannenlichaam uitgespaard. "Als ik ga liggen, past mijn lijf precies tussen de spuitbussen. Noem het gerust mijn sarcofaag."

Rondleidingen op 23, 24 en 30 april en op 1, 7 en 9 mei (9 euro p.p., check arkadia.be), Keienveldstraat 78, Elsene. Meer info over het project en het bijbehorende boek op remember-souvenir.me

null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
null Beeld Vignet Verticaal
Beeld Vignet Verticaal
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234