Zaterdag 31/07/2021

Architectuur

Deze 4 opvallende huizen bewijzen dat de norm niet heilig is

null Beeld Stijn Bollaert
Beeld Stijn Bollaert

Het Vlaamse landschap bulkt van de fermettes, pastoriewoningen en andere doodgewone façades. Maar niet iedereen schikt zich in die platgetreden paden.

De monoliet van Sint-Pieters-Leeuw

Sint-Pieters-Leeuw. Beeld Stijn Bollaert
Sint-Pieters-Leeuw.Beeld Stijn Bollaert

Een grijze, uitgekerfde monoliet in de weide, zo zou je de architecturale woning van Stijn Van Zeebroek kunnen beschrijven. Het huis, dat in 2010 werd opgeleverd door NU Architectuuratelier, is volledig bekleed met grijze tegels en vertoont geen franjes of frullen. Het vooraanzicht van de woning is zelfs streng, met maar één raam en een brutalistische garage van beton. “In feite is heel de woning vanuit de garage opgetrokken”, vertelt eigenaar Stijn. “Ik sleutel graag aan 4x4’s en wilde die binnen kunnen parkeren. Dat vereist echter een hogere garage. Mijn vraag heeft de architect best wat kopzorgen bezorgd.” (lacht)

De voorgevel werd bewust gesloten gehouden om het gevoel van privacy te vergroten. “De garage hebben wij dan weer bewust ‘uitgekleed’”, zegt Armand Eeckels, zaakvoerder van NU Architectuuratelier. “We wilden de betonnen structuur ervan zichtbaar maken.” De strakke voorgevel werd, net zoals de rest van het huis, bekleed met tegels van vezelcementlei. “Het is een poreus materiaal met een tactiele uitstraling”, zegt Armand. “Verder zijn er geen dakgoten of andere zaken aan de woning aangebracht, waardoor het volume zelf scherp afgelijnd is en de vorm volledig tot zijn recht komt.”

Sint-Pieters-Leeuw. Beeld Stijn Bollaert
Sint-Pieters-Leeuw.Beeld Stijn Bollaert

Aan de achterkant van de woning, waar de privacy beter gegarandeerd is, bieden heel wat ramen op het gelijkvloers zicht op de tuin. “Dat contact met de buitenwereld en het zicht op de weide vind ik erg aangenaam”, vertelt Stijn. “Er is ook een grote openheid aan de binnenkant van de woning. Het is een staalbouw zonder al te veel muren.”

“Binnen werd de ruimte opgevat als een spiraal die naar boven toe draait”, vertelt Armand nog. “Hoe verder in de spiraal, hoe privater de ruimte wordt. Zo zijn keuken en woonkamer van veel ramen voorzien. Boven verduistert de ruimte geleidelijk tot in de nachtzaal.” Een inventief spel met openheid en geslotenheid.

Rust roest in Kontich

Kontich. Beeld luc roymans
Kontich.Beeld luc roymans

In Kontich staat een bijzondere woning die volledig bekleed is met cortenstaal, het bekende metaal dat zo mooi oranjekleurig roest. Hoewel cortenstaal wel vaker gebruikt wordt in de architectuur is het voor de bekleding van een woning geen evidente beslissing. “De beslissing werd dan ook voorafgegaan door een hele resem van stappen”, vertelt Benjamin Denef, zaakvoerder van DMOA architecten. “Bij de start van deze opdracht bleek dat het om een vrij ‘normale’ situatie ging: een typisch Vlaamse verkaveling zonder uitgesproken probleem of meerwaarde. Omdat er niet meteen een duidelijk uitgangspunt was, besloten we om zelf een speelse volumetrie te hanteren door een torentje van drie bouwlagen te maken in plaats van de klassieke twee bouwlagen met een hellend dak.”

Daarop volgde het idee om de toren te benadrukken aan de hand van lamellen, en die lamellen ook verder te gebruiken om de tuin af te bakenen. In eerste instantie waren dat houten latten, totdat de bewoners blijk gaven van een voorliefde voor industriële materialen. “En dus veranderde het hout in cortenstaal. De bewoners gingen er snel in mee. Waar wij iets meer overtuigingskracht voor dienden te gebruiken, was om de lamellen voor de ramen te plaatsen. Uiteindelijk hebben wij een compromis gesloten: de voorste ramen wel, de achterste niet.”

De lamellen fungeren als jaloezieën, breken het licht en zorgen voor een gevoel van geborgenheid. Ze hangen niet allemaal op dezelfde afstand van elkaar maar volgen een complexer ritme waardoor het lijkt alsof zij willekeurig zijn geplaatst. “De gevel waartegen zij hangen, is bekleed met geperforeerd staal”, zegt Benjamin. “Zo schijnt het zwarte, waterdichte doek achter het staal door, wat voor diepte zorgt.”

Het staal geeft de woning het cachet van een groots land-artproject. De inwoners, een gezin met drie kinderen, zijn nog steeds erg tevreden. “We mogen alleszins nog een bijbouw ontwerpen”, zegt Benjamin. Zal die ook in staal gebouwd worden? “Nee. Het wordt een Japanse houtbouw. Maar het ritme van de lamellen zal terugkomen.”

Jaren dertig met een hedendaags kantje

Heverlee. Beeld rv
Heverlee.Beeld rv

In Heverlee staat een huis in Engelse tuinwijkstijl met daarnaast een hedendaagse, glazen constructie die er nét niet tegenaan plakt. Het gaat om een bijbouw van BOB361 architecten. “De oorspronkelijke jarendertigwoning was eerst voorzien van een aanbouw uit de jaren zestig”, zegt eigenaar Paul De Belder. “Maar intern was er nauwelijks samenhang tussen de twee. Ook was het binnen nogal donker en nam de traphal veel plaats in beslag, waardoor alle passage via de keuken gebeurde.” Een lichte chaos dus.

De aanbouw werd deels vervangen en uitgebreid met een nieuwe extensie die langs de woning loopt, tot aan de achterkant, waar er een aansluiting plaatsvindt. Opmerkelijk is dat de façades vervaardigd zijn uit glasstenen. “Die doorschijnende glasstenen zorgen tegelijk voor een connectie met de straat en voor een afscheiding ervan”, zegt Ivo Vanhamme van BOB361. “Omdat de eige­naars zich niet helemaal bloot willen stellen aan inkijk, kozen we hiervoor in plaats van voor gewoon glas.” De glasstenen geven de façade vooral ook een futuristisch zicht. “Ik wist op voorhand dat men met een speciaal ontwerp zou afkomen”, zegt Paul. “Ik vind dat je hedendaagse architectuur moet kunnen combineren met oude. Zelf ben ik afgestudeerd als ingenieur-architect — al heb ik nooit in de sector gewerkt — en ik heb de liefde voor modern design met de paplepel meegekregen.”

Heverlee. Beeld rv
Heverlee.Beeld rv

Binnen in de bijbouw bevinden zich een keuken, een woonkamer en een studeerkamer. Door de glasstenen façades baden de kamers in een bijzonder, diffuus licht. “Het gaat om zacht licht dat verandert met de tijd van de dag, het weer en de seizoenen”, zegt Paul. De nieuwe ruimtes vloeien langs de achterzijde naadloos over in het oorspronkelijke huis. “De vloer loopt door en er zijn geen muren of deuren die de nieuwe ruimtes van de oude afscheiden. Ook de inrichting hebben wij overal modern gehouden.”

En wat zijn de reacties? “Dikwijls hoor ik nog: ‘Ik hou niet van moderne architectuur, maar…’, en dan volgt er een enthousiaste reactie over onze bijbouw. Het wijst erop dat het idee van velen over moderne architectuur helemaal fout is.”

Schip ahoi in Westerlo

Westerlo. Beeld Kevin Faingnaert
Westerlo.Beeld Kevin Faingnaert

Vraag aan een inwoner uit Westerlo naar ‘het huis met de boot’ en men zal je richting deze woning wijzen. De architecturale parel werd in 1969 afwerkt door architect Willy Vander Laenen die er met zijn gezin introk. “Ik heb er ongeveer dertig jaar gewoond”, vertelt Vander Laenen. “Nu wonen mijn zoon, mijn schoondochter en hun kinderen er.”

De ‘boot’ verwijst uiteraard naar het vreemde dak dat op het huis ligt. Maar niet alleen het dak oogt onconventioneel, heel de vorm van de woning straalt een zekere excentriciteit uit. “Al sinds mijn studie heb ik een voorliefde voor organische architectuur”, verklaart Vander Laenen, “Zoals die van Alvar Aalto en enkele werken van Le Corbusier. Zijn kapel in Ronchamp is een goed voorbeeld van dat soort architectuur. Ik heb het dak ontworpen met die kapel in het achterhoofd.”

Westerlo. Beeld Kevin Faingnaert
Westerlo.Beeld Kevin Faingnaert

Dat dak werd trouwens door de schrijnwerker volledig in het atelier afgewerkt en vervolgens in zijn geheel op het huis geplaatst, bepaald geen eenvoudige klus. “Maar niet alleen het dak heeft een organische vorm, ook de rest van de woning bevat curves”, gaat Vander Laenen verder. “Uiteraard bepalen die vormen ook de inrichting. Zo ervaar je de vorm van het dak aan de binnenkant en dat geeft een gevoel van ruimtelijkheid. Dat is meteen een van de grote voordelen van organische architectuur: je ontsnapt aan de standaarden die gepaard gaan met rechte ruimtes. Het nadeel is dat het veel moeilijker is om de bouwheren ervan te overtuigen. Omdat het niet om standaard werk gaat kunnen de aannemers moeilijk inschatten wat het zal kosten. Het is daardoor minder duidelijk waar de bouw budgettair zal eindigen.”

Vander Laenen heeft hier erg graag gewoond. Nu zijn de kleinkinderen gek van het huis. “De vreemde buitenkant spreekt tot de verbeelding. Het heeft een eigenheid.” Ook de inwoners uit de omgeving reageerden weinig negatief. “Als je buiten het normale bouwt dan krijg je al vlug kritiek. Toch zijn de mensen over het algemeen positief gebleven.” De boot zal de juiste snaar hebben geraakt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234