Dinsdag 17/09/2019

Brexit

Deze 10 bizarre rituelen moet je kennen om een debat in het Britse Lagerhuis te begrijpen

Beeld AFP

Vandaag maakt Theresa May zich op voor weer een cruciaal brexitdebat in het Lagerhuis. De beelden van de debatten en gebruiken in het Britse parlement roepen veel vragen op. Daarom bij deze een handleiding over de 10 meest bizarre rituelen.

1. Right Honourable

Lagerhuis-leden spreken elkaar niet bij naam aan, maar met een geografische verwijzing. Iemand heet niet 'Chris Green of Mister Green', maar 'The Right Honourable Member for Bolton-West'. Wanneer Green ook nog een advocaat is, dan is 'The Right Honourable and Learned Member for Bolton-West' gewenst. De beleefdheid uit zich ook in de buiging of knik met het hoofd die kamerleden in de richting van de Speaker maken wanneer ze de kamer betreden of verlaten. Debatten zijn vaak genadeloos, maar zeggen dat iemand liegt, de boel misleidt of te diep in het glaasje heeft gekeken, is niet toegestaan.

2. Twee zwaardlengtes

Onder kamerleden vallen ook de ministers. Zij zitten op de Frontbench. Op de eerste rij aan de kamer van het gestoelte van de Spreker zitten de premier en leden van haar regering. Zij zijn naast bewindsman of -vrouw ook gewoon afgevaardigde van een bepaald kiesdistrict. Op twee zwaardlengtes afstand, aan de andere kant van de middentafel, zit de oppositieleider met zijn schaduwkabinet. Door deze opstelling voelt de premier als het ware de hete adem van de fractieleden, haar 'backbenchers' in haar nek.

3. Met dank aan de Gemenebest

De premier en oppositieleider spreken vanaf Dispatch Boxes, houten koffers die een gift zijn van de oude kolonie Nieuw-Zeeland. Elk Gemenebest-land heeft iets aan de door de architect Giles Gilbert Scott (ontwerper tevens van de brievenbus, de telefooncel en wat nu Tate Modern is) ontworpen debatzaal gegeven, van zilveren asbakken (uit Gambia), inktpotten (Brits Guyana) tot de deuren (Pakistan). Het belangrijkste boek op de tafel, afgezien van de King James-bijbel, is de Erskine May, het reglement van orde dat vernoemd is naar de 19de-eeuwse staatsrechtgeleerde die jarenlang als klerk in het parlement zat.

Beeld AFP

4. Op handen gedragen

Aan de kop van de tafel zit, op een soort troon, de Speaker. Deze wordt na de verkiezingen gekozen of herkozen. Na te zijn gekozen wordt de Speaker letterlijk naar zijn zitplaats gesleurd door enkele kamerleden. De huidige Speaker was niet gekozen na een verkiezing, maar nadat zijn voorganger gedwongen werd af te treden. Sinds die tijd is hij drie keer herkozen, mede dankzij de oppositie die de progressieve John Bercow op handen draagt. De Speaker is officieel onafhankelijk en stemt alleen mee als de stemmen staken. Zijn collega in het Hogerhuis zit niet op een stoel, maar op een grote zak met wol.

5. Kleren maken het kamerlid

Wat er in de Erskine May staat, dat zijn geen geboden maar gebruiken. Dat bleek toen Bercow een paar jaar geleden bepaalde, op verzoek van een Liberaal-democraat die leed onder een hittegolf, dat het dragen van stropdassen niet langer verplicht is. Het zorgde voor kritiek. "Wat zal volgen? Slippers?", mopperde de chef-politiek van The Daily Telegraph. Journalisten hoeven ook geen stropdas te dragen op de perstribune, maar een jasje is nog wel een vereiste. Het dragen van pruiken door de klerken hoeft ook niet meer, maar het mag wel. Van vrouwen wordt verwacht dat ze zich 'zakelijk' kleden.

Brits premier Theresa May. Beeld AFP

6. The Leader of the House

In Westminster is de agendering de taak van The Leader of the House. Vroeger was deze rol in handen van de premier, maar de laatste die beide functies bekleedde was Winston Churchill. De huidige 'Leader', Andrea Leadsom, zit wel in de regering, maar niet in het kabinet al schuift ze wel aan bij kabinetsvergaderingen. Samen met de fractiemanagers ('the usual channels') bepaalt ze de agenda.

7. Clear the Lobbies!

Kamerleden stemmen door hard 'Aye' of 'No' te roepen. Wanneer de Speaker oordeelt dat er geen duidelijke meerderheid is gaat hij over tot een 'rising vote' waarbij kamerleden naar voor- en tegenruimtes gaat, de division lobbies. 'Division! Clear the lobbies' klinkt het dan. In de stemruimtes zetten de aanwezigen hun handtekeningen en doen de 'tellers' hun werk. Het neemt een kwartier in beslag. Kamerleden moeten fysiek aanwezig zijn.

8. Goddelijke bijstand

'Lord, the God of righteousness and truth, grant to our Queen and her government, to Members of Parliament and all in positions of responsibility, the guidance of your Spirit.' Zo begint het gebed waarmee de kapelaan elke zittingsdag inzegent, terwijl een bisschop hetzelfde doet in het Hogerhuis. De kamerleden staan tijdens het gebed met het gezicht naar de muur, omdat knielen met een zwaard in vroegere dagen lastig was. Een motie van een Conservatief om het af te schaffen leidde onlangs meteen tot een amendement voor het behoud van het gebruik dat uit de zestiende eeuw stamt en achter gesloten deuren plaatsvindt.

Labour-leider Jeremy Corbyn. Beeld EPA

9. Vechten voor een plek

Sommige kamerleden wonen het gebed bij om een goed plekje te veroveren. Zij zitten op groenlederen banken. Wie het eerst komt, het eerst maalt, luidt het devies. Niemand heeft een vaste plaats, maar ook hier regeren de ongeschreven wetten: prominente kamerleden hebben door de jaren een zitplek veroverd. Maar er is niet voor iedereen ruimte, zodat sommige afgevaardigden bij grote debatten in de gangpaden zitten of waar mogelijk staan. De intimiteit draagt bij aan het groepsgevoel.

10. Staan, zitten, staan

Een Member of Parliament die tijdens een debat het woord wil om iets te zeggen of vragen, moet de aandacht van de Speaker trekken. De beste manier is om te gaan staan. En nog een keer. En nog een keer. Bij het bepalen van wie het eerst het woord krijgt, baseert de voorzitter zich op senioriteit. Oud-partijleiders, oud-ministers en uiteraard The Father of the House, het langst dienende kamerlid, zullen eerst aan de beurt komen. Degene die het woord krijgt, spreekt staand en hoeft zich niet naar een microfoon te begeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234