Zaterdag 31/07/2021

Dexia, spektakel van goklust en corruptie

Het is niet omdat er een puinhoop ligt, dat iemand een fout heeft begaan. Het zou ook een tsunami kunnen zijn geweest. In het geval van Dexia en de met haar verbonden financiële vehikels was het dat niet. Hoewel sommigen een tsunami zullen claimen. De bestuurlijke fouten zijn dermate evident dat er geen ontkennen aan is. De reden ervan is gelegen in de onbekwaamheid, ongeïnteresseerdheid en mogelijk ook kwade trouw van de betrokken bankofficieren. Die blijkt nu van hoog tot laag.

Er is de potsierlijke onbekwaamheid en cynische goklust aan de top - zowel Arco als de Gemeentelijke Holding bleken gretige schrijvers van puts, en wel op een aandeel van wat zelf een hedgefund was, Dexia. Er is brede medeplichtigheid aan de transfer van Vlaams spaargeld naar Franse casino's en zwarte gaten. Er is de kwalijke verkooppraktijk in de kantoren.

Onbekwaamheid is makkelijk aan te tonen. Een van de bestuurders van Dexia Bank België gaf in privécorrespondentie blijk van een dergelijk gebrek aan elementaire financiële geletterdheid dat de impuls tot shorten bijna onweerstaanbaar werd. Een andere bestuurder verklaarde, enige tijd voor hij het bestuursmandaat opnam, dat hij niet bekwaam was in en geen belangstelling had voor financiële structuren.

Debiliserende loterij

Niet alleen aan de kop is de vis rot. Recentelijk bezwoer een verkoper in mijn bijzijn dat een aandeel in Arco risicoloos was "omdat het niet op de beurs genoteerd is". Het doet er niet toe of hij blind is door domheid (wat is Arco anders dan een schelp voor beursgenoteerde beleggingen?) of zich ziende blind houdt omwille van de bonus, terwijl hij luistert naar de jaarlijkse lofrede voor 'het coöperatieve model' en 'het marktconforme dividend' dat haar aandeelhouders toestroomt vanwege Arco. Ook de bedenkelijke boekhoudpraktijk bij de GH, Arco en Dexia zelf is actief gevoerd door de beheerders en de dienstdoende kaderleden. De kwalijke verkooppraktijken bij Bacob en Dexia zijn actief gevoerd door mensen op het terrein in het oog van hun superieuren. De geheime tarieven voor spaarrekening en de debiliserende loterij om goudstaafjes zijn gedragen door de top én de basis.

Bovenmenselijke bonussen

De onbekwaamheid van de bestuurslagen en functionarissen in de Arco-Dexiaconstructie laat zich makkelijk tonen. Met kwade trouw is dat moeilijker. Maar een redelijk mens kan niet anders dan tot kwade trouw besluiten wanneer hij demissionaire bestuurders hoort verklaren dat het al een puinhoop was toen ze arriveerden en dat er met alle wil van de wereld niets meer aan te verhelpen viel. Dat is manifest in tegenspraak met hun beweringen, kort geleden, dat er helemaal niets aan de hand is en dat zij, omdat ze het zo goed doen en zoveel waarde toevoegen, recht hebben op een bovenmenselijke bonus. Wel, dat is kwade trouw.

Ook is het contradictoir om zich nu onbekwaam te verklaren en eerder zitpenningen te hebben ontvangen. Want het is corrupt om een loon te aanvaarden voor een taak die men niet kan uitvoeren omdat men zich incompetent weet. De bestuurders hebben dus heel wat om rekenschap over af te leggen en de verwijten waartegen ze zich moeten verdedigen, klinken niet licht. Ze hebben recht op serene en eerlijke rechtsgang.

Voor de samenleving is het veel belangrijker om uit te maken hoe dit spektakel van corruptie is kunnen ontstaan. Hoe komt het dat wij ons geld, of als aandelenkapitaal, of als spaargeld, of als belastinggeld, hebben toevertrouwd aan een zootje ongeregeld dat een casino runt en zijn klanten beliegt? Onze onverschilligheid is de oorzaak.

Foute selectie en evaluatie

We moeten beseffen dat de selectie en evaluatie van bestuurders problematisch was. Politieke gehorigheid was veel belangrijker dan intellectuele en morele competentie. Dat gold ook op de werkvloer: gehorigheid aan de lijn, hoe gortig ook, was belangrijker dan integere uitoefening van functie. Dus ook selectie en evaluatie van kaderleden zat grondig fout.

Om herhaling te voorkomen, is het nodig dat de samenleving zich systematisch bezint over de functie, de bemanning en de besturing van openbare banken. Daar sluitende processen voor ontwikkelen is veel effectiever dan het ontwerpen van nieuwe regelgeving of uitvaardigen van strenge straffen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234