Zondag 20/10/2019

Opinie

Dexia: de terugkeer van de zombie

Het Franse hoofdkwartier van Dexia, in Parijs. Zoals na elke nieuwe onthulling in de sage stelt zich de vraag van de politieke verantwoordelijkheid. Beeld © hollandse hoogte

Philippe Lamberts is covoorzitter van de Groenen/ Europese Vrije Alliantie in het Europees Parlement. Bart Staes is Europees Parlementslid voor Groen.

Als een zombie ontsnapt Dexia regelmatig uit haar bankgraf om onze politici het leven zuur te maken. Deze keer duikt het levende lijk van het Belgische kapitalisme op tegen de achtergrond van het schandaal van de Panama Papers.

De informatie die het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten heeft gepubliceerd, toont immers dat Experta, een in Luxemburg gebaseerd filiaal van Dexia, sinds de jaren 90 in totaal meer dan 1.659 offshoremaatschappijen heeft gesticht, met een piek in 2004-2005. Maar het schokkendste is het nieuws dat het Luxemburgse filiaal die activiteiten tot in 2011 heeft voortgezet, dus meer dan drie jaar na het begin van de bankencrisis. Nadat de groep Dexia met miljarden overheidsgeld was gered, bleef Experta dus klanten aanmoedigen om via offshoreconstructies belastingen te ontwijken. En dat gebeurde onder het oog van Jean-Luc Dehaene, het 'morele geweten' van CD&V en de toenmalige voorzitter van de raad van bestuur van de moedermaatschappij van Experta.

Zoals na elke nieuwe onthulling in de Dexia-sage stelt zich de vraag van de politieke verantwoordelijkheid. Want als in ons land één zaak het bestaan van incestueuze banden tussen de financiële en de politieke wereld illustreert, dan is het ongetwijfeld die van de Frans-Belgische bank. De drie traditionele politieke partijen (liberalen, socialisten en christendemocraten) dragen een enorme verantwoordelijkheid voor deze financiële catastrofe. Dat doen ze al sinds het begin. In naam van de 'strategische consolidatie' namen ze immers in 1996 het initiatief om het Gemeentekrediet te privatiseren en met het Crédit Local de France te laten fuseren.

Dezelfde politieke families hebben daarna via de gemeentelijke holding een gedeelte van de bestuurders van de groep Dexia aangesteld. Eén van hen was Elio Di Rupo (PS). Hij zetelde in de raad van bestuur in de periode 2004-2005, toen Dexia buitengewoon productief was in het stichten van offshorevennootschappen.

Is het dan vreemd dat de parlementaire commissie die met het dossier belast is nooit een persoonlijke en politieke verantwoordelijke in deze zaak heeft aangeduid?

Philippe Lamberts Beeld RV

Drie lessen

Dexia confronteert ons met een troebel verleden, maar moet ons ook aanzetten om het in de toekomst anders te doen. Onze regering kan drie lessen leren uit dit dossier.

De eerste is de noodzaak om de strategie van de banken waarin de overheid participeert opnieuw te bekijken. In plaats van op een rendement op korte termijn te mikken, zouden die banken het algemeen belang moeten nastreven. Dat veronderstelt twee concrete ingrepen door de regering. Om te beginnen moet ze een einde maken aan haar participatie in BNP Paribas, een bank die zich vooral met speculatie bezighoudt. België is de grootste aandeelhouder van de Franse groep, maar heeft geen enkel vat op het beleid. Daarnaast moet onze regering het traditionele beleidsmodel van Belfius herzien en het oriënteren naar de financiering van de ecologische transitie van onze maatschappij.

Ten tweede moeten we afstappen van de 'banken die te groot zijn om failliet te gaan' en die een te groot systemisch risico vormen voor onze economie. Maar de regering-Michel lijkt daar anders over te denken. Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) heeft immers herhaaldelijk voor de privatisering van Belfius gepleit. Als hij zijn zin zou krijgen, dan zou Belfius met een andere Belgische bank fuseren of door een buitenlandse bank worden overgenomen, om een nieuw bankmonster te worden.

Ten derde zou de actieve betrokkenheid van Dexia bij de belastingontwijking die de Panama Papers aan het licht hebben gebracht, de regering-Michel moeten aansporen om in de Europese Raad krachtig voor de strijd tegen witwaspraktijken te ijveren. Dat impliceert enerzijds zware sancties voor de banken die niet meewerken en anderzijds de bekendmaking van de effectieve begunstigen van vennootschappen, stichtingen en trusts.

Bart Staes Beeld RV

Bittere column

Op 27 augustus 2013, toen hij nog hoofdredacteur van Trends was, klaagde Johan Van Overtveldt in een bittere column over het feit dat nog altijd niemand voor het fiasco van Dexia ter verantwoording was geroepen. "Kunnen we blijven doen alsof er niets gebeurd is?", schreef hij. Vandaag kan hij die vraag zelf beantwoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234