Maandag 29/11/2021

Devenir un flamand, of toch maar een Waal

N-VA stelt de Brusselaar voor de keuze: ofwel wordt hij de facto een Vlaming, ofwel een Waal. Toch wat zijn personenbelasting, werkloosheidsuitkering of gezondheidszorg betreft. Zowel sociologisch als juridisch bedenkelijk, klinkt het bij experts. 'N-VA wil een grote ongelijkheid creëren binnen een heel klein grondgebied.'

U woont in Brussel en gaat nu naar hetzelfde ziekenhuis als uw buurvrouw wanneer uw kind ziek is, en bezoekt uw ouders of grootouders in hetzelfde verzorgingstehuis. Uw pensioenrechten zijn dezelfde, en wie weet gaat u ook allebei naar dezelfde dienst voor arbeidsbemiddeling. En dat terwijl uw buurman Franstalig is, en u Nederlandstalig.

Als het aan N-VA ligt, zal dat in de toekomst niet langer zo zijn. In hun langverwachte visie op Brussel vragen ze inwoners een keuze te maken, de "Brusselkeuze". Die komt neer op de vraag of de hoofdstadbewoner onder een Vlaams dan wel een Waals stelsel wil vallen. En die keuze heeft onmiddelijke gevolgen op hoeveel personenbelasting de Brusselaar zal betalen, op welke sociale bijstand of inkomensvervangende uitkeringen hij of zij recht heeft. In één beweging maakt ze ook duidelijk of de Brusselaar voor het Vlaamse of voor het Waalse parlement zal kunnen stemmen.

Enkel voor scholen maakt N-VA een uitzondering, het Nederlandstalig onderwijs in Brussel zal nog steeds voor iedereen toegankelijk zijn, al krijgt wie thuis Nederlands spreekt of kiest voor het Vlaamse stelsel wel voorrang. Alleen de resterende plaatsen kunnen door anderen worden ingevuld.

Verzuring

Het resultaat wordt hoe dan ook dat de ene Brusselaar andere rechten en plichten zal hebben dan de andere. En dat is om problemen vragen, meent hoogleraar sociologie Marc Elchardus. Hij ziet in de plannen "een typevoorbeeld van politiek die mijlenver afstaat van de mensen. Dit staat haaks op de werkelijkheid in de stad Brussel.

"Als de N-VA dit erdoor duwt, dan creëren ze grote ongelijkheid binnen een klein grondgebied", meent de hoogleraar, die ooit te boek stond als sp.a-huisideoloog. "Buren zullen ongelijk zijn voor de wet. Onderlinge relaties zullen verzuren, het vreedzaam samenleven zal hierdoor niet bevorderd worden."

De plannen van N-VA houden echter niet in dat enkel Nederlandstaligen aanspraak kunnen maken op het Vlaamse stelsel en Franstaligen aangewezen zijn op het Waalse. De keuze is vrij en 'shoppen' kan dus. Iedereen zal de verschillende pakketten kunnen vergelijken en datgene uitkiezen wat voor hem het voordeligste uitvalt. Volgens Elchardus riskeert men zo bovendien "bewust Vlaams profitariaat", maar dat ziet N-VA anders.

"De Brusselaars kiezen immers voor een hele korf. Zo kan het zijn dat Vlaanderen lagere belastingen heft, maar misschien striktere werkloosheidsbegeleiding aanbiedt", zegt Johan Van den Driessche, gemeenteraadslid voor N-VA in Brussel. "Volgens mij zal er altijd een redelijke verdeling zijn tussen mensen die voor Vlaanderen kiezen en mensen die voor Wallonië kiezen." Wisselen van systeem kan overigens, mits het in acht nemen van een 'wachtperiode' van een jaar of drie.

Naast de vraag of het sociaal wenselijk is, valt nog af te wachten of het wettelijk allemaal kan en mag. "Alles kan", zegt professor grondwettelijk recht Paul Van Orshoven (KU Leuven), "zolang je maar een democratisch draagvlak vindt voor je plannen en je de wet aanpast in die zin. De echte vraag is of het wel opportuun is om te doen."

Toch ligt het niet zo simpel, zegt Nathan Cambien van de faculteit rechtsgeleerdheid aan de KU Leuven, die een doctoraal onderzoek naar burgerschap in Europa voerde. "De kans bestaat dat dergelijke plannen gezien zullen worden als een schending van de grondwet, die zegt dat alle Belgen gelijk zijn. Wil men daarvan afwijken, zal men dat grondig moeten rechtvaardigen. Het gaat hier om mensen die letterlijk naast elkaar leven binnen eenzelfde gebied."

Discriminatoir

Als iemand op het idee komt om stappen te ondernemen, heeft die een behoorlijke kans op slagen, vermoedt Cambien. "Als zo'n regeling voor het Grondwettelijk Hof of zelfs het Hof van Justitie in Luxemburg wordt gebracht, is er een reële kans dat ze als discriminatoir zal worden beoordeeld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234