Vrijdag 15/11/2019

'Deur, lamp of bisschop, mij maakt het niks uit'

Aartsbisschop André-Jozef Léonard is bezig aan zijn afscheidstournee. Op het einde daarvan krijgt hij een staatsieportret cadeau. Schilder van het werk in kwestie is Koen Fillet, radiomaker en sinds vorig jaar ook en vooral schilder van beroep. 'Of ik nu een deur, een lamp of een aartsbisschop schilder. Eigenlijk maakt dat weinig uit.'

André-Jozef Léonard schilderen wordt stilaan een gewoonte voor Fillet. Inspiratie voor zijn eerste werk met de aartsbisschop in de hoofdrol vond hij in het dubbelinterview tussen Léonard en moraalfilosoof Etienne Vermeersch dat eind vorig jaar op Canvas te zien was.

Fillet: "Daarin vertelde Léonard dat hij af en toe bidt voor de hopeloze gevallen. Mensen zoals Hitler of Dutroux. Ik vond dat zo'n intrigerend beeld dat ik het probeerde in een schilderij te vatten. In een eerste werk schilderde ik Léonard terwijl hij voor Hitler bad. Maar er zijn wel meer hopeloze gevallen, natuurlijk. Dus heb ik Léonard ook geschilderd terwijl hij aan het bidden was voor onder anderen Stalin, Mao en Dutroux."

Een aanpak die in totaal dertig afbeeldingen van een biddende Léonard opleverde. Die werden samengebracht op één werk dat begin dit jaar te zien was op de allereerste expositie van Fillet, dit voorjaar in Antwerpen. Jeroen Moens, woordvoerder van de aartsbisschop, was meteen gecharmeerd door de portretten die Fillet van zijn werkgever maakte. Fillet: "We hebben even gepraat. Ik heb hem uitgelegd waar ik inspiratie voor het werk had gevonden, maar verder ging dat contact toen niet."

Verheerlijking van de persoon

Begin augustus hing dezelfde woordvoerder plots bij Fillet aan de lijn. Of de schilder niet het staatsieportret wou maken dat bij het afscheid van elke aartsbisschop wordt gemaakt? Een vraag waar niet meteen een antwoord op kwam. "Ik heb getwijfeld", geeft Fillet toe. "De bedoeling van zo'n staatsieportret is toch de verheerlijking van de persoon die wordt afgebeeld. En ik wist niet zeker of ik daar wel aan mee wou werken."

Uiteindelijk ging de schilder toch overstag en trok hij richting Marche-les-Dames, waar Léonard in de plaatselijke abdij verblijft. "Daar heb ik meer dan tweehonderd foto's van de man gemaakt", vertelt Fillet. "Een van de allerlaatste heeft uiteindelijk als voorbeeld dienst gedaan."

Of het maken van zo'n portret moeilijk is, willen we nog weten. "Eens ik aan het schilderen ben speelt het onderwerp niet zo'n grote rol", legt Fillet uit. "Of ik dan een deur, een lamp of een aartsbisschop op doek moet zetten. Eigenlijk maakt dat weinig uit. Ik ben dan bezig met kleur en compositie, niet met betekenis."

Al zorgde het feit dat het om een werk in opdracht ging toch voor extra druk. "Als ik bij mijn vrij werk merk dat het niet de goede richting uit gaat, dan zet ik het doek in kwestie gewoon aan de kant. Deze keer kon dat niet. Ik moest hoe dan ook met een resultaat komen dat bovendien nog op het origineel moest lijken."

Troonzaal

Met die gelijkenis zat het goed vond woordvoerder Moens, die als eerste het eindresultaat te zien kreeg. Maar niet iedereen uit de entourage van de aartsbisschop was even enthousiast. "Een goede vriend van Léonard vond dat ik hem had afgebeeld als een oude, vermoeide man. Niet als de grote verdediger van het Heilige Geloof."

Na die onrustwekkende berichten kwam Léonard zelf een kijkje nemen in het atelier van Fillet. "En hij was wel tevreden. Alleen zijn mond had hij graag iets vrolijker gezien. Maar zo werkt het natuurlijk niet."

Het schilderij bleef zoals het was en krijgt binnenkort een plaats in de troonzaal van het aartsbischoppelijk paleis waar ook alle voorgangers van Léonard aan de muur hangen. Het schilderij van Fillet komt er naast het portret te hangen dat Jan Van Riet van Godfried Danneels maakte. "Een plaats waar ik best wel trots op ben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234