Vrijdag 13/12/2019

Toerisme

Desolaat Nicaragua smeekt om toeristen

Een strandtent met ideaal uitzicht op het Corn-eiland, maar aan het einde van de middag is er niemand te bekennen. Beeld Nicole Besselink

Een jaar nadat de politieke spanningen in Nicaragua omsloegen in geweld, zijn de meeste reisadviezen weer positief. Maar het toerisme, een goudmijn voor het straatarme Centraal-Amerikaanse land, is ingestort.

In de souvenirwinkel hangt tussen de kleurrijke tanktops met bekende nationale vakantiebestemmingen één hemd met een statement: “En Nicaragua. Quién dijo miedo?” Vrij vertaald: Nicaragua, hoezo eng? Dat lijkt een retorische vraag, hier op Little Corn Island, een tropisch bounty-eiland voor de Caribische kust van Nicaragua. Het engste is misschien nog de tocht ernaartoe vanaf het grotere buureiland, in een houten motorbootje stuiterend over de golven. Daarna wachten palmbomen en hangmatten op een met poederstranden en lichtblauw water omringd eiland zonder auto’s.

Toch heeft dit doorgaans populaire vakantieparadijs het moeilijk. Toen de politieke spanningen tussen regering en oppositie vorig jaar uitmondden in grootschalig geweld met honderden doden tot gevolg, sprongen de reisadviezen van westerse landen – grootleverancier van toeristen hier – op oranje. In een mum van tijd waren de toeristen vertrokken, zelfs op de eilanden, ver van het geweld in de hoofdstad Managua en andere steden op het vasteland.

70.000 mensen  verloren hun baan

Daarmee kwam een miljoenenindustrie, sinds de jaren 90 gestaag gegroeid na een stormachtige geschiedenis vol dictators en burgeroorlogen, abrupt tot stilstand. Plots was er in Nicaragua geen backpacker meer te vinden. Groepsreizen langs koffieplantages, kratermeren en handwerkmarkten werden één voor één geannuleerd, (inter)nationale vluchten geschrapt. Gidsen kwamen op straat te staan. Hotels, reisbureaus en restaurants sloten de deuren.

Zeker 70.000 Nicaraguanen in de toerismesector zijn door de politieke crisis hun baan kwijtgeraakt, schatte het nationale toerismebureau van Nicaragua (Canatur) afgelopen zomer. Veel toerismewerknemers zijn vervolgens, al dan niet met familie, de grens met Costa Rica overgestoken, of verder uitgeweken, op zoek naar een vervangend inkomen.

Soms houdt achtergebleven familie het hotel nog open voor sporadisch aanwaaiende toeristen. Op andere plekken verhuren hoteleigenaren uit financiële nood hun huis om zelf een van de leegstaande hotelkamers te betrekken.

‘We draaien maar net winst’

Deze en andere sporen van de plotse omslag in het toerisme zijn een jaar na dato overal in het land zichtbaar, en vooral daar waar buitenlandse toeristen graag kwamen. Zoals op het kleine Corn-eiland. Daar zijn hotels nu soms helemaal leeg. Kreeftvissers die eerder buiten het visseizoen toeristen mee uit snorkelen namen, verven nu hun boot op het strand.

Beeld Nicole Besselink

“Het toerisme is hier met 90 procent afgenomen”, schat horeca-ondernemer Mai-Lynn Nguyen (49). Met haar Italiaanse zakenpartner bouwde de Canadese negen jaar geleden Café Desideri aan het strand, en sindsdien groeide het aantal buitenlandse toeristen op het eiland (circa 800 bewoners) elk jaar verder. Tot vorig jaar. “In juni gingen we dicht. Net als alles hier. Er was geen enkele toerist meer. In de zomer heb ik op een Grieks eiland gewerkt, en sinds december zijn we weer open. Eerder hadden we achttien lokale mensen in dienst, nu vijf. We draaien maar net winst.”

Het zijn lang niet alleen de mensen die direct met toeristen werken die het moeilijk hebben. Ook het hele spinnenweb aan diensten dat in de loop der jaren om het Nicaraguaanse toerisme heen is geweven, mist de bezoekersstroom van voorheen. Naar schatting bleven vorig jaar 600.000 toeristen weg, terwijl Nicaragua er in 2017 een kleine 2 miljoen ontving (op een bevolking van 6,3 miljoen).

Als een verlaten mijndorp

Voorlopig kan het land, na Haïti het armste op het westelijk halfrond, alleen maar dromen van de 840 miljoen dollar aan toerismeopbrengsten uit 2017. Het Internationaal Monetair Fonds verwacht dat de effecten van de voortdurende politieke instabiliteit in het land nog een tijdlang zullen doorwerken. Door afnemend vertrouwen onder consumenten en beleggers nemen investeringen af en verdwijnen nog meer banen. De Wereldbank verwacht dat de groei van het bruto nationaal inkomen, na jaren gezond in de plus, ook dit jaar negatief zal zijn.

Ondertussen is de toerismesituatie op het vasteland haast nog beroerder dan op de eilanden. Het als levendig bekendstaande centrum van de universiteitsstad León doet bij vlagen aan als een verlaten mijndorp. De avonden zijn stil. Op de muur van een koloniaal pand staat nog een vrolijke tekening van een vulkaansurfer, maar de ongebruikte kantoorruimte staat te huur.

Ook verderop in het koffiecentrum Matagalpa is het toerisme verdwenen. De provincieplaats in de hooglanden een paar uur rijden ten noorden van Managua wordt omringd door te bezoeken koffie- en cacaoplantages. Veel toeristen kozen de stad als uitvalsbasis, tot vorig jaar. De lokale talenschool moest haar deuren sluiten. Het oudste hostel, La Buena Onda, kromp van twee locaties naar één.

Gelukkig heeft haar vader werk

“Meteen vanaf april werden reserveringen bij ons geannuleerd”, vertelt Mirna Palma (39) van Matagalpa Tours. Eerder organiseerden zij en haar negen collega’s elke dag een of meer tours naar de koffieplantages en andere attracties in Nicaragua, maar in de eerste drie maanden van dit jaar waren dat vijf trips – in totaal.

“Het is voor het reisbureau overleven”, aldus Palma, die bezuinigt op haar boodschappen en andere uitgaven. “Het is dat haar vader ook werk heeft”, zegt ze met een knik naar haar ronddrentelende dochtertje. “Alleen met mijn salaris zouden we het niet redden.” Hoewel Europese landen hun reisadviezen in december hebben bijgesteld naar geel, het vertrouwde niveau van voor de geweldsgolf, is het toerisme nog lang niet terug op dat oude niveau.

Beeld Nicole Besselink

“Europeanen hebben één keer per jaar vakantie en plannen die vaak ver van tevoren”, is Palma’s uitleg. Daarbij komt dat de dichterbij gelegen Verenigde Staten hun advies vooralsnog op oranje hebben laten staan (‘heroverweeg uw reis’), tot frustratie van menig toerismeondernemer.

Migratieplannen

Niet iedereen in Nicaragua kan of wil koopjesjagend en eindjesknopend afwachten of de rust aanhoudt en de toeristen terugkeren. Gesprekken tussen Nicaraguanen gaan al snel over vrienden, familie of kennissen die de grens zijn overgestoken voor werk. Of daar plannen voor hebben.

“Het gaat veel tijd kosten om het toerisme weer op het oude niveau terug te krijgen”, denkt strandtenteigenaar Nguyen. Ze doet er met andere horeca-ondernemers op het eiland alles aan om potentiële bezoekers gerust te stellen, op sociale media en reiswebsites. Maar voorlopig opent ze de souvenirwinkel naast haar café alleen op verzoek van langslopende toeristen, en blijft het ‘Nicaragua, hoezo eng?’-hemdje hangen waar het hangt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234