Woensdag 14/04/2021

Eppink & Vos

Derk Jan Eppink: "Met Trump als president ontwaken we in andere wereld"

Eppink en Vos in New York. Beeld Natan Dvir / Polaris Images
Eppink en Vos in New York.Beeld Natan Dvir / Polaris Images

Vanaf vandaag laten Amerika-kenners Derk Jan Eppink en Michiel Vos elke zaterdag in een wisselcolumn hun licht schijnen op de race naar het Witte Huis. Bij wijze van introductie interviewden ze elkaar in Grand Central Station, hartje New York. Hieronder: Vos interviewt Eppink.

Derk Jan Eppink heeft als Europarlementariër en als kabinetslid van eurocommissaris Frits Bolkestein aan de 'grotemensentafel' gezeten, je merkt het meteen als je met hem over de Amerikaanse politiek praat: he's been in the room, zoals de Amerikanen zeggen, en hij gaat dus gemakkelijk voorbij aan de vermoeiende clichés over Amerika en de politiek in Washington, die je zo vaak om je heen hoort, ook van Europese journalisten.

Lees ook

De eerste wisselcolumn is van de hand van Derk Jan Eppink: Kan Donald Trump winnen met zijn 'Nieuw Rechts Amerika'? Yes, he can!

Je bent een insider die in die hoedanigheid denkt, praat en schrijft. Maar als ik jouw cv zo zie, blijk je veel verschillende dingen te hebben gedaan. Zit er een rode draad in?
Derk Jan Eppink: "Waarschijnlijk het leren, begrijpen en overbruggen van cultuurverschillen door ze zelf te ondergaan. De stap van de Gelderse Achterhoek naar Amsterdam was persoonlijk misschien de grootste. Het 'Hollandse bad'. Daarna volgde bij De Standaard het 'Belgische bad'. Cultuurverschillen tussen Nederland en België, twee buurlanden, zijn verrassend groot. Het 'Europese bad' was fascinerend: een constructie vol cultuurverschillen. Wie er echter geen rekening mee houdt, bouwt een Toren van Babel in Brussel.

"En nu het 'Amerikaanse bad'. Toen ik in 2014 Brussel verliet, zei men: 'Die presidentsverkiezingen worden saai: Clinton versus Bush.' Maar in Amerika zien we de opstand van het vergeten volk. In Europa zitten we er overigens al middenin."

Wat vind je bijzonder aan Amerikaanse verkiezingen?
"Een Amerikaanse cyclus presidentsverkiezingen geeft een goede inkijk in het land. Twee jaar lang reizen Democratische en Republikeinse kandidaten van hot naar her om zich nederig bij kiezers te presenteren. Van de maïsvelden van Iowa, de zaaltjes in New Hampshire tot de kerkgemeenschappen in South Carolina. In Amerika is er een 'American people'. Er is geen 'European people'. Er zijn 'European peoples'. De Europese Unie, die haar kopstukken benoemt uit eigen kring, vindt dat die volkeren zich moeten gedragen. Helaas, ze doen het steeds minder."

Lees ook

Derk Jan Eppink interviewt Michiel Vos: "Amerika danst op de rand van de vulkaan"

In Europa vinden veel mensen Republikeinen 'gek'. Vanwaar jouw interesse?
"Republikeinen zijn voor Europeanen inderdaad wat wezensvreemd, en juist daarom vind ik ze interessant. Democraten lijken erg op sociaaldemocratische partijen in Noord-Europa. President Obama heeft die partij socialistischer gemaakt, linkser dan Bill Clinton. De Democraten kun je gemakkelijk afkorten tot SP.A (Socialistische Partij. Amerika). De Republikeinen vormen eigenlijk een conservatieve partij. De machtsbasis ligt in het Zuiden en Midden van het land. 'Fly over country' waar de elites aan de Oost- en Westkust op neerkijken."

null Beeld Natan Dvir / Polaris Images
Beeld Natan Dvir / Polaris Images

Ben je het met hen eens?
"Ik vind fiscaal conservatisme een goede zaak. IJkpunten van sociaal conservatisme - wapenbezit, abortus of homohuwelijk - spreken me minder aan.

"In België draait cultuurstrijd om taal. In de VS om deze 'sociale kwesties'. Een antwoord op die vragen definieert een Amerikaan zoals het antwoord op taal de Belg. Ze vloeien voort uit de geschiedenis."

Waar zitten voor komende november de verrassingen?
"Wilfried Martens zei ooit dat elke verkiezing haar verrassing heeft. Dat zien we nu in de VS. De opstand tegen het partij-establishment is in beide partijen onverwacht groot. Bij de Democraten zien we de socialistische senator Bernie Sanders (74). Hillary Clinton (68), de uiteindelijke favoriet, moet in Iowa en New Hampshire - waar volgende maand de eerste voorverkiezingen plaatsvinden - alle zeilen bijzetten.

"Donald Trump is natuurlijk de verrassing bij de Republikeinen. Het partijestablishment zit met hem in de maag. Toen Trump zijn kandidatuur aankondigde, dacht de partijtop dat het een grap was die binnen enkele weken weg was. Maar niemand lacht nu nog. Trump is eigenlijk bezig met een vijandige overname van het Republikeinse platform."

Hoe beoordeel je de Trump- factor?
"Trump boorde in diepe lagen van de samenleving en oogstte, allicht ook tot zijn eigen verrassing, een enorme respons. Toen ik vorige zomer zijn optreden zag in een stadion in Alabama, dacht ik: 'Hier broeit wat.' Hij ging sindsdien van stadion naar stadion en krijgt steun van mensen die zich verlaten en verraden voelen door 's lands elite, Republikeins én Democratisch. Hij komt vreemd genoeg als miljardair op voor lagerbetaalde burgers die geen vooruitgang merken. Zelfs niet na zeven jaar president 'Hope and Change' Obama. Mensen die nooit iets van politiek moesten hebben, zien in hem een nieuwe heiland."

Veel Democraten hopen op presidentskandidaat Trump, zodat Clinton makkelijk kan winnen. Is dat terecht?
"Trump trekt vooral arbeiders aan, met name in cruciale swing states (staten zonder duidelijke meerderheid voor een kandidaat, red.), zoals Ohio en Florida. Dat is traditioneel een Democratisch kiespubliek. Hij beraamt een 'electorale inbraak' bij de Democraten. Daar schuilt het gevaar voor Hillary Clinton. In peilingen versus Republikeinse topkandidaten zit ze in een nek-aan-nekrace. Dat geeft te denken."

In de Volkskrant vergeleek je vorige zomer Trump met Fortuyn. Waarom?
"Ik zie Trump als een Amerikaanse versie van Pim Fortuyn. De Nederlandse elite verkeek zich volledig op Fortuyn. Hij zei wat mensen dachten. Hij was politiek totaal incorrect. Zijn uitspraken verschillen weinig van die van Trump. De media hekelden Fortuyn. Maar tegen de verdrukking in steeg hij. Dezelfde mechanismen zie ik nu in de VS. De 'known unknown' is: hoe diep is de bron waaruit Trump put?"

Hoe zie je de figuur Clinton?
"Clinton moest het anti-establishment ondervangen door ver naar links te schuiven. Sanders opereert vanuit de linkervleugel; hij is tegen de grote banken, tegen vrijhandel en tegen de elite. Clinton is natuurlijk de verpersoonlijking van die elite. De vraag is hoe geloofwaardig haar 'verlinksing' overkomt. Ze is nu ook tegen zaken waar ze vroeger voor was. Ze keert zich tegen vrijhandelsakkoorden, zoals die tussen de VS en Aziatische landen, die ze vroeger verdedigde als 'gouden standaard'.

"De Democraten hebben buiten Clinton geen alternatief, want Sanders is onverkiesbaar."

Welke Republikein zou de beste kans maken tegen Clinton?
"Marco Rubio, senator uit Florida. Rubio zag ik voor het eerst vijf jaar geleden op CPAC, een conferentie van Amerikaanse conservatieven. Ik dacht meteen: daar zit muziek in. Hij wordt nu de Republikeinse Obama genoemd. Rubio is een goede spreker en mediageniek. Als Cubaanse Amerikaan spreekt hij latino's aan. Rubio betekent vooral een generatiewissel: hij is 44, Clinton 68."

null Beeld Natan Dvir / Polaris Images
Beeld Natan Dvir / Polaris Images

Wat betekent Amerika's keuze voor Europa?
"Het eerste gevolg is TTIP, het handels- en investeringsverdrag tussen de VS en de EU. Bij Democraten is vrijhandel een besmet woord geworden. Republikeinen zijn van nature voor, maar Trump is dat niet. Hij verschilt daarin weinig van Sanders."

Kan Europa leven met een president Trump?
"Dat zal wel moeten. Dat moest ook toen Ronald Reagan werd gekozen. Een president Clinton zal assertiever zijn dan Obama. Maar de tijd dat Amerika 'buitenwipper van de wereld' is, is voorbij. Amerikanen willen dat ook niet meer. Clinton zal meer werken via bondgenoten. Europa zal echter veel meer zelf moeten betalen voor zijn defensie.

"Bij Trump of een andere Republikein wordt dat veel erger. Europa moet volgens hen alle defensiekosten zelf betalen. Trump ziet alles door het prisma van 'leiderschap'. Hij zal meteen een akkoord zoeken met Poetin. De twee verschillen als persoonlijkheid niet veel: het zijn pure machtspolitici. Europa, de promotor van soft power, zal met president Trump ontwaken in een andere wereld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234