Vrijdag 13/12/2019

Vier vragen

Derde van diabetespatiënten kent diagnose niet: ‘Dit is onrustwekkend’

“Het is vaak zo dat mensen pas de diagnose kennen nadat ze naar de huisarts zijn geweest voor een ander probleem”, zegt onderzoeker Johan Van der Heyden. Beeld Thinkstock

Tien procent van de volwassen Belgen heeft diabetes, en een op de drie van hen weet niet dat hij of zij aan de ziekte lijdt. De vaststellingen van het nieuwe gezondheidsonderzoek van Sciensano (het Belgisch instituut voor gezondheid) zijn onrustwekkend, zegt onderzoeker Johan Van der Heyden.

‘Tegen 2030 lijdt één op de tien Belgen aan diabetes’, klonken recente voorspellingen over een op til zijnde diabetesepidemie. Volgens dit onderzoek zitten we nu al op dat niveau?

Johan Van der Heyden: “Het is zo dat de cijfers die tot op heden verzameld zijn, vooral gebaseerd zijn op zelfgerapporteerde diabetescijfers of het gebruik van geneesmiddelen. Bij vragenlijsten zie je echter dat een risicofactor zoals overgewicht bijvoorbeeld vaak onderschat wordt, omdat mensen vergeten dat ze kleiner worden naarmate dat ze ouder worden, en ook de sociale wenselijkheid speelt mee. Wie 100 kilogram weegt, zal misschien geneigd zijn om een iets lager cijfer aan te geven.”

“Dit keer hebben we voor het eerst mensen echt onderzocht, en bloed afgenomen bij een representatief staal van de bevolking. Op basis daarvan kunnen we dus ook mensen detecteren die zelf niet weten dat ze aan diabetes lijden. Vandaar die hogere cijfers, al liggen die min of meer in de lijn van de onderzoeken in omliggende landen.”

Dat een op de drie mensen met diabetes er niet van af weet, is wel erg opvallend. Tel daar de mensen bij van wie de behandeling niet optimaal geregeld is, en je komt bijna aan de helft van de patiënten. 

“Dat is inderdaad onrustwekkend, bijna 5 procent van de bevolking laat daardoor slechte bloedwaarden optekenen en loopt dus een zeker risico. Het is duidelijk zo dat als je diabetes slecht of onbehandeld laat, er een aantal complicaties kunnen optreden in een later stadium: onder meer problemen met hart en bloedvaten, en ook nier- en oogproblemen.

“Zeker wat betreft de groep die niet op de hoogte is, blijft het belangrijk om te sensibiliseren in een vroegtijdig stadium. Op dat moment brengt diabetes weinig specifieke symptomen met zich mee: mensen zullen wat vermoeid zijn, wat vaker naar het toilet moeten, maar men gaat dat niet associëren met een belangrijk gezondheidsprobleem. Het is vaak zo dat mensen pas de diagnose kennen nadat ze naar de huisarts zijn geweest voor een ander probleem.”

Er moet dus vooral beter gescreend worden?

“We pleiten zeker niet voor een algemene screening, maar vanaf de leeftijd van 40 kan een preventief medisch onderzoek door de huisarts wel het verschil maken als er een risicofactor aanwezig is. Denk aan leeftijd, geslacht of bloeddrukwaarden.”

Uit het onderzoek blijkt dat ongekende of slecht gecontroleerde diabetes veel vaker voorkomt bij de laagst opgeleiden, hoe komt dat?

“Het is niet zo dat er bij lager opgeleiden minder huisartsencontacten worden vastgesteld. Integendeel, er zijn op vlak van toegankelijkheid geen grote socio-economische verschillen. Wellicht speelt gebrekkige gezondheidskennis en -vaardigheden een rol. Bij lager opgeleiden zie je dat een aantal oorzaken aan de basis van diabetes, zoals ongezonde voedingsgewoontes en minder beweging, vaker voorkomen. In essentie blijft diabetes toch vooral een punt van preventie. Er gebeurt al veel rond voeding, beweging en roken of alcohol, maar deze studie bewijst dat er nog veel werk aan de winkel is.”

Johan Van der Heyden, gezondheidsonderzoeker bij Sciensano. Beeld Sciensano
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234