Vrijdag 24/09/2021

Depressief worden kan ook van overactief immuunsysteem

null Beeld ANP
Beeld ANP

Een depressie hoeft lang niet altijd een psychologische oorzaak te hebben, maar kan ook te maken hebben met een overactief immuunsysteem. De stoffen die immuuncellen in het lichaam aanzetten tot actie, doen in de hersenen juist het tegenovergestelde: ze onderdrukken er het beloningssysteem.

Dat concludeert de Nederlandse farmaceutisch wetenschapper Floor van Heesch in haar proefschrift waarop ze morgen promoveert aan de Universiteit Utrecht.

Immuunstoornis
Volgens Van Heesch is het verstandig om bij mensen met een immuunstoornis altijd te onderzoeken of ze depressieve klachten hebben. Een behandeling met een specifieke combinatie van medicijnen kan bij hen mogelijk meer soelaas bieden dan psychotherapie.

Zodra een virus of een bacterie ons lichaam binnendringt, wordt die herkend door cellen van het afweersysteem die zogeheten cytokines aanmaken. Die stoffen komen via het bloed in het hele lichaam en activeren zo overal afweercellen. De cytokines bereiken ook de hersenen en Van Heesch ontdekte wat ze daar doen: ze versterken de afvoer (de heropname) van dopamine, serotonine en noradrenaline, boodschapperstoffen die nodig zijn om een gevoel van plezier en voldoening te ervaren.

Als minder van die stoffen aanwezig zijn, verstoort dat de communicatie tussen zenuwcellen. 'Een kleine disbalans kan al leiden tot een verandering van gedrag en gemoedstoestand', zegt Van Heesch.

Kankerpatiënten
Dat verklaart mogelijk waarom patiënten met auto-immuunziekten, zoals reuma en ms, vaker depressief zijn. Hun afweersysteem valt het eigen lichaam aan, waardoor zij veel cytokines in hun bloed hebben. Aanleiding voor het promotieonderzoek waren studies bij kankerpatiënten. Van Heesch las dat ook kankerpatiënten die met cytokines worden behandeld, vaker depressief zijn.

Het Utrechtse onderzoek bevestigt opnieuw dat er een samenhang bestaat tussen psychiatrische ziekten en immuunstoornissen. Zo ontdekten Rotterdamse wetenschappers de afgelopen jaren onder meer een verband tussen een overactief immuunsysteem, bipolaire stoornissen en kraambedpsychosen.

Fysieke oorzaak
Van Heesch: "Een depressie kan op meerdere manieren ontstaan en het wordt steeds duidelijker dat we ook rekening moeten houden met een fysieke oorzaak." Bloedonderzoek kan duidelijk maken of bij depressieve patiënten de hoeveelheid cytokines verhoogd is.

De antidepressiva die nu het meest worden voorgeschreven (de zogeheten ssri's) remmen alleen de heropname van serotonine. Om depressieve klachten van fysieke aard te verhelpen is echter meer nodig omdat het overactieve immuunsysteem ook de afvoer van twee andere boodschapperstoffen, noradrenaline en dopamine, versnelt. Er bestaan al medicijnen die noradrenaline en dopamine remmen. Een combinatie van die geneesmiddelen kan mogelijk een effectieve behandeling opleveren, aldus Van Heesch.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234