Dinsdag 06/12/2022

Deodorant? Handgel? Nergens voor nodig

Antibacteriële zepen, deodorants en mondwaters. Volgens microbiologen laat u ze beter links liggen. 'Ze doen meer kwaad dan goed.'

Als het van de Nederlandse Gezondheidsraad afhangt, dan worden producten als Dettol en Listerine uit de winkelschappen geweerd. Zo staat het althans in het rapport Zorgvuldig omgaan met desinfectantia dat gisteren werd gepubliceerd.

De raad stelt dat de desinfecterende middelen die in steeds meer huishoudens worden gebruikt, helemaal niet zo gezond zijn als ze zelf via verpakkingen en reclames doen uitschijnen. Integendeel: de middelen kunnen bacteriën doden die net van belang zijn voor onze gezondheid.

Ook stellen de onderzoekers dat het gebruik tot resistentieontwikkeling leidt. Daarmee doelen ze niet alleen op resistentie tegen de middelen zelf, maar ook tegen antibiotica. Hoe groot dat probleem vandaag is, kunnen ze niet verduidelijken. Wel ziet de Gezondheidsraad voldoende aanleiding om voor een beperkt gebruik te pleiten.

"Een prima rapport", noemt professor Herman Goossens, gerenommeerd microbioloog aan het UZ Antwerpen, het werk van zijn Nederlandse collega's. Hij beaamt: antibacteriële handgels, afwasmiddeltjes, deodorants en tandpasta's zijn helemaal niet nodig. Ze hebben geen bewezen meerwaarde. "Water en zeep werken even goed."

Verbod?

Voor een verbod ijveren, vindt hij evenwel te ver gaan. "De bewijzen dat ze voor antibioticaresistentie zouden zorgen zijn flinterdun." Volgens Goossens zijn er enkele laboratoriaonderzoeken die het verband aantonen. "Maar zeggen dat iemand die thuis lange tijd en veel antibacteriële producten gebruikt, kans loopt dat antibiotica bij hem of haar niet werken, kunnen we niet."

De kans dat het verbod er ooit komt, noemt hij klein. "Bedrijven zouden naar de rechtbank stappen en vragen om harde bewijzen. Die zijn er niet, en die zullen er ook niet meteen zijn." Hij wijst op het gebrek aan cijfermateriaal: net als in Nederland weten we in België niet eens hoeveel mensen deze producten gebruiken, laat staan hoe vaak.

Vraag is ook of een verbod wel een effectieve maatregel is om het verbruik terug te dringen. "Ik vrees dat je zo iets net aantrekkelijker maakt", meent Johan Van Eldere, professor aan het UZ Leuven. In tegenstelling tot Goossens is hij wel bezorgd over de antibioticaresisentie die op lange termijn kan worden ontwikkeld. "Ik volg de geest van het advies: deze producten lijken meer kwaad dan goed te doen."

Hij benadrukt dat ze een uiterst beperkte werking hebben, en durft niet uit te sluiten dat ze op lange termijn tot zaken als een verstoorde hormoonhuishouding zouden leiden. "Maar zeggen dat deze producten acuut gevaarlijk zijn kunnen we niet. Alcohol, sigaretten, suiker: die zijn veel duidelijker schadelijk voor de mens."

Van Eldere merkt op dat, ondanks de bestaande consensus daarover, die laatste producten ook nog gewoon in de schappen liggen. "Om maar te zeggen: het is niet vanzelfsprekend om als overheid zaken te verbieden."

Zowel Van Eldere als Goossens benadrukt dat de antibacteriële producten wel thuishoren in een ziekenhuiscontext. "We moeten zorgen dat we het kind niet met het badwater weggooien. We hebben in die sector net jaren gestreden voor goede hygiëne."

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) liet gisteren weten, naar aanleiding van het Nederlandse rapport, navraag te hebben gedaan bij BAPCOC, de Belgische Commissie voor de Coördinatie van het Antibioticabeleid. "Steunend op de informatie waarover zij beschikken, menen ze niet dat er in ons land meteen moet worden opgetreden", klinkt het op haar kabinet.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234