Vrijdag 27/05/2022

Bellen metJeroen Visser

Denen mopperen niet over terugkeer coronapas: ‘Mensen waarderen voorspelbare overheid tijdens crisis’

De Deense premier Mette Frederiksen kondigt nieuwe maatregelen aan op een coronapersconferentie in Kopenhagen. Beeld Olafur Steinar Gestsson / EPA
De Deense premier Mette Frederiksen kondigt nieuwe maatregelen aan op een coronapersconferentie in Kopenhagen.Beeld Olafur Steinar Gestsson / EPA

Scandinavische landen als Zweden en Denemarken zijn gedurende de pandemie vaak aangewezen als lichtend voorbeeld van degelijk coronabeleid – al dan niet terecht. Inmiddels lopen de besmettingen in haast heel Europa op. ‘De Denen zijn altijd heel streng geweest. Als je als overheid voorspelbaar bent in crisissituaties, dan waarderen mensen dat’, zegt onze Scandinavië-correspondent Jeroen Visser.

Dylan van Bekkum

In september stonden we allemaal met open mond te kijken hoe Denemarken als een van de eerste landen alle maatregelen losliet. Hoe is het de Denen sindsdien vergaan?

‘Maandagavond is het nieuws gekomen dat de coronapas weer ingevoerd gaat worden, voor cafés, restaurants en plekken waar meer dan tweehonderd mensen aanwezig zijn, zoals bioscopen en musea. Dat is de eerste maatregel die sinds 1 september weer genomen wordt. Daarvoor was het in Denemarken alsof corona niet bestond. Ook voor ongevaccineerden waren er helemaal geen restricties.’

‘Daar moet ik wel meteen bij zeggen dat de Deense premier op 1 september al aangaf dat ze het coronabeleid zouden bijstellen als de besmettingscijfers weer op zouden lopen. Dus het is niet zo dat de Deense regering nu op hun besluit terugkomt. De vaccinatiegraad in Denemarken is heel hoog, 76 procent van de totale bevolking, maar nu de restricties zijn losgelaten zie je dat mensen toch besmet raken. In oktober viel het in Denemarken nog reuze mee met ongeveer 500 besmettingen per dag, maar vandaag waren het er 2.700. Dat vinden ze in Denemarken te veel.’

‘Dus komt nu die coronapas weer, maar er worden er nog meer maatregelen verwacht. Bijvoorbeeld het sluiten van nachtclubs en het weer invoeren van de mondmaskerplicht op bepaalde plekken. De Denen zijn altijd heel streng geweest.’

Het vertrouwen in de Deense overheid en het coronabeleid was altijd hoog, bleek uit sociaalwetenschappelijk onderzoek. Heeft dat vertrouwen nu een knauw gekregen?

‘Nee, ik denk dat dat vertrouwen hoog blijft. Het Deense coronabeleid is heel voorspelbaar, de regering heeft in september al aangekondigd dat ze het virus in de gaten blijven houden. En als je als overheid voorspelbaar bent in crisissituaties, dan waarderen mensen dat. Natuurlijk is er hier ook wel tegenstand, de rechtse Volkspartij is nu tegen het herinvoeren van de coronapas. Maar dat is wel oppositie in de marge, het beleid wordt breed gesteund. Iedereen in Denemarken voelde deze maatregelen ook al aankomen.’

In zowel Noorwegen als Denemarken lopen de besmettingen snel op, in Zweden valt dat (voorlopig) mee. Hoe komt dat?

‘De besmettingscijfers vallen wel mee, maar er wordt ook niet zo veel getest. Er worden in Zweden 20.000 tests per dag afgenomen, in Denemarken 90.000. (In België zijn dat er zo’n 75.000, red.) Dat komt ook omdat testen in Zweden niet ontzettend wordt aangemoedigd. Je moet je alleen testen als je niet gevaccineerd bent, gevaccineerden hoeven bij klachten alleen thuis te blijven. De testcapaciteit is de afgelopen tijd ook afgeschaald. Er zijn nu 800 besmettingen per dag, maar het zou me echt niet verbazen als dat in werkelijkheid meer is.’

Er wordt gesuggereerd dat Zweden door het soepele beleid, zonder lockdown, nu door de vele besmettingen groepsimmuniteit heeft opgebouwd. Valt daar iets voor te zeggen?

‘Dat is moeilijk hard te maken. Ze zeggen dat 1,2 miljoen van de 10,4 miljoen inwoners besmet zijn geraakt, maar dat is een schatting. Het is ook niet te zeggen hoe blijvend die immuniteit is. Als je kijkt naar de ic-opnames, dan liggen die in Zweden zelfs ietsje hoger als in Denemarken.’

Is het vertrouwen in de overheid in Zweden ook zo hoog?

‘In Zweden is wel iets meer kritiek op de overheid. Vorige week kwam een rapportage over het coronabeleid naar buiten en daaruit bleek wel dat Zweden minder goed gepresteerd heeft. Het beleid was te traag en niet goed genoeg, luidde de conclusie. Dat is een belangrijk verschil: Noorwegen en Denemarken hebben in het begin van de coronacrisis heel snel gehandeld, bijvoorbeeld door de grens te sluiten.’

‘En in februari komt een grote evaluatie van de No Lockdown-policy, daar ben ik heel benieuwd naar. Zweden werd geroemd door mensen met een meer libertarische inslag, maar ook aangehaald als voorbeeld van hoe het niet moet door mensen die juist voorstander waren van een strenge lockdown.’

‘Het beleid om geen lockdown in te voeren kan ook voordelen hebben opgeleverd voor bewoners. De scholen zijn hier nooit dicht geweest, dat heeft vast ook heel veel voordelen.’

We hebben het bij jouw aantreden als correspondent gehad over de verschillen tussen de Scandinavische landen die nog weleens over het hoofd zijn gezien. Is dit zo’n verschil?

‘Ja, dat is wel heel interessant. Denemarken is een high trust- maatschappij, ik dacht dat Zweden dat ook was. Maar daar is duidelijk voor een andere beleid gekozen. In Zweden is veel meer nadruk op aanmoediging in plaats van druk en met zo min mogelijk restricties. Dat impliceert dat de Zweden een zekere mate van vrijheid hebben willen behouden. Een paar dagen geleden was hier in de Avicii Arena in Stockholm nog een e-sport evenement met 16.000 bezoekers, zonder coronapas. Er is in Zweden niemand die überhaupt nadenkt over het invoeren van een coronapas.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234