Woensdag 12/05/2021

Dendermonde, waar de Daltons thuis zijn

De vakbonden zijn niet verbaasd en noemen de verouderde gevangenis een penitentiaire archeologische site. ‘Welk nut heeft het om nieuwe deuren te steken als de tralies rot zijn?’

Het leest als een thriller. Iets voor middernacht beginnen de Albanezen Adi Martinaj (33) en Ilir Ceni (31) in de gevangenis van Dendermonde aan hun minutieus voorbereid plan. Ze zitten samen op cel. Een eenpersoonscel, want de gevangenis is overbevolkt. De tralies zijn vermoedelijk al doorgezaagd, de lakens aan elkaar geknoopt. Het is wachten tot de cipier die zijn nachtronde doet gepasseerd is.

Via het raam van hun cel gaat het dan snel richting een hek met prikkeldraad, waar ze met behulp van lakens over kunnen. Daarna lopen ze naar de buitenmuur. Die is beveiligd met elektrische bedrading, beter bekend als ‘schrikdraad’. Als ze die doorknippen, gaat het alarm af. Maar het is te laat. De bewakers zien de twee nog op de buitenmuur staan, daarna zijn ze weg. De politie begint een zoektocht in de buurt, maar zonder succes. Martinaj en Ceni zaten vast voor diefstal met inbraak, valsheid in geschrifte en bendevorming. Geen doetjes dus.

“Het was een zeer propere manier van ontsnappen”, zegt Laurent Sempot, woordvoerder van het directoraat-generaal van het Gevangeniswezen. “En, in tegenstelling tot hoe het overkomt, was deze ontsnapping zéér goed voorbereid. Ze hebben ook al hun materiaal, op de lakens na, meegenomen bij hun vlucht. We weten dus nog niet waarmee de tralies doorgezaagd zijn, of dat al in de gevangenis aanwezig was, of dat het op de een of andere manier binnengesmokkeld is.”

Opendeurdag

De gevangenis van Dendermonde staat al langer ter discussie. Het is een erg oude gevangenis, “een penitentiaire archeologische site” noemt VSOA-vakbondsman Guy Milis het zelfs. Sinds er vijf jaar geleden maar liefst achtentwintig gevangenen tegelijk ontsnapten - een actie die algauw schertsend The Great Escape werd genoemd - staat Dendermonde in het collectieve geheugen gegrift. Heeft de gevangenis dan niets geleerd van die ongewilde opendeurdag, die lukte omdat twee snuggere gevangen hadden uitgevist dat het eigenlijk niet zo moeilijk was om een celdeur van binnenuit te forceren?

“Na de ontsnapping in 2006 is er geïnvesteerd in nieuwe deuren en meer camerabewaking”, zegt Sempot. “Helaas was de route die deze twee genomen hebben niet helemaal afgedekt door de camera’s. Ze zijn 1 à 2 seconden in beeld geweest, daarna waren ze weer weg. Het ging zo snel dat we pas bij het herbekijken van de beelden hebben vastgesteld dat ze wel degelijk gefilmd waren.”

“Welk nut heeft het om nieuwe deuren en camera’s te steken als de tralies rot zijn?”, vraagt Luc Neirynck, nationaal secretaris ACV openbare diensten zich af. “De infrastructuur is hopeloos verouderd.”

“Er is een nieuwe gevangenis op komst”, reageert Sempot, “die klaar zou moeten zijn tegen eind 2013.” Tot die tijd moet men het doen met de infrastructuur aan de Sint Jacobstraat.

Hoera-sfeertje

Ontsnappen met materiaal dat in elke Brico te krijgen is, het doet toch bijzonder ouderwets aan na de recentere ontsnappingspogingen à la Ashraf Sekkaki - denk helikopters, gijzelaars en gangsterliefjes.

“Door de overbevolking heeft het personeel amper tijd voor zijn kerntaken”, zegt Milis. “Het controleren van de tralies gebeurt tussen de soep en de patatten.” Er is ’s nachts ook maar een beperkte bezetting die de veiligheid controleert. In Dendermonde zou het gaan om vier, soms vijf mensen. Zij staan in voor de bewaking van 242 gevangenen. Toch wil Neirynck, die zelf twintig jaar werkte in diverse gevangenissen in Vlaanderen, niet met de vinger naar de cipiers wijzen. “Geen enkele gevangenis is 100 procent waterdicht. Zelfs in de nieuwe gevangenis in Brugge heeft men al tralies doorgezaagd. En, zo blijkt nu, soms zijn de meest dwaze methodes ook de meest efficiënte.”

“De sfeer in de gevangenis is nu te snijden”, vermoedt Neirynck. “Het zijn alleszins niet de prettigste momenten voor de cipiers. Na een gelukte ontsnapping hangt er altijd een hoera-sfeertje onder de gevangenen. De kans dat er nog gedetineerden een poging zullen ondernemen is groot. ‘Nu zal het wel lukken’, denken ze dan, maar dat eindigt vaak in domme pogingen met weinig kans op slagen.”

“Goed opgezetten pogingen, zoals deze, hebben wel een kans op slagen. Gedetineerden hebben natuurlijk tijd genoeg om zoiets tot in de puntjes uit te denken. Ze zullen wel een paar nachten wakker gelegen hebben om de rondes van de bewakers te controleren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234