Dinsdag 17/09/2019

Den Haag draait geldkraan Rwandees regime dicht

Twee jaar geleden had een soortgelijke beslissing van Nederland én Zweden behoorlijk wat impact op het beleid van Rwanda. President Paul Kagame herzag toen zijn militaire steun aan de Oost-Congolese rebellenleider Laurent Nkunda, waardoor de kans op stabiliteit in de regio groter werd.

De Nederlandse minister Uri Rosenthal en staatssecretaris Ben Knapen van Buitenlandse Zaken maakten de opschorting van de begrotingssteun bekend via een brief aan het parlement. Volgens die mededeling nam het Nederlandse kabinet die beslissing “omdat de vrijheid van meningsuiting en de politieke ruimte in het Centraal-Afrikaanse land daarvoor nog onvoldoende zijn gewaarborgd”.

Budgetsteun komt neer op een directe injectie in de begroting van een land. Voorstanders menen dat een ontwikkelingsland zo meer zeggenschap over de hulp krijgt, tegenstanders beschouwen het als een blanco cheque aan corrupte regimes.

Den Haag had Rwanda in 2008 in totaal 7 miljoen euro budgetsteun toegezegd. Maar na de publicatie van een zeer kritisch VN-rapport kondigde Nederland samen met Zweden in 2008 aan om de begrotingssteun te bevriezen. Uit het bewuste VN-rapport bleek overduidelijk dat Kigali directe steun verleende aan de rebellenbeweging van krijgsheer Laurent Nkunda, die dat jaar een oorlog was begonnen tegen het Congolese regeringsleger. De Zweeds-Nederlandse maatregel had succes want Kigali zette haar steun aan Nkunda stop waarna de krijgsheer werd gearresteerd.

Autoritaire aanpak

De recente Nederlandse beslissing komt er omwille van de autoritaire aanpak van het Kagame-regime. De Rwandese verkiezingen van augustus dit jaar waren allerminst vrij en transparant, en de oppositie kreeg geen eerlijke kans om eraan deel te nemen. Enkele belangrijke oppositieleiders werden gearresteerd en zitten nog steeds achter tralies, onder hen Victoire Ingabire, die jarenlang in Nederland woonde.

België geeft geen begrotingssteun aan Rwanda maar investeerde de jongste drie jaar wel zo’n 35 miljoen euro per jaar in het Centraal-Afrikaanse land. Een deel daarvan gaat naar de budgetten Onderwijs en Gezondheidszorg.

Bogdan Vanden Berghe, algemeen secretaris van de ngo-koepel 11.11.11, roept Belgisch ontwikkelingsminister Charles Michel (MR) op om meer inspanningen te doen om de EU-lidstaten op één kritische lijn te krijgen. “Vandaag zeggen de Nederlanders hun begrotingssteun op, maar Groot-Brittannië blijft zulke steun nog wel geven. Alle donoren praten momenteel door elkaar, waardoor de Europese Unie momenteel geen efficiënt beleid kan voeren tegenover Rwanda. België zou meer inspanningen kunnen leveren om de lidstaten op één lijn te krijgen, zeker nu ons land Europees voorzitter is. Het is belangrijk dat Europese landen het Rwandese beleid niet klakkeloos ondersteunen want op het vlak van democratische vrijheid en mensenrechten zijn er in dat land ernstige problemen.”

CD&V-senator Sabine de Bethune vindt dat ook België zich streng moet opstellen ten aanzien van Rwanda: “We moeten de dialoog met Kigali handhaven maar we moeten daarbij wel zeer kritisch en strikt tewerk gaan. Er zijn grote problemen in Rwanda: gebrek aan vrije meningsuiting, onderdrukking van de oppositie. We hebben het recht om ons daartegen te verzetten.”

Vandaag vindt in Brussel een Europese raad van ontwikkelingsministers plaats maar Charles Michel wou gisteren nog niet meedelen of er over Rwanda gesproken zal worden.

‘Goed bestuur’

De kans dat de Rwandese president Kagame zeer stoïcijns op de Nederlandse sanctiemaatregel zal reageren, is zeer groot. Onlangs liet Kagame zich nog zeer kritisch uit over de Europese landen omdat die voortdurend kritiek uiten op zijn regime. Aan het Rwandese persagentschap RNA zei Kagame dat hij een veel moeilijkere job had dan de meeste andere presidenten omdat hij zich voortdurend tegenover buitenlandse politici moet verantwoorden. “Zelfs ten aanzien van die landen die er gedurende lange tijd niet in slagen om een regering te vormen en die hier komen uitleggen wat goed bestuur is.” Een duidelijke verwijzing naar het geblokkeerde België.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234