Dinsdag 19/01/2021

Demografische bom als uitdaging

Tegen 2050 zal Vlaanderen 7, 5 miljoen inwoners herbergen. Als iedereen die schamele koek blijft aansnijden, komen daar geheid conflicten van. Toch?

The Ambition of the Territory is een project van Architectural Workroom Brussel in samenwerking met cartograaf Joost Grootens, het ontwerpbureau GRAU, architecten De Vylder Vinck Taillieu en kunstenaar Ante Timmermans. Samen vormt dat AWJGGRAUaDVVTAT. Zowel het Vlaams Architectuur Instituut als het Team Vlaams Bouwmeester zetten er hun schouders onder.

Tijdens de Architectuurbiënnale Venetië brak deze expo geen potten. De presentatie was niet erg trefzeker, zodat het bij een vluchtig bezoek kon lijken alsof het hier om de promotie van een regio ging. In Antwerpen komen de uitdagende denkbeelden van The Ambition veel beter uit de verf. Uitgangspunt is een nieuwe visie op de versnippering van het Vlaamse landschap en de rol van steden daarin. Die wijkt sterk af van die van het Ruimtelijk Structuurplan (RSV). Dat probeerde sinds 1997 het gebruik van de grond duurzaam te regelen, maar haalde lang niet alle doelstellingen.

Soep van functies

Vlaanderen is relatief vlak, vruchtbaar, en rijkelijk voorzien van (water-)wegen. Om te bouwen volstaan een schop en een truweel. Gevolg: vanaf de 12de eeuw gingen mensen overal aan de slag, zonder veel overheidsbemoeienis. Pas na WO II liep die ruimteconsumptie door de aanwas van bevolking en industrie uit de hand. Het RSV wilde het tij keren door in te zetten op compacte steden en een zonering van het buitengebied. Maar de (beton-) boer, hij ploegde voort. Het RSV bracht geen trendbreuk teweeg. Het 'Beleidsplan Ruimte Vlaanderen' (BRV) van Minister Muyters ontstond in die context.

Binnen dat kader geeft The Ambition een voorzet. Het wondermiddel van het RSV-plan was de 'compacte stad' die als een spons functies moest opnemen om elders ruimte te vrijwaren. Vlaanderen is echter geen land van compacte steden, maar al eeuwen een 'nevelstad'. De functieverweving is er even intens als in de grote metropolen, maar dan horizontaal gespreid. Geen twee streken zijn daardoor dezelfde. Wie goed toekijkt kan zijn voordeel doen met die situatie: de 'soep van functies' die ons landschap vormt kan door gerichte ingrepen van onderuit veel synergie doen ontstaan. Met als resultaat een'Vlaamse', uitgesmeerde versie van de compacte stad.

De essentie van de expo bestaat dan ook uit concrete projectvoorstellen. Video's leren je bovendien hoe kemphanen als de Boerenbond of Bond Beter Leefmilieu elkaar plots vinden in een dergelijke benadering van het landschap. Buitenlandse stedenbouwkundigen als Paola Vigano voegen interessante vergelijkingen met analoge situaties elders in Europa toe. In een miniatuurversie van het Belgisch paviljoen in Venetië vertaalt Timmermans dit denkwerk in tekeningen. Simpele kost is dat niet, maar het zet wel aan tot nadenken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234