Zaterdag 21/05/2022

Democratie in het Midden-Oosten, alleen als het ons goed uitkomt

Democratie kun je niet van bovenaf opleggen, zeker niet met bombardementen

Ludo De Brabander

wantrouwt de democratiseringsdrift van Washington in Midden-Oosten

Ondanks de gruwelijke berichten over de slachtpartij in Haditha, en de dreigende oorlog in het zuiden van Afghanistan, hebben de Verenigde Staten nog steeds de mond vol over de verspreiding van de democratie. Hoewel de VS er met hun militaire interventies voor gezorgd hebben dat Irakezen en Afghanen naar de stembus konden, kun je bezwaarlijk stellen dat er sprake is van democratie, wel integendeel. Het dagelijkse geweld doet terugdenken aan de periode van de Saddamdictatuur. Zoals de Iraanse dissidente journalist Akbar Ganji, de winnaar van de 'Gouden Pen van de Vrijheid' het stelde: democratie kun je niet van bovenaf opleggen, zeker niet met bombardementen.

De Arabische bevolking kijkt met groot wantrouwen naar de democratiseringsdrift van Washington. Sinds de tweede helft van de twintigste eeuw, bestaat de VS-politiek in de regio uit drie pijlers: olie, stabiliteit en Israël. Democratie moet wijken voor steun aan autoritaire regimes die de energiebevoorrading richting het Westen moeten beveiligen. Denk maar aan de door de CIA georchestreerde staatsgreep 'Operation Ajax' in 1953 tegen premier Mossadeq als antwoord op diens nationalisering van de Iraanse olie.

Washington koestert vandaag meer dan ooit zijn discours over democratie, maar verhoogt zijn steun aan autoritaire regimes. Militaire hulp aan Jordanië steeg van 76,5 miljard in 2001 naar 207,4 miljard in 2005. De steun aan het Marokkaanse regime steeg in dezelfde periode van 3,5 miljoen naar 17 miljoen dollar. Saudi-Arabië kon ondanks grove mensenrechtenschendingen blijven rekenen op grote Amerikaanse wapenleveringen. Veruit de grootste slokop is Egypte. In 2004 kon Caïro rekenen op 1,87 miljard dollar. Dat de VS zich bij de recente Egyptische verkiezingen kritisch uitlieten over het autoritaire optreden tegenover opposanten, verandert niets. Het debat dat midden mei in het Amerikaanse Congres is gevoerd spreekt boekdelen. Een van de regeringsvertegenwoordigers verdedigde de steun aan Egypte als een instrument bedoeld voor de creatie van "een defensiemacht die in staat is de VS veiligheid te ondersteunen". Hij voegde eraan toe dat militaire steun belangrijk is voor de ontwikkeling van een strategisch partnerschap met Egypte, en dat het heeft bijgedragen aan een brede reeks van VS-doelen in de regio". In het debat toonden Congresleden zich bezorgd over de opgang van de moslims en de overwinning van Hamas, en waarschuwden voor de democratisering in het Midden-Oosten. Washington beseft nu dat echte democratie de bevriende, autoritaire regimes als dominostenen zou doen vallen.

Iedereen is het erover eens dat deze verkiezingen democratisch zijn verlopen. In het Westen kijkt men met onbegrip naar de keuze van het Palestijnse volk: 'Een zware slag voor het vredesproces'. Maar waar was dat vredesproces dan? Israël zette zijn kolonisatie- en annexatiepolitiek van de Palestijnse gebieden nooit stop. Tijdens de Osloperiode verdubbelde het aantal nederzettingen. Sinds januari 2001 weigerde Sharon te onderhandelen en nam hij unilaterale maatregelen. Premier Olmert trok onlangs naar Washington om de goedkeuring te vragen voor zijn plan om de definitieve grenzen tegen 2010 vast te leggen (lees: een kleine helft van de Westelijke Jordaanoever bij Israël in te lijven). De Israëlische politiek is in strijd met het internationaal recht dat stelt dat de 720 km lange muur die op Palestijnse grond wordt gebouwd, illegaal is. Toch krijgt Israël bijna 30 procent van alle buitenlandse VS-steun, waaronder 2,2 miljard dollar militaire steun jaarlijks! Washington voert een pro-Israëlisch beleid en spreekt zijn veto uit bij elke poging om Israël in het gareel te dwingen.

Financiële steun voor Palestijnse gebieden is opgeschort om Hamas onder druk te zetten. Alle rapporten tonen dat de situatie catastrofaal wordt, met 75 procent van de bevolking onder de armoedegrens. Vorige week waren vertegenwoordigsters van Palestijnse vrouwenorganisaties op doortocht in België. Hoewel de Hamasoverwinning niet meteen perspectieven biedt voor hun positie als vrouw, zijn ze verontwaardigd hoe de Palestijnse bevolking gestraft wordt voor haar keuze. Ze waren het erover eens dat wanhoop en de inertie om een einde te maken aan hun ellende, de bevolking in de armen heeft gedreven van Hamas. De internationale reactie op de Hamasoverwinning vinden ze hypocriet, want hoe kunnen Palestijnen voortaan nog komen tot een legitieme vertegenwoordiging?

De Europese ministers buigen zich deze week over de situatie in het Midden-Oosten. Luisteren naar de betrokken bevolking ware goed. Die hunkert naar democratie én rechtvaardigheid. Vooral dat laatste lijkt verbannen uit hun vocabulaire.

Ludo De Brabander is stafmedewerker van de vzw Vrede

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234