Donderdag 13/05/2021

Delphi

O lezer, u bent een goudzoeker. Net zoals ik. We zitten samen opgesloten in een goudmijn van informatie zonder nooduitgang.

Deze week zat ik naar een zekere Costas Mitropoulos te kijken, die tijdens het middagjournaal klonk als een immoschandknaap met grijs rond de slapen. Een Griekse staatsinstelling die TAIPED heet, heeft de ultieme privatisering van het onfortuinlijke land in gang gezet. Mitropoulos en zijn legertje ambtenaren waren dit al eerder van plan, maar het tijdstip werd slim genoeg gepland na de verkiezingen. Soit, wat ligt er in de afprijsbakken? Een paar eilanden, een jachthaven hier en daar, heel veel exploitatiegronden en minstens één casino. Uiteraard dat laatste beeld van een verkommerd speelhol op een heuvel zweepte mijn ironisch gemoed naar Olympische hoogten.

Maar het is niet om te lachen, o fooraap die ik ben, het is bloedserieus. Ondertussen hebben u en ik, o lezer, mogen meemaken dat ons aller wereldwelzijn in de handen lag van de Grieken en hun verkiezingen. Zelfs Herman van Rompuy kon niet anders dan toegeven dat met de stembusgang van een failliet land onze verdwaasde kop voor een etmaal lang op een kapblok lag. Leve Europa! Leve de wereld! One at last!

De beelden van de persmuskieten die zich rond de nu onfris ruikende navel van onze Westerse Beschaving verzamelden, stemden uw goudzoeker wat onbehaaglijk. Ik dacht aan Delphi, ooit de enige echte bol in de buik van de Griekse cultuur, en zocht soelaas in de goudmijn. Apollo zij geprezen dat de BBC vorig jaar een pracht van een documentaire over deze mysterieuze plek heeft gemaakt en dat je ze onder de titel Delphi - The Bellybutton of the Ancient World op YouTube kan terug vinden. Archeoloog Michael Scott leidt ons immer enthousiast, zelfs wat hijgerig rond op een plek die nog maar een eeuw geleden werd blootgelegd in al haar pracht. Het enige dat uw goudzoeker wist, is dat mensen van heinde en ver duizenden jaren geleden naar Delphi trekken om het orakel van Apollo te raadplegen. Ik wist tevens dat een priesteres in trance ging om dan legerbevelhebbers en ander machtig volk een raadselachtig advies te geven aangaande oorlogsplannen en ander geopolitieke hoofdbrekers. Maar dat ze daadwerkelijk hallucineerde vanwege de opwaarts kringelende damp van een spul dat 'etheen' heet, daar had ik geen weet van.

Mijn geschoolde verbeelding vol lacunes zag voorheen enkel een tempel; wist ik veel dat Delphi een ware metropolis is geweest waar een hele rijkdom van tempels en exquise vervaardigde beelden het landschap beheersten. Deze navel was een veruitwendiging van wereldlijke macht en een levende bron van informatie uit alle uithoeken van de antieke wereld, en dat laatste kan oneerbiedig worden vergeleken met de zich steeds uitbreidende schuttingmuur van berichten die Facebook heet.

Terwijl deze informatie een goudzoeker voeden kan, daagt het evenzeer dat de documentairemakers met een zekere vorm van listigheid, Odysseus waardig, ook iets over onze wereld willen zeggen. Want ook nu verzamelen toeristen zich in Delphi en ook nu wordt er informatie uitgewisseld. De camera registreert enkele Canadese mensen die het langs hun neus weg hebben over opstand in eigen land na de kredietcrisis... Het beroemdste aforisme uit Delphi werd ons door de antieke schrijver Pausanias overgeleverd: gnothi seauton of 'ken uzelf'. Onverwoestbare, uitdagende woorden die de verzopen moralist in mij graag boven elke informatiemuur van alle sociale media wil zien staan, al was het maar bij wijze van sarcasme.

Mijn kennis werd nog maar eens uitgebreid toen gastheer Michael Scott onthulde dat er ook andere woorden in Delphi terug te vinden waren die minstens even prikkelend blijken. Ooit al van meden agan gehoord? Scott vertaalt ze in zijn moedertaal als nothing in excess. Het was een boodschap die naarmate die tijd verstreek minder en minder begrepen werd op deze heilige plek. Hier is immers de gedachte van de Griekse eenheid ontstaan. Haar symbool was een zuil, bestaande uit drie naar boven kronkelende slangen met bovenaan een perfecte bol rustend op hun slangenkoppen. Wij hebben die blauwe vlag met gouden sterren. Wanneer werd die eenheid tenietgedaan? Toen Athene zichzelf als grote leider achtte.

Uiteindelijk, vele eeuwen later, werd die zuil helemaal naar Constantinopel, het huidige Istanbul, verscheept. Zij die toen wereldleiders waren gebruikten het als louter verfraaiing van een fontein. Nothing in excess: de documentaire besluit met een subtiel gebrachte vingerwijzing naar de kredietcrisis. Het gebrek aan eenheid en de hegemonie van een ander binnen die eenheid schemert er in mijn verbeelding ook door. Leve Europa! Leve Duitsland! Hebt u hem? De geschiedenis lacht ons uit te Delphi.

Elke donderdag gaat schrijver Jeroen Olyslaegers op zoek naar goud in de ondergrond.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234