Donderdag 05/08/2021

Delhaize verkoopt vijf Max Havelaar-producten

Logo te vinden op steeds meer voedingsmiddelen

Sinaasappelsap en thee zijn de jongste nieuwigheden in het steeds verder uitdijende productengamma van Max Havelaar.

Brussel

Ruben Mooijman

Supermarktketen Delhaize introduceert deze week zijn vijfde Max Havelaar-product. Na koffie, bananen, honing en thee komt er nu ook sinaasappelsap met het logo van Multatuli's alter ego op de markt.

Het Max Havelaar-keurmerk is voor de consument een teken dat het desbetreffende product op een 'eerlijke' wijze tot stand is gekomen. Dat wil zeggen dat de producent een behoorlijke prijs voor de grondstof heeft gekregen, dat de verwerking onder behoorlijke arbeidsomstandigheden tot stand is gekomen en dat internationale groothandelaars geen woekerwinsten hebben kunnen boeken met het verhandelen van het product. De koffie bijvoorbeeld, het bekendste Max Havelaar-product, wordt aangekocht bij kleine coöperaties die op die manier minder afhankelijk worden van de groothandel. Het effect van de erg lage koffieprijs op de wereldmarkt wordt daardoor verzacht.

De meeste consumenten kennen de achtergrond van het Max Havelaar-logo op een pakje koffie. Maar bij andere producten is de betekenis minder duidelijk. Dat er bij de productie van een pak fruitsap ook sprake kan zijn van eerlijke prijzen en menswaardige arbeidsomstandigheden, is minder voor de hand liggend. Voor dit product werkt de producent niet samen met kleinschalige producenten, zoals bij koffie en bananen. Sinaasappelen en ook thee worden immers bijna uitsluitend geproduceerd op grootschalige plantages.

Een pak sinaasappelsap met een Max Havelaar-logo betekent dat het sap tot stand is gekomen met de inachtneming van een aantal minimumvoorwaarden wat betreft de arbeidsomstandigheden. Ten eerste zijn er geen kinderen ingezet voor de pluk. Dat is niet vanzelfsprekend, want in Brazilië, de grootste fruitsapexporteur ter wereld, werken 2,5 miljoen kinderen jonger dan 14 jaar in de plantages. Hoewel kinderarbeid officieel verboden is, worden de kinderen door hun ouders meegenomen naar de plantages om een handje toe te steken bij de pluk. Daarmee hopen ze het karige gezinsinkomen aan te vullen. Producenten van Max Havelaar-sinaasappelsap hebben zich er verder toe geëngageerd om behoorlijke lonen te betalen, uitsluitend werknemers in te schakelen die ingeschreven zijn bij de sociale zekerheid en om aanvaardbare arbeidsomstandigheden te garanderen. Dat laatste is belangrijk, bijvoorbeeld in verband met het pesticideverbruik.

Voor de thee met het Max Havelaar-logo geldt hetzelfde. Ook dit product wordt geplukt door laagbetaalde arbeiders, vaak Indiase vrouwen van laag aangeschreven kasten. Op de theeplantages in India zouden ongeveer 80.000 kinderen werkzaam zijn. Slechts 10 procent van het bedrag dat de consument in België voor een pakje thee betaalt, komt terecht in het producerende land. Veel van de winst komt ten goede aan multinationals als Unilever en Tata Tea, die het grootste deel van de wereldwijde theemarkt beheersen.

Belangrijk is ook dat fruitsap- en theeproducenten die met Max Havelaar in zee gaan, er zich toe verbinden om naast het wettelijke minimumloon ook een sociale premie te betalen. Daarvan worden opleidings- of gezondheidsprojecten gefinancierd die de plantagearbeiders ten goede komen.

Dirk Steurs van Max Havelaar geeft toe dat de boodschap naar de consument wat diffuser wordt. "Koffie en ook chocolade zijn producten waar een link te leggen valt met de internationale grondstoffenmarkt. Koffie en cacao worden genoteerd op internationale beurzen. Dat geldt voor thee of sinaasappelsap niet. Maar de overeenkomst tussen de logo's op alle producten is dat de Max Havelaar-producten altijd mensen in het zuiden ten goede komen en te maken hebben met een ontwikkelingsdoelstelling. We willen met de producten die landen de kans bieden om te participeren aan de wereldhandel."

Steurs denkt dat het Max Havelaar-logo aan nog veel meer producten gehecht kan worden. Diversificatie naar non-food behoort tot de mogelijkheden. Zal het logo daarmee niet erg lijken op het sociaal label dat recentelijk na jaren van voorbereidend werk door SP.A-volksvertegenwoordiger Dirk Van der Maelen een wettelijke basis kreeg? Steurs vindt van niet "Het sociaal label gaat ervan uit dat producenten zich aan de wet moeten houden en aan internationale conventies die in bijvoorbeeld de Internationale Arbeidsorganisatie zijn afgesproken. Max Havelaar gaat verder. Wij hanteren ook prijsbepalingen en we zorgen ervoor dat er geïnvesteerd wordt in sociale voorzieningen en milieumaatregelen."

Ondanks alles hebben de Max Havelaar-producten nog altijd een gering marktaandeel. De koffie komt niet verder dan 1,5 procent van de markt, de bananen doen het wat beter. Bij GB bijvoorbeeld is 6 procent van alle verkochte bananen voorzien van een Max Havelaar-logo. Voor het sinaasappelsap hoopt Steurs op een marktaandeel dat vergelijkbaar is met de koffie. De thee zal wellicht zelfs dat niet halen.

Om de nieuwe Delhaize-producten onder de aandacht te brengen, zullen medewerkers van de Oxfam Wereldwinkels morgen voor 29 Delhaize-supermarkten promotie voeren.

Max Havelaar-keurmerk is voor de consument een teken dat het product op een 'eerlijke' wijze tot stand is gekomen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234