Zaterdag 27/02/2021

Dehaene steekt bijna-akkoord Verhofstadt in nieuw kleedje

Als Spirit zaliger in de lente van 2005 niet had dwarsgelegen, dan was Brussel-Halle-Vilvoorde al gesplitst. Het bijna-akkoord van toenmalig premier Guy Verhofstadt (Open Vld) blijft vijf jaar later de onderhandelaars inspireren. Zeker is alleszins dat koninklijk opdrachthouder Jean-Luc Dehaene (CD&V) minstens een aantal voorstellen heeft overgenomen in zijn ultieme splitsingsvoorstel.

Splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde was in 2005 al ei zo na geregeld onder paars

Inschrijvingsrecht voor Franstaligen in de Vlaamse rand, soepeler omspringen met de faciliteiten, de rondzendbrief-Peeters schrappen, extra centen voor Brussel... De contouren van het bijna-akkoord uit 2005, ook wel het paarse Egmontbis genoemd, kunnen er vandaag moeilijk anders uitzien.

Verhofstadt botste in mei 2005 op het kleine Spirit toen hij Brussel-Halle-Vilvoorde probeerde te splitsen. Het was uiteindelijk de kartelpartner van sp.a die via zijn staatssecretaris Els Van Weert de stekker uit de onderhandelingen trok. De ondertussen verdwenen partij vond de toegevingen aan de Franstaligen, de pasmunten voor de splitsing van B-H-V, te ver gaan. “Het was niet één bepaald onderdeel van wat op tafel lag dat ons niet aanstond, het was het volledige pakket dat gewoon een totaal onevenwicht vertoonde”, herinnert toenmalig Spirit-voorzitter Geert Lambert (nu Groen!) zich nog.

Vijf jaar later is B-H-V helemaal terug van nooit weggeweest. Ofwel bereikt Dehaene deze week een akkoord, ofwel is het voorbij voor de regering-Leterme II. Iedereen looft de creativiteit van de loodgieter, maar de Franstalige tegeneisen voor een splitsing zijn min of meer bekend en de pasmunten zijn niet onuitputtelijk. Er liggen dus onvermijdelijk opnieuw elementen uit het bijna-akkoord van 2005 op tafel.

1Breed inschrijvingsrecht

Toen:Verhofstadt wilde een behoorlijk verregaand inschrijvingsrecht - het recht om op Brusselse en dus ook Franstalige kandidaten te kunnen stemmen - toekennen aan de Franstaligen in de Vlaamse rand rond Brussel. Er lagen verschillende scenario’s op tafel: van inschrijvingsrecht in 16 gemeenten tot inschrijvingsrecht in alle 35 gemeenten van het arrondissement Halle-Vilvoorde. In het gros van die gemeenten moest het recht uitdovend zijn, mogelijk beperkt tot één verkiezing. Maar in de zes faciliteitengemeenten zou het eeuwigdurend zijn.

Nu:In het voorstel van Dehaene zit zeker een vorm van inschrijvingsrecht. Ook de Vlaamse partijen die mee onderhandelen, beseffen dat het een noodzakelijke voorwaarde is om de Franstalige partijen een splitsing te doen aanvaarden. Het moet hen een zekere garantie bieden dat er niet aan hun stemmen in de Brusselse rand wordt getornd. De enige vraag is hoe ver dat inschrijvingsrecht gaat: waar zal het allemaal gelden en voor hoe lang?

2 Extra faciliteiten

Toen:Een tweede deel van het ontwerpakkoord betrof de bevoegdheden van de Franse Gemeenschap in de faciliteitengemeenten Kraainem, Drogenbos, Wezem-beek-Oppem, Wemmel, Linkebeek en Sint-Genesius-Rode. Die werden gevoelig uitgebreid. De Franse Gemeenschap mocht het Franstalig onderwijs inspecteren. Nog meer omstreden: ze kreeg ook het recht om in de zes gemeenten eigen instellingen op te richten voor alle persoonsgebonden zaken, bejaardentehuizen bijvoorbeeld. FDF-kopman Olivier Maingain aasde ook op Franstalige bibliotheken, speelpleinen... maar dat was nog onderwerp voor discussie.

Nu:Ook deze keer spelen de faciliteiten in die zes gemeenten een cruciale rol in een mogelijk akkoord over B-H-V en wordt een uitbreiding overwogen. Alleen ligt dat aan Vlaamse kant bijzonder gevoelig. De faciliteiten waren bedoeld om uitdovend te zijn. Als ze worden uitgebreid, wordt de filosofie achter de faciliteitengemeenten definitief verlaten. Dan evolueren ze de facto van Vlaamse gemeenten naar tweetalige gemeenten.

3Weg met de rondzendbrief-Peeters

Toen: De rondzendbrief-Peeters, die toenmalig Vlaams minister Leo Peeters in 1997 uitvaardigde, zou worden teruggeschroefd. Geneutraliseerd zelfs. De rondzendbrief bepaalde dat de Franstalige inwoners van de faciliteitengemeenten telkens opnieuw de toepassing van die faciliteiten moeten aanvragen. De meeste partijen rond de tafel waren bereid om te sleutelen aan de taalwetten, zodat die< verplichting wegvalt. De Franstalige inwoners zouden dan nog maar één keer per jaar, of één keer tout court, de aanvraag moeten indienen om bijvoorbeeld gemeentelijke documenten in het Frans te ontvangen.

Nu:Als aan de ‘Vlaamse’ rondzendbrief wordt geraakt, dan stort Dehaene ook de Vlaamse regering en partijgenoot Kris Peeters in een diepe crisis. De N-VA zal nooit aanvaarden dat ook de Vlaamse regering de splitsing van B-H-V cash moet betalen. Een aantal taalwetten ligt wel klaar ter herziening.

4 Meer geld voor Brussel

Toen: Er was in 2005 meer geld voorzien voor Brussel. Om zijn hoofdstedelijke en internationale functie optimaal te kunnen vervullen, zou Brussel jaar na jaar bijkomende middelen krijgen uit de federale begroting. Vanaf 2009 moest het gaan om een jaarlijks bedrag van 64 miljoen euro. Over de uitbreiding van Brussel, de belangrijkste tegeneis van het FDF, stond in het bijna-akkoord niets: voor het Vlaamse deel van de regering was dat geen optie. Al interpreteerden ze het inschrijvingsrecht en de bijkomende faciliteiten wel als een feitelijke uitbreiding van Brussel.

Nu:Meer geld voor Brussel is een eis van de PS. Ook prominente CD&V’ers en Open Vld’ers hebben al laten verstaan dat de hoofdstad te weinig middelen krijgt. Extra centen zijn dus voor iedereen meer dan bespreekbaar, als een soort van voorbode van de herziening van de voor Brussel bijzonder nefaste financieringswet. Daar kan pas na de volgende federale verkiezingen aan gesleuteld worden. De uitbreiding van Brussel blijft een Vlaams taboe.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234