Woensdag 27/01/2021

Deel 1: Professor Alfons Vansteenwegen over omgangskunst in relaties Liefde moet je kunnen

ij het doornemen van het omvangrijke oeuvre van professor Vansteenwegen worden de wegen van Amor en Eros een stuk minder ondoorgrondelijk. Wanneer we het woord ‘wetenschap’ opperen, pruttelt de professor echter tegen. Hij hoort het niet graag, zeker niet als het over de liefde gaat. “Wijsheid vind ik veel mooier dan wetenschap”, zegt hij. “Wijsheid in de zin van volkswijsheid: zaken die iedereen wel weet, tenminste als men zijn gezond verstand gebruikt. Ik werk sinds 1972 als relatietherapeut. Als men meer dan vijfendertig jaar lang koppels ziet passeren, leert men uit deze ervaringen toch heel wat. Heel concrete zaken ook, bijvoorbeeld hoe mensen in een relatie het best met elkaar kunnen omgaan. Maar dat is eerder een kunde dan een wetenschap.” En kijk, de les ‘omgangskunst’ van de professor, voor u samengevat in vijf wijsheden.

‘Verliefdheid is een oogziekte’

“Als je verliefd bent, zie je iemand niet zoals hij is, maar zoals je wenst dat hij is. Je ziet dingen die er niet zijn of je ziet precies de dingen die er wel zijn - lastige karaktertrekken bijvoorbeeld - helemaal niet. Verliefdheid is dus een oogziekte, voor een groot deel illusie, een projectie. De beste genezing voor deze ziekte is het samenleven, dan word je geconfronteerd met de realiteit, dan begint de werkelijke relatie. Nu, ik wil geen afbreuk doen aan het fenomeen verliefdheid, ook al zijn we dan heel erg in de wind. Het is ook iets heel nuttigs: het brengt mensen samen, het zorgt voor de ‘klik’ die belangrijk is voor de opstart van een relatie. Ik merk dat mensen die al een leven lang samen zijn, zelfs na al die jaren nog opflakkeringen kunnen hebben van verliefdheid, dat ze af en toe nog weer verrast kunnen worden door hun partner. Dat is toch heel mooi.”

‘Geven doet deugd’

“Vooral de laatste jaren zie ik een evolutie naar consumentisme in relaties. Een standaardzin over de relatie is dan: ‘Ik heb alles eruit gehaald wat erin zat’, wat betekent dat men zo ongeveer beslist heeft om op zoek te gaan naar een nieuwe partner. Ik vind het belangrijk dat men leert dat een relatie niet alleen krijgen en nemen is, maar dat ook geven deugd kan doen. We komen natuurlijk uit een tijd waarin vrouwen zich al te veel opofferden voor hun partner - ik zie veel bitterheid en psychosomatische klachten bij de vorige generatie vrouwen - maar nu slaat de slinger te veel de andere kant uit. Tegenwoordig staat de tendens naar zelfontplooiing centraal: men heeft geleerd heel goed voor zichzelf te zorgen, maar minder voor een ander. Mensen vergeten soms dat ook geven gelukkig maakt.”

‘Het gras is niet groener aan de overkant’

“Momenteel loopt een op de drie huwelijken uit op een scheiding. Ik voorzie dat dit cijfer in de toekomst nog zal stijgen. Seriële monogamie zal de komende jaren nog wat toenemen, maar statistisch gezien blijft de groep mensen die kiest voor een duurzame monogame relatie nog steeds de grootste. Tweede huwelijken zijn iets breekbaarder dan eerste huwelijken. Want mensen die al zijn gescheiden hebben de ervaring dat scheiden een mogelijke oplossing is voor relatieproblemen, én ze nemen hun persoonskenmerken mee naar hun volgende huwelijk. Als ze bijvoorbeeld veeleisend zijn of dwangmatig, komt dat ook in het volgende huwelijk terecht.

“Er is natuurlijk ook een groep mensen die leert uit hun eerste huwelijk, dat zijn dan de goede tweede huwelijken. Ze dachten dat het gras groener was aan de overkant, tot ze bij hun nieuwe partner hetzelfde gras terugvinden. Ze reiken in een relatie niet meer naar het allerhoogste, maar ontwikkelen wat ik noem ‘een vorm van volwassen tevredenheid’.”

‘Kies een partner die op je lijkt’

“Ik ga uit van ‘de stelling van het verschil’. Als je bekijkt hoeveel mensen van elkaar verschillen, zelfs tot in de kleinste details, dat is het een wonder dat ze überhaupt kunnen samenleven. Het huwelijk is daarom haast een onmogelijke zaak. Onderzoeken wijzen dan ook telkens weer uit dat mensen die een partner kiezen die op hen lijkt, meer kans hebben op het slagen van hun relatie. Het gaat hier dan vooral over domeinen die voor jou specifiek belangrijk zijn, en die variëren van mens tot mens: seks, kinderen, geld... Van iemand houden is nog geen waarborg dat je ermee kunt leven. Men zou dus niet alleen uit liefde - vanuit emotionele overwegingen - voor een partner moeten kiezen, maar ook vanuit rationele overwegingen. Zaken als datingprogramma’s op televisie durven de partnerkeuze wel eens te relativeren, te banaliseren, maar het is ontzettend belangrijk dat de keuze van een partner zorgvuldig gebeurt, ook met redelijke argumenten.”

‘Durf je dwarse gevoelens te uiten’

“Sommige mensen willen dat een relatie alleen maar goed en mooi is. Ze kroppen hun bedenkingen over de relatie of de partner op. Onderzoek wijst echter uit dat het verschil tussen een goedlopende en een slechtlopende relatie onder meer is dat men in een goedlopende relatie zijn dwarse gevoelens durft uit te spreken. Dus spaar je partner niet, het is een naïef idee dat je met iemand kunt samenleven zonder hem of haar te kwetsen. Je gevoelens mogen uiten is ook een van de pijlers van wat ik de hedendaagse ‘intieme relatie’ noem, in tegenstelling tot de ‘zakelijke relatie’ die het huwelijk vroeger vaak was. Men was vooral bij elkaar uit financiële en praktische overwegingen. Nu ligt bij jongeren de klemtoon nogal op het emotionele in relaties, soms iets te nadrukkelijk. Ik denk dat er in een goede relatie een mooi evenwicht is tussen het zakelijke en het intieme: we leren meevoelen en meeleven met elkaar, maar we zijn ook een samenwerkende vennootschap waarin alles organisatorisch goed is geregeld. Liefde is een werkwoord, elke dag opnieuw. Maar vooraleer ik als een prediker klink: liefde is niet alleen hard werken, maar ook heel hard genieten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234