Dinsdag 21/01/2020

Debutanten versus één grande dame

De grande dame van de Ierse literatuur Edna O'Brien stal de show op Crossing Border. Op haar 81ste trok ze het interviewlaken naar zich toe, met een monoloog waar geen speld tussen viel te krijgen.

Het literaire luik van Crossing Border moest de voorbije jaren vechten voor zijn eigen plek. Met die fel geambieerde cross-over tussen muziek en letteren wilde het eerst maar moeizaam lukken in Antwerpen. Maar kijk, dit jaar was de balans eindelijk volkomen in evenwicht. Schrijvers stonden in de volle schijnwerpers op de hoofdpodia en werden niet langer weggedrumd door het muzikale geweld. Wat resulteerde in beklijvender interviews én spannender voorlezingen.

De Amerikaanse journalist en globetrotter Robert D. Kaplan kreeg gisteren de eer om het boekenluik van Crossing Border af te trappen. In het Paleis op de Meir trok hij een uiterst aandachtig publiek om zijn theorieën over de impact van geografie op de wereldpolitiek te ventileren. De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, de paranoia van Rusland én de expansiedrang van China: het passeerde allemaal eloquent de revue. Waarna hij plaats ruimde voor een tros auteurs uit alle windstreken.

Pistoolschot

Crossing Border nodigt traditiegetrouw een aantal aanstormende internationale schrijvers uit, die hun impressies over het festival heet van de naald neerschrijven in The Chronicles. Michaël Vandebril interviewde deze chroniqueurs: de Chinese Yan Ge, de Iraanse Nederlander Kaweh Modiri en de Tsjech Marek Sindelka, die elk hun column voorlazen. Vooral die van Sindelka beklijfde: 'De wereld is in wezen al een bijster ingewikkeld iets, waar mensen met alle middelen proberen iets makkelijks en begrijpelijks van te maken.'

Vervolgens verplaatste de actie zich naar een stevig volgelopen Arenbergschouwburg. Op het hoofdpodium fungeerden twee jonge Vlaamse debutanten als opwarmer voor I Am Kloot. Christophe van Gerrewey ving veel lof met zijn eerste roman Op de hoogte, waarin hij grip poogde te krijgen op een verschrompelde liefdesrelatie. Maar zijn column over de moeilijkheden bij het voordragen van een tekst viel gekunsteld uit én kwam nauwelijks tot zijn recht. Roderik Six koos vervolgens voor de rechttoe-rechtaanmethode. Hij las sober voor uit zijn post-Apocalyptische roman Vloed, waarin vier studenten in het nauw gedreven worden door een zondvloed zonder weerga. Getooid met een zwarte borsalinohoed wasemde er naargeestigheid uit de doorrookte stem van Six, de coming-man van de Vlaamse letteren.

Dat de Ierse schrijfster Edna O'Brien vervolgens de show zou stelen, kwam als een regelrechte verrassing. De halfdove schrijfster is bovendien moeilijk te been en zat in de Red Eyed Fly kaarsrecht op een ouderwetse stoel en degradeerde interviewster Veerle van den Bosch spoedig tot een bijzettafeltje. Ze duldde geen tegenspraak en stak een briljante monoloog af, waarin de grande dame van de Ierse literatuur van de hak op de tak sprong. De 81-jarige schrijfster, die je hooguit 65 zou schatten, oreerde over haar verwrongen relatie met haar geboorteland Ierland ("Elk boek dat ik schreef belandde er in het water"), haar nieuwste verhalenbundel Heiligen en zondaars, én haar verlangen om in een ander leven dokter te zijn ("net als Anton Tsjechov"). Maar vooral liet ze in de keuken van haar schrijverschap kijken. "Een kort verhaal is als een pistoolschot, het moet meteen raak treffen. Je werkt er drie à vier maanden aan. Een roman meandert daarentegen alle kanten uit, je bent er drie à vier jaar mee bezig. En die moet je de hele, lange tijd voortdurend dicht bij jou nemen."

Vrolijkste gesprek

Het vrolijkste gesprek van de dag kwam op het conto van de welbespraakte Italiaan Fabio Genovesi. In het kielzog van Sandro Veronesi en Nicolo Ammaniti profiteert hij mee van de heersende hausse in de Italiaanse literatuur. Pas na twaalf stielen en dertien ongelukken én vijftien jaar geduld brak hij door met zijn roman Vissen voeren. Geen wonder dat hij met zo'n titel de geneugten van het vissen bezong. Al plaatste hij een waarschuwing: "Het water in Italië is zo vergiftigd, dat je maar beter niet beet kunt hebben." Ook de Amerikaan Michael Chabon lokte een volgepakte zaal met trouwe toehoorders. Nochtans verzeilde hij lang onder de radar, nadat zijn debuut De geheimen van Pittsburgh (1988) hem ooit tot grote Amerikaanse literaire belofte gebombardeerd had. Nu staat Chabon er terug met Telegraph Avenue, een rijke roman over een elpeewinkeltje dat het onderspit dreigt te delven voor een grote winkelketen. Chabon personifieerde perfect de verzoening tussen muziek en literatuur op dit cross-overfestival. Hoe gecharmeerd ook door vinyl, hij kon niet anders dan ons digitale muziektijdperk omarmen, waarin alle liedjes met één associatieve muisklik onze oren kunnen bevolken: "Hoe razend snel gaat het tegenwoordig niet om muzikale ontdekkingen te doen? Twintig jaar geleden was dat totaal ondenkbaar. Ik luisterde gisteren naar de Beach Boys én toen raadde een collega me de platen van Richard Hawley aan. Dankzij Spotify was ik een uur later de grootste Hawley-fan ter wereld."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234