Maandag 23/09/2019

Debat samenlevingsvormen vordert traag en disparaat

De jongste jaren kwam de discussie over de wettelijke, fiscale en sociale gelijkschakeling van verschillende samenlevingsvormen in een stroomversnelling. SP-voorzitter Patrick Janssens wil nu samen met de democratische partijen het dossier ordenen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Brinckman / Patrick Martens

Enkele jaren geleden introduceerde Antwerpen het samenlevingsregister voor samenwoners. Wettelijk had het niets om het lijf, maar de symboolwaarde was groot. Het was een signaal dat het stilaan de hoogste tijd was om de verschillende vormen van samenleven (gehuwd, samenwonen, homo en hetero) op fiscaal, sociaal en wettelijk op gelijke voet te plaatsen. Meteen namen diverse partijen initiatieven in die zin. Tijdens de vorige legislatuur werd er zowel op Vlaams niveau (verlaging van de successierechten voor samenwoners) als op federaal niveau (wet over het wettelijk samenwonen) vooruitgang geboekt. Toch gaat het allemaal traag en disparaat.

Vlaams parlementslid Guy Swennen (SP) diende onlangs een voorstel van decreet in om de successierechten voor gehuwden en samenwoners helemaal gelijk te stellen. Voor Patrick Janssens was dat de aanleiding om de discussie te verbreden. Het G-overleg tussen de Vlaamse democratische partijvoorzitters moet dat waarmaken (zie pagina 1). "In de politiek hebben we de gewoonte om gefragmenteerd te werken. Af en toe kan het geen kwaad om als een helikopter over het volledige gebied te vliegen. Bovendien vinden politici het soms belangrijker om zich te profileren dan om iets te realiseren. Ik wil dat er in dit dossier iets wordt gerealiseerd."

De SP-studiedienst maakte een ruw overzicht van de bestaande discriminaties. Voorbeelden zijn de onmogelijkheid van homoseksuelen om te huwen, de afwezigheid van een overlevingspensioen bij samenwoners, een dubbel gewaarborgd inkomen bij samenwonende bejaarden tegenover een enkel gewaarborgd inkomen bij gehuwde bejaarden, de fiscaal afzonderlijke benadering van samenwoners tegenover een gezamenlijke benadering bij gehuwden, verschillende successierechten voor samenwoners en gehuwden, adoptieverbod voor samenwoners enzovoort. "Het overleg zou een volledige inventaris moeten maken", stelt Janssens.

De laatste maanden maakt de CVP van de fiscale discriminatie van gehuwden een speerpunt. Gehuwden met kinderen die allebei uit werken gaan, worden door de fiscus veel zwaarder aangepakt dan samenwoners in dezelfde situatie. Deze week besloot een fiscale rechter trouwens op dit punt een prejudiciële vraag aan het Arbitragehof te stellen, nadat een gehuwde jurist hierover een rechtszaak had aangespannen.

Janssens: "Dat kan gerust aanbod komen. Maar het is ook bijzonder moeilijk omdat de budgettaire impact zo groot is en niet alleen in het nadeel van de gehuwden. Voormalig CVP-begrotingsminister Van Rompuy achtte hierbij een termijn van 20 jaar noodzakelijk. Kennelijk zijn ze wat radicaler geworden nu ze in de oppositie zitten."

Doet de CVP niet mee, dan wil Janssens het overleg binnen de meerderheid laten plaatsvinden. "Ik beschouw dit niet als een politiek spelletje." De budgettaire gevolgen wil hij gerust dragen. "De kostprijs hoeft niet altijd groot te zijn maar in sommige gevallen is ze dat wel. Dat zal natuurlijk een rol spelen bij het hoe en het wanneer je iets realiseert. Niet alle discriminaties kun je op een dag aanpakken, je mag de boot niet overladen. Sommige maatregelen vergen daarom vanwege de kostprijs een gefaseerde aanpak."

Voor Janssens is niet de bedoeling om het overleg in te passen in de fiscale hervorming die voor dit najaar is gepland. "Maar er zijn raakpunten. In het regeerakkoord staat dat de hervorming aan een aantal voorwaarden moet voldoen. Een ervan is het wegwerken van de fiscale discriminatie tussen de samenlevingsvormen."

'Af en toe kan het geen kwaad om als een helikopter over het gebied te vliegen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234