Zondag 20/09/2020

AnalyseRacisme

De zwarte vuist van de NBA: ‘Spelers zijn bereid hun plaats in de sportgeschiedenis op te geven’

NBA-ster LeBron James (midden) toont zich een van de voortrekkers in het protestverhaal.Beeld AP

In de Verenigde Staten buitelen topsporters over elkaar heen om boycots uit te roepen nadat alweer een zwarte Amerikaan het slachtoffer geworden is van politiegeweld. Niet toevallig startte de protestgolf in het basketbal, de Afro-Amerikaanse sport bij uitstek.

Er heerst verwarring woensdag op het basketbalcourt in Disney World, Orlando. De vijfde play-offwedstrijd van de Milwaukee Bucks tegen Orlando Magic moet dra beginnen, maar de Bucks komen niet opdagen voor de opwarming. “We zijn het doden en de onrechtvaardigheid beu”, noteert zender ESPN uit de mond van speler George Hill. NBA-officials verzamelen zich bij de kleedkamer om de beslissing van het team te vernemen: geen enkele speler komt naar buiten.

Milwaukee is niet toevallig de grootste stad van de staat Wisconsin. Daar kreeg Jacob Blake, een 29-jarige zwarte Amerikaan, op 23 augustus in de stad Kenosha zeven politiekogels in de rug. Maar ook bij andere ploegen verspreidt de oproep tot een boycot zich als een lopend vuurtje. ‘FUCK THIS MAN!!!! WE DEMAND CHANGE. SICK OF IT’, tweet NBA-ster LeBron James van de Los Angeles Lakers. Niet veel later laat de NBA weten dat alle wedstrijden die dag gestaakt worden. 

Ook de drie wedstrijden die op donderdag voorzien waren, zijn uitgesteld. De NBA hoopt dat de competitie vrijdag of zaterdag kan hervatten. Hoe het nu verder moet met de play-offs, die in één grote bubbel in Orlando worden afgewerkt, is voorlopig onduidelijk. Maar de teneur in de Amerikaanse basketwereld is duidelijk: slechts drie maanden nadat de 46-jarige George Floyd om het leven kwam na politiegeweld – en de Black Lives Matter-beweging wereldwijd doorbrak – is er niets veranderd.

Black man’s game

Heel wat andere competities zijn intussen gevolgd. De vrouwelijke tegenhanger WNBA sloot zich vrijwel meteen aan bij de staking en ook in de Amerikaanse voetbal- en baseballcompetities werden wedstrijden uitgesteld. De Japanse tennisster Naomi Osaka, die deels Afro-Amerikaanse roots heeft, trok zich terug uit het WTA-toernooi van Cincinnati. 

Witte spelers laten zich daarbij evenmin onbetuigd. Zo droeg ook onze landgenote Emma Meesseman, basketspeelster bij de Washington Mystics, haar steentje bij op Twitter. “Nooit gedacht dat ik kogelgaten zou schilderen op de achterkant van een T-shirt. Zeven schotwonden in de rug. Dit is gebeurd bij een mens in het echte leven. Een zwarte man. Hoeveel volgen er nog?”

Dat de kettingreactie begon bij het basketbal, is geen toeval. Basketbal is bij uitstek een black man’s game. 74 procent van de spelers op het veld is dit seizoen Afro-Amerikaans of zwart, de hoogste representatie van alle professionele sporten in de VS. En het blijft niet bij het court: ze vertegenwoordigen ook een derde van de general managers.

Tiener die twee mensen doodschoot in Wisconsin bezocht rally van Trump

Het gerecht zegt dat er een mes in de auto lag waar Jacob Blake (29) naar binnen leunde toen een agent hem zondag in de rug schoot in de stad Kenosha, in Wisconsin. De 17-jarige Kyle Rittenhouse, die wordt verdacht van het doodschieten van twee mensen in de daaropvolgende demonstraties en rellen, ging in januari naar een rally van president Trump.

Aanklager Josh Kaul zei op een persconferentie dat Blake heeft toegegeven dat hij het mes in zijn bezit had. Kaul zei dat de politie een confrontatie had met Blake toen agenten op een melding afkwamen van een vrouw die zei dat haar vriend zonder haar toestemming was komen opdagen. Tijdens het incident probeerde de politie Blake te arresteren door hem met behulp van een taser te overmeesteren.

Blake liep naar de andere kant van zijn auto en opende de deur aan de bestuurderszijde. Hij leunde voorover toen agent Rusten Sheskey zijn wapen zeven maal op hem afvuurde. Volgens zijn vader is hij nu vanaf zijn middel verlamd.

Als reactie op het neerschieten van Blake volgden meerdere dagen demonstraties en rellen in Kenosha. Kyle Rittenhouse (17) uit de aangrenzende staat Illinois, die twee mensen doodgeschoten zou hebben in de nacht van dinsdag op woensdag, zat in januari op de eerste rij bij een bijeenkomst van president Trump in Des Moines, meldt Buzzfeed. Uit zijn sociale media zou blijken dat hij is geobsedeerd met de politie en deelgenomen zou hebben aan een oriëntatieprogramma van de lokale politie. Deelnemers mochten met agenten meerijden en schietoefeningen doen. 

“De NBA heeft een lange geschiedenis van maatschappelijk engagement, zeker als het gaat om de rechten van zwarten”, zegt NBA-commentator Dennis Xhaët (Play Sports). Hij wijst naar de befaamde Vietnam-speech in 1967 van Muhammad Ali, die geflankeerd werd door de zwarte NBA-legendes Bill Russell en Kareem Abdul-Jabbar. Ook in het recente verleden zijn er voorbeelden genoeg. De spelers van Miami Heat poseerden in 2012 bijvoorbeeld in hoody’s nadat de jonge Afro-Amerikaan Trayvon Martin door de politie werd doodgeschoten.

“De NBA-bonzen geven heel wat vrijheid aan de spelers om zich daarover uit te spreken”, zegt Groen-politicus en NBA-kenner Imade Annouri. Meer zelfs, met de volle steun van NBA-baas Adam Silver is de NBA-bubbel in Orlando in een BLM-jasje gestoken. Slogans zijn overal, van video’s tot T-shirts. Black Lives Matter staat zelfs letterlijk op het parket gedrukt.

Black Lives Matter krijgt een prominente plaats op het court in Disney World, Orlando.Beeld AP

Toch bleek de huidige situatie te vrijblijvend voor sommige spelers. “Zo heeft Kyrie Irving zich niet aangesloten voor deze play-offs, omdat hij zich wilde blijven inzetten voor de Black Lives Matter-beweging”, zegt Xhaët. In de VS zijn de BLM-protesten na de dood van George Floyd nooit echt stilgevallen.

American football

De breedgedragen NBA-protesten staan in schril contrast met die andere overwegend zwarte sport in de Verenigde Staten, American football. Colin Kaepernick, die in 2016 knielde tijdens het Amerikaanse volkslied als protest tegen racisme, werd nadien een soort banneling binnen de competitie. Pas vorige zondag excuseerde NFL-baas Roger Goodell zich voor die intolerante houding.

Dat de NBA op een gemengder en stedelijker publiek kan rekenen, betekent ongetwijfeld meer draagvlak. “Maar dat neemt niet weg dat de financiële gevolgen enorm kunnen zijn als de competitie hier eindigt”, zegt Xhaët. “Dit is meer dan een verplicht nummertje.” Een voortzetting van de play-offs ligt nog steeds op tafel, maar onder meer spelers van titelkandidaten L.A. Clippers en Los Angeles Lakers zouden voor de stopzetting van het seizoen gepleit hebben. Dat maakt het signaal des te krachtiger, vindt Xhaët. “Ze zijn bereid om hun plaats in de sportgeschiedenis op te geven voor een hoger doel.”

De politieke impact van die sportieve acties valt niet te onderschatten. In 2016 gingen tal van Afro-Amerikaanse kiezers niet naar de stembus, wat volgens politiek waarnemers in het voordeel speelde van de huidige president Donald Trump. 

Om die reden gaat LeBron James zijn schouders zetten onder het miljoenenproject More Than a Vote, zo bleek op donderdag. Het doel is om tegen de presidentsverkiezingen heel wat medewerkers te rekruteren voor de stembureaus in zwarte districten. Ook de Milwaukee Bucks eindigden hun statement met die politieke boodschap: “Het belangrijkste is om op 3 november te gaan stemmen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234